Agriculture story in Marathi, causes of human disease | Agrowon

आजार का होतात?
डॉ. क्षितिजा कुलकर्णी
गुरुवार, 4 जानेवारी 2018

उत्तम आरोग्य हा प्रत्येक नागरिकाचा हक्क; परंतु त्याच वेळी ते आरोग्य यंत्रणेच्या समोरचे आव्हानही आहे. आज तांत्रिक आणि भौतिक प्रगतीमुळे काही आव्हाने कमी झाली असली, तरी काही वाढलीसुद्धा आहेत.

आरोग्यसेवेच्या एका टोकाला अत्याधुनिक आरोग्यसेवा आहे, तर दुसऱ्या टोकाला काही ग्रामीण भागात प्राथमिक आरोग्यसेवाही उपलब्ध नाही.
ग्रामीण भागातील काही प्रश्न हे भौगोलिक परिस्थिती, अद्ययावत गोष्टींबाबत अनभिज्ञता, शिक्षण व वाहतुकीची असुविधा, स्वच्छतेचे अव्यवस्थापन, निष्काळजीपणा यातून उद्भवतात. यासंबंधी आपण काही उदाहरणे पाहूयात.

उत्तम आरोग्य हा प्रत्येक नागरिकाचा हक्क; परंतु त्याच वेळी ते आरोग्य यंत्रणेच्या समोरचे आव्हानही आहे. आज तांत्रिक आणि भौतिक प्रगतीमुळे काही आव्हाने कमी झाली असली, तरी काही वाढलीसुद्धा आहेत.

आरोग्यसेवेच्या एका टोकाला अत्याधुनिक आरोग्यसेवा आहे, तर दुसऱ्या टोकाला काही ग्रामीण भागात प्राथमिक आरोग्यसेवाही उपलब्ध नाही.
ग्रामीण भागातील काही प्रश्न हे भौगोलिक परिस्थिती, अद्ययावत गोष्टींबाबत अनभिज्ञता, शिक्षण व वाहतुकीची असुविधा, स्वच्छतेचे अव्यवस्थापन, निष्काळजीपणा यातून उद्भवतात. यासंबंधी आपण काही उदाहरणे पाहूयात.

पूर्वीच्या काळी स्वयंपाकासाठी चुलीचा वापर होत असे. त्यामुळे घरात धूर साठून कितीतरी लोकांना श्वसनाचे आजार होऊ लागले. अगदी मागच्या महिन्यांपर्यंत घराजवळ साठलेल्या पाण्यात डास वाढून डेंग्यू, चिकुनगुनिया या आजारांचे प्रमाण वाढले. ग्रामीण भागात जनावरांशी दैनंदिन संबंधामुळे गोचिडतापाचे प्रकार, ब्रुसेलोसिस असे आजार दिसतात. उंदीर, घुशीमुळे संक्रमित होणारे लेप्टोस्पारोसिस, प्लेग यांसारख्या आजारांची शक्यता ग्रामीण भागातसुद्धा आहे.

बऱ्याचदा पिण्याचे पाणी दूषित होते. ते निर्जंतुक करण्याकरिता लागणाऱ्या सुविधांचा अभाव असतो. यामुळे जुलाब, उलट्या, गॅस्ट्रो, विषमज्वर, अमिबाचे संक्रमण, कावीळ, जंत असे आजार होतात. आपल्या देशातून पोलिओचे जवळपास उच्चाटन झाले आहे. तोसुद्धा पाण्यातून पसरणारा आजार होता. पाण्यातील क्षारांचे प्रमाण अधिक असल्यास मूतखड्याचा त्रास होतो. दुचाकीचा बेजबाबदार वापर, ट्रिपल सीट गाड्या चालवणे, बेकायदेशीर वाहतूक यामुळेही अपघातांचे प्रमाण वाढले आहे. साप-विंचू चावणे, कीटकनाशकांची विषबाधा हेदेखील एक प्रकारे अपघातच!

