Agriculture story in Marathi, biogas production from poultry waste | Agrowon

पोल्ट्री वेस्टपासून बायोगॅस निर्मिती
वृत्तसेवा
मंगळवार, 23 जानेवारी 2018

भारतात दरवर्षी २८ ते ३० दशलक्ष टन इतकी कोंबड्यांची विष्टा तसेच इतर टाकाऊ पदार्थ (पोल्ट्री वेस्ट) कुक्कुटपालन उद्योगातून निर्माण होतात. मात्र प्रक्रियेअभावी त्यांच्या दुर्गंधीचा मोठा त्रास होतो. इज्जतनगर (उत्तर प्रदेश) येथील केंद्रीय पक्षी संशोधन संस्थेने कोंबड्यांच्या विष्टेवर प्रक्रिया बायोगॅस निर्मिती होऊ शकेल असे तंत्रज्ञान विकसित केले.

भारतात दरवर्षी २८ ते ३० दशलक्ष टन इतकी कोंबड्यांची विष्टा तसेच इतर टाकाऊ पदार्थ (पोल्ट्री वेस्ट) कुक्कुटपालन उद्योगातून निर्माण होतात. मात्र प्रक्रियेअभावी त्यांच्या दुर्गंधीचा मोठा त्रास होतो. इज्जतनगर (उत्तर प्रदेश) येथील केंद्रीय पक्षी संशोधन संस्थेने कोंबड्यांच्या विष्टेवर प्रक्रिया बायोगॅस निर्मिती होऊ शकेल असे तंत्रज्ञान विकसित केले.

या तंत्रज्ञानामध्ये २०० लिटर क्षमतेची हवाविरहित डायजेस्टर टाकी, इनलेट पाइप, आउटलेट पाइप, बायोगॅस संग्राहक, बायोगॅस कॉम्प्रेसर व बायोगॅस साठविण्यासाठी सिलिंडर यांचा वापर केला आहे. टाकीमध्ये हवाविरहीत वातावरणात कोंबडीच्या विष्टेवर प्रक्रिया होऊन गॅस तयार होतो. दररोज इनलेट पाइपमधून कोंबडीची विष्टा आणि पाणी टाकीत सोडावे लागते. आउटलेट पाइपमधून बायोगॅस निर्मितीनंतर तयार झालेली स्लरी बाहेर येते. बायोगॅस साठविण्यासाठी संग्राहक टाकी आहे. बायोगॅस भरण्यासाठी सिलिंडर्स, कॉम्प्रेसर्सची सोय आहे.

संयंत्राची वैशिष्ट्ये :

  • संयंत्रातून बाहेर पडणारा इंधन वायू निळ्या रंगाची ज्योत निर्माण करतो. त्यामुळे अधिक उष्णता.
  • बायोगॅस संयंत्रामधून मिळणाऱ्या मिथेनइतकीच किंवा त्यापेक्षा जास्त मिथेन वायूची या बायोगॅस संयंत्रातून निर्मिती.
  • केवळ पोल्ट्री वेस्ट पदार्थांचा बायोगॅस निर्मितीसाठी वापर करता येतो. इतर संयंत्रामध्ये पोल्ट्री वेस्टचा बायाेगॅस निर्मितीसाठी वापर करताना त्यात गाईचे शेण मिसळावे लागते.
  • स्लरीचा पुन्हा पोल्ट्री वेस्टबरोबर मिसळून बायोगॅस संयंत्रात मिसळता येते. त्यामुळे पाण्याची बचत होते.
  • हिवाळ्यात गारव्यामुळे पुरेशी उष्णता न मिळाल्याने बायोगॅस संयंत्रात गॅसनिर्मिती होऊ शकत नाही. त्यामुळे बायोगॅस संयंत्र बंद पडतात. मात्र या संयंत्रामध्ये हिवाळ्यामध्येही बायोगॅस निर्मितीवर कोणताही परिणाम होत नाही.

