Agriculture story in marathi, causes of food poisoning, AGROWON, Maharashtra | Agrowon

स्वच्छता राखा, अन्नविषबाधा रोखा
चंद्रकला सोनवणे, परमेश्‍वर पौळ
शनिवार, 14 ऑक्टोबर 2017

जैव रासायनिक प्रक्रियेमुळे फळे व भाजीपाल्याची मोठ्या प्रमाणात नासाडी होते. या प्रक्रियेमध्ये अन्नपदार्थ सडणे, त्यास घाण वास येणे याचा समावेश होतो. असे अन्नपदार्थ सेवन केल्यास विषबाधा होऊ शकते.  

जैव रासायनिक प्रक्रियेमुळे फळे व भाजीपाल्याची मोठ्या प्रमाणात नासाडी होते. या प्रक्रियेमध्ये अन्नपदार्थ सडणे, त्यास घाण वास येणे याचा समावेश होतो. असे अन्नपदार्थ सेवन केल्यास विषबाधा होऊ शकते.  

अन्नविषबाधेची कारणे
जैविक घटकामुळे अन्नविषबाधा

यामध्ये प्रामुख्याने बुरशी, जिवाणू, विषाणू इत्यादीचा समावेश होतो. एखादा सूक्ष्मजंतू पोटात गेल्यामुळे होऊ शकते. यामुळे होणारी विषबाधा सर्वांत हानिकारक असते. त्यामुळेच अन्न हाताळतेवेळी, साठवतेवेळी आणि शिजवतेवेळी निष्काळजीपणा केल्यास जिवाणूमुळे अन्न दूषित होते आणि विषबाधेचे प्रमाण वाढते, त्यामुळे स्वच्छता राखली पाहिजे.

जिवाणू आणि विषाणूमुळे अन्नविषबाधा
बॅसिलस सिरस, क्‍लोस्ट्रोडीअम, इर्सेनिया यामुळे विषबाधा होते. त्यासाठी अन्न काळजीपूर्वक शिजवणे अावश्यक अाहे. अन्न हाताळताना हात स्वच्छ धुणे, भांडी, भाज्या, फळे स्वच्छ धुणे. अन्नपदार्थ, फळे अाणि भाज्यांची नियंत्रित तापमानावर साठवण करावी. वैयक्तिक स्वच्छता राखावी. विषाणू हे परोपजीवी असतात, त्यामुळे कावीळ सारखे रोग होतात.

कीटकनाशकांमुळे विषबाधा
कीड अाणि रोग नियंत्रणासाठी पिकावर कीडनाशकांची फवारणी केली जाते. त्यामुळे पिकावर कीडनाशकाचे अवशेष राहतात. त्यामुळेही अन्नपदार्थ विषारी बनतात.

भेसळयुक्त अन्नपदार्थ
जास्त नफा मिळविण्यासाठी अन्नामध्ये भेसळ केली जाते. दुधात व दुग्धजन्य पदार्थांत मैद्याची, साखरेची, मिठाची, पाण्याची भेसळ केली जाते. तसेच हळद पावडर, मिरची पावडर, चहा पावडर यातसुद्धा भेसळ केली जाते. गव्हाच्या पिठात खडूची, तुपामध्ये वनस्पतीची तर मधामध्ये साखरेची भेसळ केली जाते.

प्रतिबंधात्मक उपाय  

  • अन्नधान्य उत्पादन, काढणी, वाहतूक, हाताळणी प्रक्रिया आणि साठवणूक या काळात स्वच्छतेच्या निकषाचे काटेकोरपणे पालन करावे. जेणेकरून सूक्ष्म जीवाणूंचा अन्नपदार्थांत शिरकाव होणार नाही.
  • भाज्या, फळे, काळी पडलेली ज्वारी इत्यादी काळजीपूर्वक स्वच्छ पाण्यात धुऊन वापरावीत. नासलेली व फार पिकलेली फळे आणि भाज्या विकत घेऊ नयेत.
  • अन्नदूषित करणारे रोगकारक सूक्ष्मजीव मनुष्याच्या हाताद्वारे अन्नपदार्थात जातात म्हणून अन्नपदार्थाला हात लावण्यापूर्वी हात स्वच्छ साबण वापरून धुऊन घेणे आवश्‍यक असते. हाताची नखे कापून घ्यावीत. धान्य साठवते वेळी चांगले वाळवून, धुरीकरण केल्यानंतर साठवून ठेवावे.
  • डाळी आणि इतर अन्नपदार्थ व्यवस्थित शिजवून आहारात घ्यावे म्हणजे त्यामधील विषारी घटक आणि सूक्ष्म जंतूंचा नाश होईल.भेसळयुक्त पदार्थ टाळण्यासाठी बऱ्याच रासायनिक पद्धती आहेत. त्यांचा उपयोग करून भेसळ झालेला पदार्थ ओळखता येतो.

