agriculture story in marathi, Blocking sunlight to cool Earth won't reduce crop damage from global warming | Agrowon

उत्पादनवाढीसाठी एअरोसोल्सद्वारे सूर्यप्रकाश रोखण्याची कल्पना व्यहवार्य नाही
वृत्तसेवा
शुक्रवार, 17 ऑगस्ट 2018

पृथ्वीच्या वातावरणामध्ये कृत्रिमरीत्या सल्फेट एअरोसोल्स मिसळून, त्याद्वारे सूर्यप्रकाश रोखून जागतिक तापमानवाढीचे पिकांच्या वाढीवरील विपरीत परिणाम कमी करण्याची कल्पना तितकीशी व्यहवार्य ठरत नसल्याचे कॅलिफोर्निया-बर्कले विद्यापीठातील संशोधकांच्या अभ्यासात आढळले आहे. या दोन्ही बाबी एकमेकांचे चांगले परिणाम नष्ट करत असल्याचे मत व्यक्त केले आहे. सोलोमॉन हसियांग हे कॅलिफोर्निया विद्यापीठातील ग्लोबल पॉलिसी लॅबोरेटरी येथे संचालक असून, जोनाथन प्रॉक्टर हे पी.एचडी संशोधक आहेत. त्यांच्या संशोधनाचे निष्कर्ष ‘जर्नल नेचर’मध्ये प्रकाशित करण्यात आले आहेत.

पृथ्वीच्या वातावरणामध्ये कृत्रिमरीत्या सल्फेट एअरोसोल्स मिसळून, त्याद्वारे सूर्यप्रकाश रोखून जागतिक तापमानवाढीचे पिकांच्या वाढीवरील विपरीत परिणाम कमी करण्याची कल्पना तितकीशी व्यहवार्य ठरत नसल्याचे कॅलिफोर्निया-बर्कले विद्यापीठातील संशोधकांच्या अभ्यासात आढळले आहे. या दोन्ही बाबी एकमेकांचे चांगले परिणाम नष्ट करत असल्याचे मत व्यक्त केले आहे. सोलोमॉन हसियांग हे कॅलिफोर्निया विद्यापीठातील ग्लोबल पॉलिसी लॅबोरेटरी येथे संचालक असून, जोनाथन प्रॉक्टर हे पी.एचडी संशोधक आहेत. त्यांच्या संशोधनाचे निष्कर्ष ‘जर्नल नेचर’मध्ये प्रकाशित करण्यात आले आहेत.

जागतिक तापमानामध्ये होत असलेल्या वाढीमुळे पिकाच्या उत्पादनावर विपरीत परिणाम संभवतात. हे विपरीत परिणाम कमी करण्यासाठी वातावरणामध्ये धुळीचे कण सोडून, त्यांच्या साह्याने तापमान कमी करणे शक्य असल्याचा दावा काही संशोधकांकडून होत होता. त्यासाठी ज्वालामुखी फुटण्याच्या वेळी वातावरणामध्ये पसरणाऱ्या कार्बन कणांमुळे परिसरातील तापमानामध्ये घट व पीक उत्पादनात वाढ होत असल्याचा संदर्भही दिला जातो. या काळात पिकांवरील उष्णतेचा ताण कमी असल्यामुळे उत्पादनामध्ये वाढ होत असल्याचेही मत मांडले जाते. मात्र, वातावरणातील धुळीच्या कणामुळे प्रकाश संश्लेषण क्रियेवर परिणाम होऊ शकतो. गेल्या दोन ज्वालामुखी उद्रेकाच्या वेळच्या एकूण परिस्थिती व माहिती साठ्याचे विश्‍लेषण कॅलिफोर्निया विद्यापीठ, बर्कले येथील संशोधकांनी पीक उत्पादनाच्या अनुषंगाने केले आहे.
याबाबत माहिती देताना संशोधक जोनाथन प्रॉक्टर यांनी सांगितले, की पृथ्वीभोवती एअरोसोल्स पसरलेले असताना तापमानामध्ये घट होऊन पिकाच्या वाढीसाठी मदत होऊ शकते. मात्र, पिकाच्या वाढीसाठी सूर्यप्रकाशाचीही आवश्‍यकता असते. सूर्यप्रकाशाला अडवल्यास पिकाच्या वाढीवर विपरीत परिणाम होईल. थोडक्यात, तापमान कमी झाल्याने होणाऱ्या फायद्याइतकाच प्रकाश संश्‍लेषणातील घटीमुळे नुकसानही संभवते. हे एखाद्या शल्यक्रियेमुळे उदभवणारे साइडइफेक्टस हे मूळ आजाराइतकेच असण्यासारखे आहे.

