Agriculture story in marathi, causes of food poisoning, AGROWON, Maharashtra | Agrowon

स्वच्छता राखा, अन्नविषबाधा रोखा
चंद्रकला सोनवणे, परमेश्‍वर पौळ
शनिवार, 14 ऑक्टोबर 2017

जैव रासायनिक प्रक्रियेमुळे फळे व भाजीपाल्याची मोठ्या प्रमाणात नासाडी होते. या प्रक्रियेमध्ये अन्नपदार्थ सडणे, त्यास घाण वास येणे याचा समावेश होतो. असे अन्नपदार्थ सेवन केल्यास विषबाधा होऊ शकते.  

जैव रासायनिक प्रक्रियेमुळे फळे व भाजीपाल्याची मोठ्या प्रमाणात नासाडी होते. या प्रक्रियेमध्ये अन्नपदार्थ सडणे, त्यास घाण वास येणे याचा समावेश होतो. असे अन्नपदार्थ सेवन केल्यास विषबाधा होऊ शकते.  

अन्नविषबाधेची कारणे
जैविक घटकामुळे अन्नविषबाधा

यामध्ये प्रामुख्याने बुरशी, जिवाणू, विषाणू इत्यादीचा समावेश होतो. एखादा सूक्ष्मजंतू पोटात गेल्यामुळे होऊ शकते. यामुळे होणारी विषबाधा सर्वांत हानिकारक असते. त्यामुळेच अन्न हाताळतेवेळी, साठवतेवेळी आणि शिजवतेवेळी निष्काळजीपणा केल्यास जिवाणूमुळे अन्न दूषित होते आणि विषबाधेचे प्रमाण वाढते, त्यामुळे स्वच्छता राखली पाहिजे.

जिवाणू आणि विषाणूमुळे अन्नविषबाधा
बॅसिलस सिरस, क्‍लोस्ट्रोडीअम, इर्सेनिया यामुळे विषबाधा होते. त्यासाठी अन्न काळजीपूर्वक शिजवणे अावश्यक अाहे. अन्न हाताळताना हात स्वच्छ धुणे, भांडी, भाज्या, फळे स्वच्छ धुणे. अन्नपदार्थ, फळे अाणि भाज्यांची नियंत्रित तापमानावर साठवण करावी. वैयक्तिक स्वच्छता राखावी. विषाणू हे परोपजीवी असतात, त्यामुळे कावीळ सारखे रोग होतात.

कीटकनाशकांमुळे विषबाधा
कीड अाणि रोग नियंत्रणासाठी पिकावर कीडनाशकांची फवारणी केली जाते. त्यामुळे पिकावर कीडनाशकाचे अवशेष राहतात. त्यामुळेही अन्नपदार्थ विषारी बनतात.

भेसळयुक्त अन्नपदार्थ
जास्त नफा मिळविण्यासाठी अन्नामध्ये भेसळ केली जाते. दुधात व दुग्धजन्य पदार्थांत मैद्याची, साखरेची, मिठाची, पाण्याची भेसळ केली जाते. तसेच हळद पावडर, मिरची पावडर, चहा पावडर यातसुद्धा भेसळ केली जाते. गव्हाच्या पिठात खडूची, तुपामध्ये वनस्पतीची तर मधामध्ये साखरेची भेसळ केली जाते.

प्रतिबंधात्मक उपाय  

  • अन्नधान्य उत्पादन, काढणी, वाहतूक, हाताळणी प्रक्रिया आणि साठवणूक या काळात स्वच्छतेच्या निकषाचे काटेकोरपणे पालन करावे. जेणेकरून सूक्ष्म जीवाणूंचा अन्नपदार्थांत शिरकाव होणार नाही.
  • भाज्या, फळे, काळी पडलेली ज्वारी इत्यादी काळजीपूर्वक स्वच्छ पाण्यात धुऊन वापरावीत. नासलेली व फार पिकलेली फळे आणि भाज्या विकत घेऊ नयेत.
  • अन्नदूषित करणारे रोगकारक सूक्ष्मजीव मनुष्याच्या हाताद्वारे अन्नपदार्थात जातात म्हणून अन्नपदार्थाला हात लावण्यापूर्वी हात स्वच्छ साबण वापरून धुऊन घेणे आवश्‍यक असते. हाताची नखे कापून घ्यावीत. धान्य साठवते वेळी चांगले वाळवून, धुरीकरण केल्यानंतर साठवून ठेवावे.
  • डाळी आणि इतर अन्नपदार्थ व्यवस्थित शिजवून आहारात घ्यावे म्हणजे त्यामधील विषारी घटक आणि सूक्ष्म जंतूंचा नाश होईल.भेसळयुक्त पदार्थ टाळण्यासाठी बऱ्याच रासायनिक पद्धती आहेत. त्यांचा उपयोग करून भेसळ झालेला पदार्थ ओळखता येतो.

