Agriculture story in Marathi, biogas production from poultry waste | Agrowon

पोल्ट्री वेस्टपासून बायोगॅस निर्मिती
वृत्तसेवा
मंगळवार, 23 जानेवारी 2018

भारतात दरवर्षी २८ ते ३० दशलक्ष टन इतकी कोंबड्यांची विष्टा तसेच इतर टाकाऊ पदार्थ (पोल्ट्री वेस्ट) कुक्कुटपालन उद्योगातून निर्माण होतात. मात्र प्रक्रियेअभावी त्यांच्या दुर्गंधीचा मोठा त्रास होतो. इज्जतनगर (उत्तर प्रदेश) येथील केंद्रीय पक्षी संशोधन संस्थेने कोंबड्यांच्या विष्टेवर प्रक्रिया बायोगॅस निर्मिती होऊ शकेल असे तंत्रज्ञान विकसित केले.

भारतात दरवर्षी २८ ते ३० दशलक्ष टन इतकी कोंबड्यांची विष्टा तसेच इतर टाकाऊ पदार्थ (पोल्ट्री वेस्ट) कुक्कुटपालन उद्योगातून निर्माण होतात. मात्र प्रक्रियेअभावी त्यांच्या दुर्गंधीचा मोठा त्रास होतो. इज्जतनगर (उत्तर प्रदेश) येथील केंद्रीय पक्षी संशोधन संस्थेने कोंबड्यांच्या विष्टेवर प्रक्रिया बायोगॅस निर्मिती होऊ शकेल असे तंत्रज्ञान विकसित केले.

या तंत्रज्ञानामध्ये २०० लिटर क्षमतेची हवाविरहित डायजेस्टर टाकी, इनलेट पाइप, आउटलेट पाइप, बायोगॅस संग्राहक, बायोगॅस कॉम्प्रेसर व बायोगॅस साठविण्यासाठी सिलिंडर यांचा वापर केला आहे. टाकीमध्ये हवाविरहीत वातावरणात कोंबडीच्या विष्टेवर प्रक्रिया होऊन गॅस तयार होतो. दररोज इनलेट पाइपमधून कोंबडीची विष्टा आणि पाणी टाकीत सोडावे लागते. आउटलेट पाइपमधून बायोगॅस निर्मितीनंतर तयार झालेली स्लरी बाहेर येते. बायोगॅस साठविण्यासाठी संग्राहक टाकी आहे. बायोगॅस भरण्यासाठी सिलिंडर्स, कॉम्प्रेसर्सची सोय आहे.

संयंत्राची वैशिष्ट्ये :

  • संयंत्रातून बाहेर पडणारा इंधन वायू निळ्या रंगाची ज्योत निर्माण करतो. त्यामुळे अधिक उष्णता.
  • बायोगॅस संयंत्रामधून मिळणाऱ्या मिथेनइतकीच किंवा त्यापेक्षा जास्त मिथेन वायूची या बायोगॅस संयंत्रातून निर्मिती.
  • केवळ पोल्ट्री वेस्ट पदार्थांचा बायोगॅस निर्मितीसाठी वापर करता येतो. इतर संयंत्रामध्ये पोल्ट्री वेस्टचा बायाेगॅस निर्मितीसाठी वापर करताना त्यात गाईचे शेण मिसळावे लागते.
  • स्लरीचा पुन्हा पोल्ट्री वेस्टबरोबर मिसळून बायोगॅस संयंत्रात मिसळता येते. त्यामुळे पाण्याची बचत होते.
  • हिवाळ्यात गारव्यामुळे पुरेशी उष्णता न मिळाल्याने बायोगॅस संयंत्रात गॅसनिर्मिती होऊ शकत नाही. त्यामुळे बायोगॅस संयंत्र बंद पडतात. मात्र या संयंत्रामध्ये हिवाळ्यामध्येही बायोगॅस निर्मितीवर कोणताही परिणाम होत नाही.

