agriculture story in marathi, bitter gourd farming, loni, chopda, jalgaon | Agrowon

उत्कृष्ठ कारली पिकवण्यात पाटील यांचा हातखंडा 
चंद्रकांत जाधव 
मंगळवार, 23 एप्रिल 2019

लोणी (ता. चोपडा, जि. जळगाव) येथील भरत, गणेश व नरेंद्र हे पाटील बंधू चक्राकार पीकपद्धतीचा अवलंब करतात. पॉली मल्चिंगचा वापर व एकूण चोख व्यवस्थापनातून अन्य नगदी पिकांबरोबर उन्हाळी कारली पिकातही त्यांनी हातखंडा तयार केला आहे. त्यांच्या उत्कृष्ट कारल्याला दरही चांगला मिळतो. यंदाचा या पिकाचा त्यांचा चौथा हंगाम आहे. 
 

लोणी (ता. चोपडा, जि. जळगाव) येथील भरत, गणेश व नरेंद्र हे पाटील बंधू चक्राकार पीकपद्धतीचा अवलंब करतात. पॉली मल्चिंगचा वापर व एकूण चोख व्यवस्थापनातून अन्य नगदी पिकांबरोबर उन्हाळी कारली पिकातही त्यांनी हातखंडा तयार केला आहे. त्यांच्या उत्कृष्ट कारल्याला दरही चांगला मिळतो. यंदाचा या पिकाचा त्यांचा चौथा हंगाम आहे. 
 
जळगाव जिल्ह्यातील लोणी (ता. चोपडा) हे जळगावपासून सुमारे ४० किलोमीटरवरील गाव सातपुडा पर्वतालगत आहे. या भागात पाण्याची समस्या आहे. जमीन काळी कसदार, मध्यम प्रकारची आहे. येथील भरत, गणेश व नरेंद्र हे पाटील बंधू प्रगतशील शेतकरी म्हणून प्रसिद्ध आहेत. नरेंद्र हे महात्मा फुले कृषी विद्यापीठाच्या विस्तार परिषदेचे सदस्य आहेत.  पारंपरिक शेतीला चक्राकार व नावीन्यपूर्ण उपक्रमांची जोड या पाटील बंधूंनी दिली आहे. तिघेहीजण शेतीचे व्यवस्थापन उत्तमपणे पाहतात. कलिंगड, खरबूज, पपई, भाजीपाला शेतीत त्यांचा हातखंडा आहे. शेतीसोबत गावचे पोलिस पाटीलपदही नरेंद्र समर्थपणे सांभाळतात. 

शेतीपद्धती 
पाटील यांची ३० एकर संयुक्त शेती. पाच कूपनलिका. या वर्षी पाणीटंचाई आहे. मात्र पाण्याचा काटेकोर वापर सुरू आहे. दोन सालगडी व दहा महिला मजूर वर्षभर कार्यरत असतात. केळी, कापूस, मका, पपई, कलिंगड, खरबूज, कारली आदी पिकांची विविधता शेतात दिसून येते. सुमारे दोन एकरांत संकरित कारले पिकाची शेती नरेंद्र नित्याने म्हणजे सुमारे तीन ते चार वर्षांपासून करीत आहेत. त्यापूर्वी जूनमध्ये करटुले पीक घेण्याचा प्रयोग केला. मात्र बियाणे संबंधित काही कारणांमुळे हे पीक यशस्वी झाले नाही. त्याच एक एकर रिकाम्या क्षेत्रात मल्चिंगवर कारले घेण्यास सुरवात केली. 