फायदे :

  • एक घनमीटर बायोगॅस निर्मितीसाठी उन्हाळ्यात १२ ते १३ किलो आणि हिवाळ्यात १९ ते २० किलो पोल्ट्री वेस्ट लागते.
  • ४ ते ५ सदस्य असलेल्या कुटुंबासाठी तीनवेळचा स्वयंपाक करण्यासाठी पुरेशा प्रमाणात बायोगॅस निर्मिती.
  • पोल्ट्रीशेडमध्ये पुरेशी उष्णता निर्माण करण्यासाठी या बायाेगॅसचा वापर शक्य.
  • स्लरीचा हे उत्कृष्ट सेंद्रिय खत.
  • लघू पोल्ट्री उद्योजक किंवा शेतकरी यांना ऊर्जा स्वावलंबी होता येते.
  • पाच हजार लेअर कोंबड्या असलेल्या पोल्ट्रीमध्ये तयार होणाऱ्यापासून पोल्ट्री वेस्टपासून दरवर्षी ४१०० किलो बायाेगॅसनिर्मिती करता येते. दरवर्षी स्लरीपासून १२८ टन सेंद्रिय खत निर्मिती. या संयंत्रामुळे टाकाऊ पोल्ट्री वेस्टचे पाच पटीने मूल्यवर्धन.
  • - पोल्ट्री वेस्टमुळे होणारे वायुप्रदूषण, माश्यांचा त्रास यापासूनही मुक्तता.

.

 

इतर टेक्नोवन
हरितगृहातील प्रकाशाचे नियंत्रण...हरितगृहातील प्रकाशाच्या कार्यक्षम व्यवस्थापनासाठी...
गूळ प्रक्रियेच्या आधुनिक पद्धतीआरोग्यासाठी गूळ उत्तम असून, त्याची लोकप्रियता...
जलनियंत्रण बॉक्सद्वारे कमी करता येईल...अधिक काळ पाण्याखाली राहत असलेल्या जमिनीतून...
योग्य पद्धतीनेच वापरा पॉवर टिलर पॉवर टिलर चालू करीत असताना डेप्थ रेग्युलेटर चालू...
शेतात केले पेरणी ते मळणी यांत्रिकीकरणनंदुरबार जिल्ह्यातील आडगाव (ता. शहादा) येथील...
बॅटरीरहित उपकरणांचे स्वप्न येईल...सध्या विविध स्मार्ट उपकरणे बाजारात येत आहेत....
छोट्या यंत्रांनी होतील कामे सुलभया वर्षी दापोली येथे पार पडलेल्या संयुक्त कृषी...
पेरणी यंत्राचा वापर फायदेशीर ठरतो...बियाण्यांच्या लहान मोठ्या अाकरावरून पेरणीचा...
कमी वेळेत चांगल्या मशागतीसाठी रोटाव्हेटर१९३०च्या दशकात रोटरी कल्टिव्हेटर (रोटा + व्हेटर)...
पाच मिनिटांत एका एकरवर फवारणी !...शेतीमध्ये आधुनिक तंत्रज्ञान आले पाहिजे, असे जो तो...
रोपांच्या मुळांची गुंडाळी टाळण्यासाठी...ट्रे किंवा प्लॅस्टिक पिशव्यांमध्ये रोपांची...
आरोग्यदायी कडधान्य चिप्सतेलकट बटाटा चिप्सचे प्रमाण बाजारपेठेमध्ये वेगाने...
सुधारित अवजारे करतात कष्ट कमीवैभव विळा : १) गहू, ज्वारी, गवत कापणी जमिनीलगत...
सुधारित ट्रेलरमुळे कमी होईल अपघाताचे...ट्रॅक्टर व उसाने भरलेला ट्रेलर हे ग्रामीण...
कांदा बी पेरणी यंत्राने लागवड खर्चात बचतश्रीरामपूर (जि. नगर) येथे साधारण बारा वर्षांपासून...
मका उत्पादनाच्या अचूक अंदाजासाठी...विविध पिकांची लागवड देशभरामध्ये होत असते. मात्र,...
मळणी यंत्राची कार्यक्षमता महत्त्वाची...मळणी यंत्राची कार्यक्षमता ही जाळीचा आकार, जाळीचा...
योग्य पद्धतीने वापरा मळणी यंत्रसुरक्षित मळणी करण्यासाठी आयएसआय मार्क असलेले...
घरीच तयार करा सौरकुकरआपल्याकडे सौरऊर्जा मोठ्या प्रमाणात उपलब्ध आहे,...
तण काढण्यासाठी पॉवर वीडर उपयुक्तलहान शेतकऱ्यांची गरज ओळखून बाजारपेठेत आता पॉवर...