फायदे :

  • एक घनमीटर बायोगॅस निर्मितीसाठी उन्हाळ्यात १२ ते १३ किलो आणि हिवाळ्यात १९ ते २० किलो पोल्ट्री वेस्ट लागते.
  • ४ ते ५ सदस्य असलेल्या कुटुंबासाठी तीनवेळचा स्वयंपाक करण्यासाठी पुरेशा प्रमाणात बायोगॅस निर्मिती.
  • पोल्ट्रीशेडमध्ये पुरेशी उष्णता निर्माण करण्यासाठी या बायाेगॅसचा वापर शक्य.
  • स्लरीचा हे उत्कृष्ट सेंद्रिय खत.
  • लघू पोल्ट्री उद्योजक किंवा शेतकरी यांना ऊर्जा स्वावलंबी होता येते.
  • पाच हजार लेअर कोंबड्या असलेल्या पोल्ट्रीमध्ये तयार होणाऱ्यापासून पोल्ट्री वेस्टपासून दरवर्षी ४१०० किलो बायाेगॅसनिर्मिती करता येते. दरवर्षी स्लरीपासून १२८ टन सेंद्रिय खत निर्मिती. या संयंत्रामुळे टाकाऊ पोल्ट्री वेस्टचे पाच पटीने मूल्यवर्धन.
  • - पोल्ट्री वेस्टमुळे होणारे वायुप्रदूषण, माश्यांचा त्रास यापासूनही मुक्तता.

.

 

इतर टेक्नोवन
फिरत्या दिव्याने रोखली रानडुकरे!वन्यप्राण्यांमुळे पिकांचे मोठे नुकसान होत असले...
नटूभाई वाढेर यांनी तयार केले कापूस...देशात कपाशी लागवडीखाली मोठे लागवड क्षेत्र आहे....
भाजीपाला लागवडीसाठी कमी खर्चाचे...नवी दिल्ली येथील भारतीय कृषी अभियांत्रिकी...
लसणाच्या घरगुती प्रक्रियेसाठी यंत्रेलसणाच्या गड्ड्या फोडणे, पाकळ्य मोकळ्या करणे आणि...
सोलर टनेल ड्रायरबाबत माहिती द्यावी.सोलर टनेल ड्रायरमध्ये सफेद मुसळी, पान पिंपरी, हळद...
नीलेशभाईंनी तयार केला ट्रॅक्टरचलित...पारंपरिक पद्धतीमध्ये भुईमुगाची काढणी आणि शेंगा...
पोल्ट्री वेस्टपासून बायोगॅस निर्मितीभारतात दरवर्षी २८ ते ३० दशलक्ष टन इतकी...
माशांतील प्रदूषणकारी घटक ओळखण्यासाठी...ताज्या माशांमध्ये होणारी भेसळ त्वरीत ओळखण्यासाठी...
फुलांच्या पाकळ्यांचे प्रकियायुक्त पदार्थअत्यंत नाजूक, सुगंधी असलेल्या फुलांच्या...
रोबोटिक तणनियंत्रण पकडतेय वेगजगभरातील संशोधन संस्था आणि कंपन्यांमध्ये सुरू आहे...
पदार्थांची गुणवत्ता टिकवणारा सोलर ड्रायरअकोला येथील डॉ. पंजाबराव देशमुख कृषी...
दुग्ध व्यवसायासाठी सौरऊर्जा तंत्रज्ञानपारंपरिक ऊर्जेला अंशतः किंवा पूर्ण पर्याय म्हणून...
शहरी भागात रूजतेय व्हर्टिकल फार्मिंगकॅनडामधील एका कंपनीने शहरी लोकांची बाग कामाची आवड...
नव संशोधनाला देऊया चालना...अडचणींवर मात करण्यासाठी प्रत्येक जण काही ना काही...
श्रम, मजुरी, वेळ, पैसा वाचविणाऱ्या...नगर जिल्ह्यातील टाकळी मिया येथील प्रसाद देशमुख व...
यंत्र सांगेल तुमच्या सोन्याची शुद्धता !बॅंकेमध्ये नव्याने आलेल्.या सोन्याची शुद्धता...
तंत्रज्ञानातूनच अंकुरतील कृषी...तंत्रज्ञानाने आपल्या जीवनात परिवर्तन आणले असून,...
सेंद्रिय उत्पादनासाठी ‘जैविक भारत’ लोगो...सध्या मांसाहारी आणि शाकाहारी अन्नपदार्थांच्या...
एकाच उपकरणाद्वारे मिळू शकेल सिंचनासाठी...अत्याधुनिक तंत्रज्ञानामुळे सेन्सरमध्येही मोठ्या...
फोर्स्ड सर्क्युलेशन टाइप सोलर ड्रायरफोर्स्ड सर्क्युलेशन टाइप सोलर ड्रायर हा अधिक...