कारल्यासाठी जाळीचा वापर 
वेलींना आधार देण्यासाठी सुरवातीला पारंपरिक पद्धतीने बांबू, तार व तागाच्या बारीक दोरीचा वापर व्हायचा. त्यामुळे वेलीच्या पुढील नाजूक भागास इजा व्हायची. या दोऱ्या तुटून गुंता वाढायचा. नुकसान व्हायचे. वाढ खुंटून पीक १० ते १२ दिवस लांबणीवर पडायचे. त्यानंतर आधार देण्यासाठी एचडीपीई प्रकारच्या जाळीचा उपयोग केला. नाशिक येथून ही जाळी आणली आहे. तिची उंची पाच फूट आहे. लागवडीनंतर सात दिवसांत या जाळीचा आधार पिकाला दिला. मऊ व लवचिक असलेली ही जाळी उभी करण्यासह आडवा ताण देण्यासाठी बांबू व तारांचा वापर केला. जाळी विणलेली असल्याने वेल त्यावर पसरण्यास मोठा वाव आहे. ताणल्याने ती तुटत नाही. तीन वर्षे टिकू शकते. यामुळे आणखी पुढील दोन हंगाम ती उपयोगात येईल. दोन एकरांसाठी त्यासाठी ३० हजार रुपये खर्च आला आहे. 

लागवड व्यवस्थापन 

  • ज्या क्षेत्रात लागवड, तेथे एकरी तीन ट्रॉली शेणखताचा वापर 
  • पॉली ट्रेमध्ये कोकोपीट, निंबोळी पावडर, ट्रायकोडर्मा यांचा वापर करून रोपनिर्मिती. 
  • जानेवारीत रोपांची लागवड 
  • एकरी पाच ते सहा हजार रोपसंख्या. 
  • दोन ओळींमधील अंतर सहा फूट; तर दोन रोपांमधील अंतर दीड फूट 
  • सुमारे एक ते सव्वाफूट उंचीचा गादीवाफा, प्लॅस्टिक मल्चिंग व ठिबक सिंचनाचा वापर. 
  • रासायनिक खतांचे स्वतंत्र वेळापत्रक तयार केले आहे. 
  • साधारण ५५ दिवसांत काढणी सुरू होते. 
  • प्लॉट जुलैपर्यंत चालतो. 
  • दोन दिवसाआड एकरी चार ते सहा क्विंटल तोडा मिळतो. 
  • एक मजूर दररोज ६० किलोपर्यंत तोडणी करतो. त्यास प्रतिदिन १०० रुपये मजुरी द्यावी लागते. 

उत्पादन व विक्री 
एकरी आठ ते नऊ टन उत्पादन मिळते. उत्पादन खर्च सुमारे ५० हजार रुपये होतो. विक्री अडावद (ता. चोपडा), चोपडा, किनगाव (ता. यावल), यावल व जळगाव येथील बाजार समिती, उपबाजारांमध्ये होते. या बाजारपेठा सुमारे २० ते २६ किलोमीटर व त्या परिघात आहेत. अडावद येथे सर्वाधिक विक्री होते. तेथे दररोज लिलाव होतात. येथे वाहतुकीसाठी नरेंद्र आपल्या मिनी ट्रॅक्‍टरचा उपयोग करतात. कारल्यास कायम मागणी असते. किलोला ३० ते ३५ रुपये दर मिळतात. एके वेलीस कमाल दर ६८ रुपये मिळाला होता. 

शेतीतील अभ्यासात कायम उत्सुक 
शेती, निविष्ठा यासंबंधीच्या सुमारे ४० व्हॉट्सॲप ग्रुपवर नरेंद्र सक्रिय आहेत. महात्मा फुले कृषी विद्यापीठातील शास्त्रज्ञ, पाल (ता. रावेर), जळगाव येथील कृषी विज्ञान केंद्र, कृषी विभाग, चोपडा यांचे मार्गदर्शन त्यांना मिळते. महात्मा फुले कृषी विद्यापीठातील संशोधन संचालक डॉ. शरद गडाख यांनी त्यांच्या कारली प्लॉटला भेट देऊन त्यांचे कौतुक केले; तसेच पीक व्यवस्थापनाबाबत मार्गदर्शनही केले. कलिंगड, खरबूज पिकात ५० गुंठ्यात पॉली मल्चिंगचा प्रयोग सुमारे सहा वर्षांपूर्वी नरेंद्र यांनी सुरू केला. गावातील तो पहिलाच असावा. त्यानंतर अन्य शेतकरी त्यांचे अनुकरण करू लागले. 
शेतीतील तंत्रज्ञानाचा प्रसार अन्य शेतकऱ्यांत करण्यात नरेंद्र नेहमीच आघाडीवर असतात. ॲग्रोवनचे ते पहिल्या दिवसापासूनचे वाचक आहेत. 