असे आहेत संशोधन

  • १९९१ मध्ये फिलिपिन्स येथील माऊंट पिनाट्यूबो येथील ज्वालामुखी उद्रेकादरम्यात तापमानामध्ये घट झाली होती. एकूण जागतिक पातळीवरील तापमानात आवश्‍यक तेवढी घट करण्यासाठी पृथ्वीच्या उच्चतम वातावरणामध्ये कृत्रिमरीत्या सल्फेट एअरोसोल्स मिसळण्याची कल्पना काही संशोधकांनी मांडली होती. हे कण त्यावर पडणारा सूर्यप्रकाश परावर्तित करतील. सध्या वातावरणामधील कार्बन डायऑक्साईडच्या वाढत्या पातळीमुळे ग्रीनहाउस इफेक्ट व तापमानवाढीची स्थिती दिसून येत आहे.
  • पिनाट्यूबो ज्वालामुखीच्या वेळी वातावरणामध्ये २० दशलक्ष टन सल्फर डायऑक्साईड मिसळला गेला होता. त्यामुळे सूर्यप्रकाशामध्ये २.५ टक्क्याने घट झाली. सरासरी जागतिक तापमानामध्ये अर्धा अंश सेल्सिअसने घट झाली होती.
  • संशोधकांच्या गटाने १९७९ ते २००९ या काळातील १०५ देशातील मका, सोयाबीन, भात आणि गहू उत्पादनाशी उपग्रहाद्वारे प्राप्त एअरोसोल्सच्या नेमक्या आकडेवारीची सांगड घातली. एअरोसोल्सचा कृषी क्षेत्रावर होणारा परिणाम मिळवण्यात आला. त्याच वेळी जागतिक हवामानाच्या प्रारूपाद्वारे सल्फेट आधारित जिओइंजिनिअरींग प्रकल्पामुळे सूर्यप्रकाशामध्ये झालेली घटही मोजण्यात आली. त्याचा पिकाच्या उत्पादनावरील परिणामही मोजण्यात आला.
  • हे दोन्ही घटक एकमेकांचे चांगले परिणाम नष्ट करत असल्याचे दिसून आले.

 

इतर ताज्या घडामोडी
कळमणा बाजार समितीत गव्हाची आवक वाढलीनागपूर ः बाजारात गव्हाची आवक वाढली असून सरासरी...
जळगाव बाजार समितीत हिरव्या मिरचीचे दर...जळगाव ः कृषी उत्पन्न बाजार समितीमध्ये हिरव्या...
जंगलातून होणाऱ्या नत्र प्रदूषणाचे...अमेरिकन वनसेवेतील शास्त्रज्ञांनी जंगलातून...
वनस्पती अवशेषापासून स्वस्त, शाश्वत हवाई...पिकांचे अवशेष आणि झाडांची लाकडे यांच्यापासून...
नगरला चिंच प्रतिक्विंटल ७००० ते १३५००...नगर ः नगर कृषी उत्पन्न बाजार समितीत अन्य भुसार...
थकीत चुकाऱ्यांसाठी स्वाभिमानी आक्रमकबुलडाणा : जिल्ह्यात शेतकऱ्यांनी तूर, मूग, उडदाची...
सोलापूरसाठी उजनीतून पाणी सोडलेसोलापूर : उजनी धरणातून भीमा नदीपात्रात सोलापूर...
लासुर्णेमध्ये जिल्हा बॅंकेसमाेर...वालचंदनगर, जि. पुणे ः लासुर्णे (ता. इंदापूर)...
अकोला, बुलडाण्यात अर्ज दाखल करण्यासाठी...अकोला : लोकसभा निवडणूकीसाठी उमेदवारी अर्ज दाखल...
परभणी जिल्ह्यात मनरेगाअंतर्गत १४६...परभणी ः महात्मा गांधी राष्ट्रीय ग्रामीण रोजगार...
नगर : अकोल्यात कांदा प्रतिक्विंटल ११००...नगर ः जिल्ह्यातील राहुरी, राहाता, अकोले पारनेर...
जळगाव, धुळे, नंदुरबारमध्ये रंगणार...जळगाव ः खानदेशात रावेर वगळता नंदुरबार, धुळे व...
गरिबांना वार्षिक ७२ हजारांच्या हमीचे...नवी दिल्ली : लोकसभा निवडणुकीसाठी कॉंग्रेसने...
नांदेड जिल्ह्यात तूर उत्पादकता...नांदेड  ः नांदेड जिल्ह्यात २०१८-१९ मधील खरीप...
कानिफनाथ महाराज समाधी दर्शनासाठी...मढी, जि. नगर  : भटक्यांची पंढरी अशी ओळख...
सोशल मीडियावर चढला निवडणुकांचा ज्वरनागपूर ः सोशल मीडियावरच पक्ष पदाधिकारी,...
हवाई दलात चार ‘चिनुक' हेलिकॉप्टर सामीलचंडीगड ः ‘चिनुक' हेलिकॉप्टरमुळे परिस्थितीत...
नाट्यमय घडामोडीत काॅँग्रेसने चंद्रपूरचा...चंद्रपूर  ः विनायक बांगडे यांच्या उमेदवारीला...
सातारा जिल्ह्यात ऊस गाळप हंगाम अंतिम...सातारा ः जिल्ह्यातील साखर गाळप हंगाम अंतिम...
पाणी अमूल्य असल्याने जनजागृतेची गरज ः...कोल्हापूर : ‘‘पाण्यासाठी व्यापक जनजागृती होणे...