agriculture story in marathi, cattle advisory , Agrowon, Maharashtra | Agrowon

पशुपालन सल्ला
डॉ. प्रफुल्लकुमार पाटील, डॉ. मत्स्यगंधा पाटील
रविवार, 3 डिसेंबर 2017

कमी तापमान अाणि थंडीमुळे शेळ्या अाणि लहान करडांना न्यूमोनिया होण्याची शक्यता असते. बदलत्या हवामानानुसार व्यवस्थापनामध्ये योग्य ते बदल करण्यासाठी योग्य त्या उपाययोजना कराव्यात. फुफ्फुसास सूज येण्याला फुफ्फुसदाह किंवा न्यूमोनिया म्हणतात. यामध्ये जंतूसंसर्ग होऊन फुफ्फुसाची कार्यक्षमता कमी होते किंवा फुफ्फुस पूर्णपणे निकामी होऊन श्‍वसनाच्या त्रासाने करडे, शेळ्या मृत्युमुखी पडतात.

न्यूमोनियाची लक्षणे :

कमी तापमान अाणि थंडीमुळे शेळ्या अाणि लहान करडांना न्यूमोनिया होण्याची शक्यता असते. बदलत्या हवामानानुसार व्यवस्थापनामध्ये योग्य ते बदल करण्यासाठी योग्य त्या उपाययोजना कराव्यात. फुफ्फुसास सूज येण्याला फुफ्फुसदाह किंवा न्यूमोनिया म्हणतात. यामध्ये जंतूसंसर्ग होऊन फुफ्फुसाची कार्यक्षमता कमी होते किंवा फुफ्फुस पूर्णपणे निकामी होऊन श्‍वसनाच्या त्रासाने करडे, शेळ्या मृत्युमुखी पडतात.

न्यूमोनियाची लक्षणे :

  • ताप येणे यामध्ये शरीरतापमान साधारणतः १०४ अंश ते १०६ अंश फॅरनहाइटपर्यंत आढळते.
  • ढासणे (खोकलने), खोकताना छातीत दुखणे
  • श्‍वसनास त्रास होणे, तोंड पसरून श्‍वास घेणे
  • नाकातून स्राव येणे
  • भूक मंदावणे
  • मलूल बनून बसणे
  • छातीला स्टेथोस्कोप लावून ऐकल्यास खरखर, घरघर असा आवाज येतो.

उपाययोजना :

  • शेळ्यांचा गोठा नियमित स्वच्छ व कोरडा ठेवावा.
  • थंडीच्या काळात पिलांना उबदार ठिकाणी ठेवून पुरेसा चीक व दूध पिण्यास द्यावे.
  • बाटलीने दूध पाजवताना घाईघाईने न पाजवता हळूहळू घोट घेईल तसे दूध पाजवावे. ठसका न लागता दूध पाजवावे. प्रत्येक वेळी बाटली गरम पाण्याने स्वच्छ धुऊन ठेवावी.
  • गोठ्यामध्ये हवा खेळती राहण्यासाठी भिंती कमी उंचीच्या व वर जाळी बसवलेली असावी. आजारी शेळ्यांना निरोगी शेळ्यांपासून वेगळे ठेवावे.
  • शेळ्यांना नेहमी संतुलित आहार, पशुखाद्य द्यावे जेणेकरून त्यांची रोगप्रतिकारक्षमता उत्तम राहील. शेळ्यांना व पिलांना त्यांच्या शारीरिक अवस्थेनुसार आहार द्यावा.
  • शेळ्यांची, करडांची एकाचवेळी अतिदूर वाहतूक न करता टप्प्या-टप्प्याने थांबून चारा-पाणी करून वाहतूक करावी. वाहतुकीवेळी शेळी/ पिलांची अति गर्दी टाळावी. वाहतुकीवेळी पावसामध्ये शेळ्या भिजणार नाहीत तसेच थंडी असेल, तर उबदारपणा टिकविण्यासाठी उपाययोजना करावी. शक्‍यतो कोरड्या हवामानात शेळ्यांची वाहतूक करावी.
  • व्यवस्थापनामध्ये अचानक बदल करू नयेत.
  • शेडमध्ये वयानुसार, शारीरिक अवस्थेनुसार शेळ्या, पिले वेगळी ठेवण्याची व्यवस्था करावी. शेडमध्ये योग्य प्रमाणात जागा ठेवून गर्दी टाळावी.
  • शेळ्यांना करडांना एका ठिकाणी बांधून न ठेवता फिरते राहतील अशी सोय करावी.
  • हिवाळ्यात नवजात करडांना उबदार ठिकाणी ठेवावे, जाळीला रात्री पडदे लावून अति थंडीपासून शेळी/ करडांचे संरक्षण करावे. दिवसभर पडदे उघडे ठेवावेत.
  • शेडभोवतालची धूळ वाऱ्यासोबत शेडमध्ये येणार नाही याची काळजी घ्यावी, तसेच शेडमध्येही धूळ जास्त प्रमाणात होणार नाही त्याची काळजी घ्यावी.
  • शेणतपासणी करून जंतनिर्मूलन करावे.
  • गाभण काळामध्ये शेवटच्या दीड महिन्यात शेळ्यांना संतुलित पशुखाद्य द्यावे. जेणेकरून करडे सशक्त जन्मतील व पुढे शेळीचे दूध उत्पादन उत्तम राहून करडांना पुरेसे दूध मिळेल. यामुळे शेळी अाणि करडांचीही रोगप्रतिकारशक्ती टिकवली जाईल.