संपर्क : चंद्रकला सोनवणे, ८४०८९७०९३७
(सौ. के. एस. के. अन्नतंत्र महाविद्यालय, बीड)

इतर कृषिपूरक
कॅल्शियमची गरज ओळखून करा आहाराचे नियोजनगाय म्हैस विल्यानंतर ग्लुकोजबरोबरच कॅल्शियमची...
संक्रमण काळातील गाई, म्हशींचे व्यवस्थापनगाई-म्हशींमधील विण्याच्या तीन आठवडे अगोदर व तीन...
जनावरांच्या आरोग्यासाठी कॅल्शिअम...मांसपेशी, मज्जा संस्थेवर नियंत्रण, गर्भवाढी आणि...
योग्य वेळी करा लसीकरणजनावरांना रोगाचा प्रादुर्भाव होण्याची वाट न बघता...
थंड, ढगाळ अन् कोरड्या हवामानाची शक्यतामहाराष्ट्रावर १०१२ हेप्टापास्कल इतका हवेचा दाब...
दुधाच्या प्रकारानुसार बदलतात मानकेदुग्धजन्य पदार्थ उच्च गुणवत्तेचे व दर्जेदार...
वासरांसाठी योग्य अाहार, संगोपन पद्धतीवासराचा जन्म झाल्यानंतर त्याचा श्‍वासोच्छ्वास...
शेतीला दिली मधमाशीपालनाची जोडपरिसरातील पीकपद्धतीवर आधारित पूरक उद्योगाची जोड...
रोपवाटिका उद्योगात उत्तम संधीकोणत्याही पिकाचे किमान दीड ते दोन महिने आधी...
जनावरांच्या अाहारात बुरशीजन्य घटकांचा...अाहाराद्वारे जनावरांच्या शरीरात बरेच हानिकारक घटक...
मुरघासाचे फायदे, जनावरांसाठी वापरचाऱ्याच्या कमतरतेमुळे दूध उत्पादनामध्ये सातत्य...
जनावरांच्या आहारातील क्षारमिश्रणाचे...जनावरांच्या हाडांच्या वाढीसाठी दूध उत्पादनासाठी,...
पशूसल्लासध्या तापमानात वाढ झाली असल्यामुळे जनावरांमध्ये...
मुरघास : चाराटंचाईवर उत्तम पर्यायउन्हाळ्यामध्ये किंवा चारा तुटीच्या काळात...
उष्ण वातावरणात सांभाळा जनावरांनाअचानक वाढणाऱ्या उष्णतेमुळे जनावरांची अधिक काळजी...
आरोग्यदायी कडधान्य चिप्सतेलकट बटाटा चिप्सचे प्रमाण बाजारपेठेमध्ये वेगाने...
रेशीम कीटकांवर दिसतोय उझी माशीचा...सध्याच्या काळात पुणे, सातारा, लातूर, सोलापूर,...
दुधाळ जनावरांतील खुरांच्या आजाराचे...खुरांची योग्य काळजी व अचूक व्यवस्थापन यांमुळे...
कृषी व्यवसाय, उद्योगाकरिता व्यवहार्यता...कृषी व्यवसाय किंवा उद्योगामध्ये अपेक्षित उत्पन्न...
जनावरांसाठी पशुखाद्यापासून पोषक फीड...उत्पादन, उत्पादनकाळ, गाभणकाळ या बाबींचा विचार...