संपर्क- नरेंद्र पाटील- ९६७३३५८७६९

फोटो गॅलरी

इतर अॅग्रो विशेष
जलदारिद्र्य निर्देशांकातही आपली पिछाडीचएखाद्या देशाच्या अर्थव्यवस्थेचे मूल्यमापन करणार...
पांढऱ्या सोन्याची काळी कहाणीजागतिक पातळीवर कापसाखाली असलेल्या क्षेत्राच्या एक...
...आवाज कुणाचा? लोकसभा २०१९चा आज निकालनवी दिल्ली : संपूर्ण जगाचे लक्ष लागून असलेल्या...
कृषी विद्यापीठांना नकोय शिक्षण परिषदेचे...नागपूर : भारतीय कृषी संशोधन परिषदेने तयार...
कोकण, मध्य महाराष्ट्र, मराठवाड्यात...पुणे : उन्हाचा चटका वाढल्याने राज्यातील...
राज्यात कृत्रिम पावसाची तयारी सुरूमुंबई : राज्यातील यंदाच्या भीषण दुष्काळाची...
जमिनीच्या आरोग्य कार्डाची उपयुक्तताभारतातील प्रत्येक शेतकऱ्याला त्याच्या जमिनीचे...
संत्रा झाडे वाळण्याची कारणे जाणून करा...विविध संत्रा बागांमध्ये उन्हाळ्यात आणि पावसाळा...
सोलापूर : ओसाड रानं अन्‌ जनावरांची पोटं...सोलापूर ः टॅंकरच्या पाण्यासाठी गावोगावी...
कान्हूरपठार, करंदी परिसरात वादळी वा-...टाकळी ढोकेश्वर, जि. नगर  ः पारनेर...
वर्धा : रोजगारासाठी स्थलांतरामुळे गावं...वर्धा : शेतीपूरक दुग्ध व्यवसायाच्या माध्यमातून...
गावाेगावी पाण्याच्या टॅंकरकडं नजरानगरः तलाव, धरणं कोरडी पडली. कधीच आटल्या नाहीत,...
दुष्काळ निवारणाच्या उपाययोजनांची माहिती...मुंबई : दुष्काळासंदर्भात उत्तर देण्यासाठी...
सत्तर कारखान्यांना बजावली 'आरआरसी'पुणे : राज्यातील १९५ साखर कारखान्यांकडून...
सेवानिवृत्तीनंतर शिक्षकाची शेतीत सेवा...आयुष्यभर नोकरी करताना अनेक गोष्टींचा त्याग करावा...
पतआराखड्याची वाट न बघता खरिपासाठी कर्जपुणे : खरीप पीक कर्जवाटप नियोजनात मुख्य भूमिका...
गिलक्‍याने दिले अर्थकारणाला बळबाजारपेठेची गरज ओळखून कठोरा (ता. जि. जळगाव) येथील...
जरंडीत ‘एक गाव, एक वाण’ योजना फसलीनागपूर ः कापसाचे एक गाव एक वाण लावण्याचा आदर्श...
उन्हाचा चटका कायम राहणार पुणे : विदर्भ, मध्य महाराष्ट्रात काही ठिकाणी...
आया मौसम बदली कामार्च ते मे हे तीन महिने शासकीय अधिकारी-...