संपर्क : चंद्रकला सोनवणे, ८४०८९७०९३७
(सौ. के. एस. के. अन्नतंत्र महाविद्यालय, बीड)

इतर कृषिपूरक
औषधी गुणधर्माचा सुगंधी, चवदार पोक्कली...दक्षिण भारतातील केरळ हे राज्य वैशिष्ट्यपूर्ण अाहे...
सेंद्रिय भाजीपाल्यासाठी थेट मिळवले...नागपूरचे रहिवासी असलेल्या सुनील कोंडे या...
अनुभवावर ठरतो मधमाश्यांचा फुलांपर्यंतचा...अनुभवाने शहाणपणा वाढते, ही बाब माणसांइतकीच...
पशुपालन सल्ला : जखमांवर उपाययोजनाजनावरांस भांडणामुळे, कुरणावर चरत असताना काही...
सुगंधी, अधिक गोडव्याची लाल केळी,...भारतातील विविध राज्यांत उत्पादित होणाऱ्या एकूण...
बुरशी टाळण्यासाठी करा खाद्याची तपासणीबुरशीयुक्त खाद्य जनावरांना दिल्यामुळे,...
बोकडांचे वेगवेगळ्या कारणांसाठी...वेगवेगळ्या कारणानुसार बोकडाची निवड, संगोपन, आहार...
नियंत्रित दुग्धोत्पादनातून वाढवा फायदादुधाच्या मागणीनुसार व दर जास्त मिळण्याच्या...
पशुपालन सल्ला कमी तापमान अाणि थंडीमुळे शेळ्या अाणि लहान करडांना...
सुवर्णाताईंनी तयार केला अनारसे, पुडाची...वडणगे (ता. करवीर, जि. कोल्हापूर) येथील श्रीमती...
सोयाबीन, हळदीमध्ये वाढीचा कलगेल्या सप्ताहात सोयाबीन, हळद व गवार बी यांचे भाव...
निगा सुधारित बायोगॅस संयंत्राची...ज्या ठिकाणी दिवसभर सूर्यप्रकाश उपलब्ध होऊ शकेल...
जनावरांच्या खाद्यात टाळा बुरशीचा...बऱ्याच वेळेस डोळ्यांना न दिसणारी बुरशी किंवा...
शेळ्यांचे लसीकरण करा; प्राणघातक...शेळ्यांना काही जिवाणूजन्य व विषाणूजन्य प्राणघातक...
दुधाची टिकवण क्षमता वाढीसाठी अत्याधुनिक...स्पोअर्स आणि जिवाणूंमुळे दूध लवकर खराब होते. उष्ण...
एकत्रित प्रयत्नांतून सुरू झाले 'चारचौघी...परभणी शहरातील सुरेखा कुलकर्णी, वर्षा कौसडीकर,...
जीआय मानांकन मिळविण्यात मोगरा अाघाडीवरजीआय मानांकन मिळविण्यात मोगरा अाघाडीवर...
कापूस, मका, सोयाबीनच्या फ्युचर्स भावात...गेल्या सप्ताहात कापूस, सोयाबीन, हळद व गवार बी...
कापूस, भाजीपाला तोडणी करताना वापरा...वेचणी कोट जाड कॉटनच्या कपड्याचा असल्यामुळे ऊन...
जनावरांतील लठ्ठपणाची कारणेबरीच जनावरे गाभण राहिल्यानंतर ५ ते ७ महिन्यांत...