संपर्क : डॉ. प्रफुल्लकुमार पाटील, ९४२३८७०८६३
(लेखक पशुवैद्यक व पशुविज्ञान महाविद्यालय, उदगीर, जि. लातूर येथे कार्यरत)

इतर कृषिपूरक
जनावरांमध्ये ताणाची तीव्रता मोजण्यासाठी...उन्हाळ्यातील वाढते तापमान अाणि आर्द्रतेमुळे...
ब्राॅयलर पक्षी व्यवस्थापनात ब्रुडिंग,...व्यावसायिक ब्रॉयलर कुक्कूटपालनामध्ये ऋतूमानानुसार...
पशु सल्ला खरेदी केलेल्या जनावराची प्रदर्शनासाठी किंवा इतर...
शेळीपालनातील पैदाशीच्या नराचे महत्त्वपैदाशीचा नर निवडताना जातीशी साधर्म्य असणारा, दीड...
गाभण गाई, म्हशींची काळजी घ्यागायीचा गाभण काळ ९ महिने ९ दिवस आणि म्हशीचा गाभण...
आर्थिक नुकसान टाळण्याकरिता काढा...आधुनिक म्हैसपालन करताना भविष्यासाठी मोठी रक्‍कम...
उन्हाळ्यात जपा शेळ्यांनाउन्हाळ्यात शेळ्यांना पोषणतत्त्वांच्याअभावी बरेचसे...
डोंगरावर फुलविले एकात्मिक शेतीचे आदर्श...खिंगर (ता. महाबळेश्‍वर, जि. सातारा) गावातील...
जाणून घ्या मत्स्यबीज निर्मितीचे तंत्रमत्स्यशेतीच्या वाढत्या प्रमाणामुळे मत्स्यबीजांची...
दारोकार भावंडाचा कुक्कुटपालन...छोटीशी सुरवातदेखील मोठ्या परिवर्तनाची नांदी ठरू...
पंजाबमधील पशुपालकांचा सुधारित तंत्रावर...पंजाबमधील पशुपालक गाई, म्हशींच्या व्यवस्थापनासाठी...
शंभरहून अधिक देशी गायींचे संगोपननाशिक जिल्ह्यात सटाणा तालुक्यापासून सहा...
आधुनिक म्हैसपालनाकरिता लागणारी उपकरणेआधुनिक म्हैसपालनामध्ये नवीन अद्ययावत...
लेअर पक्ष्यांतील अंडी उत्पादन घटण्याची...पक्ष्यांच्या निरीक्षणातून अाजार अाणि शारीरिक...
सुधारित तंत्रातून पंजाबची दुग्ध...पंजाबमधील पशुपालक आधुनिक तंत्रज्ञानाचा वापर...
मका वगळता सर्व पिकांच्या फ्युचर्स भावात...गेल्या सप्ताहात सोयाबीन व हरभरा पिकाच्या भावात...
जनावरांचे आगीपासून करा संरक्षणअागीची झळ बसलेली जनावरे पूर्णपणे बरी होण्यासाठी...
चाराटंचाईमध्ये म्हशींना द्या मूरघासउन्हाळ्यातील चाराटंचाईमध्ये म्हशींना पोषक चारा...
वाढत्या तापमानात जनावरांची घ्या काळजीवाढत्या तापमानात जनावरासाठी छत तयार करून सावलीची...
थायलेरियोसीस, बबेसियोसीस रोगाकडे...गोचीड बबेसियोसीस, थायलेरियोसीस या रोगांचा प्रसार...