ग्रामीण भागात तंबाखू, गुटखा यांचे व्यसन मोठ्या प्रमाणात लहान मोठ्या व्यक्तींमध्ये आढळते. अतिमद्यपान, धूम्रपान तर सर्वत्र आहेच. खेड्यात तातडीने उपचारांची सोय नसल्याने व्यसनांमुळे होणारे आजार गंभीर रूप घेतात. अगदी स्तनाच्या कर्करोगासारखे आजार शहर व ग्रामीण भागांत सारख्या प्रमाणात जरी असले, तरी ग्रामीण भागात त्यांचे निदान उशिरा, आजार पसरल्यावर होते. मानसिक आजारांचेसुद्धा तसेच आहे. पूर्वी शहरी आजार समजले जाणारे मधुमेह, उच्च रक्तदाब, थायरॉईडचे आजार, हृदयविकार हे आजारसुद्धा ग्रामीण भागातही दिसत आहेत. कदाचित निदान होण्याची सोय झाल्यामुळे ते लक्षात येऊ लागलेत. गरोदरपणात व प्रसूतीमध्ये आजारांची गुंतागुंत होण्याचे प्रमाण खेड्यांमध्ये जास्त आहे.

ग्रामीण भागात स्थानिक अन्नपदार्थांची सहज उपलब्धता आहे, जी शहरी भागात नाही. उदा. भाज्या, फळे, धान्ये, दुग्धजन्य पदार्थ. शहरामध्ये सर्व पदार्थ बाहेरून येतात. ते थोडे शिळे झालेले असतात. दुधाची मुबलकता व शारीरिक कष्टाच्या कामामुळे खेड्यातील लोकांच्या हाडांची घनता वृद्ध व्यक्तींमध्येसुद्धा चांगली असते. खेड्यांमध्ये शहराच्या मानाने लोकसंख्येची घनता कमी असते. रेल्वे, बस स्टॅंड ,मोठे बाजार इ. गर्दीची ठिकाणे कमी असल्याने स्वाइन फ्लूसारखे संसर्गजन्य आजार पसरण्याची शक्यता कमी असते. गावांमध्ये लोकांची एकमेकांशी ओळख चांगली असते, एक आपुलकी असते. त्यातून भजन-कीर्तन मंडळासारखी सामाजिक व्यासपीठे चांगली तयार होतात. आपल्या मातीतील या चांगल्या गोष्टींची जाणीव ठेऊन त्या वृद्धिंगत केल्या पाहिजेत.

आरोग्यातील अडचणींची माहिती शोधून अभ्यास केला पाहिजे. स्वच्छता, लसीकरण, आरोग्य, योगासने, व्यायाम, व्यसनमुक्ती यांसारख्या गोष्टींचे ज्ञान मिळवले पाहिजे व चांगल्या सवयी अंगी बाणवल्या पाहिजेत. त्यातूनही पुढे पाऊल टाकून अद्ययावत सुविधा ग्रामीण भागात आल्या पाहिजेत. त्यासाठी सर्व स्तरांवर प्रयत्नांची गरज आहे. गावापर्यंत आरोग्य पोचण्यासाठी प्रत्येक नागरिकाने सुजाण होण्याची गरज आहे. चला तर मग, सुजाण होण्यासाठी या लेखमालेच्या माध्यमातून आजारांना चार हात लांब ठेवण्याचा प्रयत्न करूयात...

(लेखिका दाैंड जि. पुणे येथे अाय. सी. यु तज्ज्ञ अाहेत.)

इतर ताज्या घडामोडी
खानदेशात मध्यम पाऊस; नंदुरबारला हुलकावणीजळगाव : खानदेशात शुक्रवारी (ता.२१) मध्यरात्री व...
पुणे जिल्ह्यात ढगाळ हवामानपुणे  : जिल्ह्यात आठवड्याच्या सुरवातीला...
खानापूर घाटमाथ्यावर तीव्र पाणीटंचाई सांगली  : घाटमाथ्यावर पावसाने ओढ दिली आहे....
नगर जिल्ह्यात साडेसहा लाख हेक्‍टरवर...नगर  ः जिल्ह्यात रब्बी हंगामात सहा लाख ५२...
कौशल्यावर आधारित उपक्रम ‘रयत’मध्ये सुरू...सातारा  ः केवळ पुस्तकी नव्हे तर कौशल्यावर...
नियमित कर्ज भरणाऱ्या शेतकऱ्यांचा अकोला...अकोला  ः नियमित कर्जाची परतफेड करणाऱ्या...
सांगली जिल्ह्यात पाणीप्रश्‍न पेटण्याची...सांगली  : पावसाने दिलेली उघडीप आणि पावसाळा...
अकोला, बुलडाण्यात सर्वदूर पाऊसअकोला   ः वऱ्हाडातील अकोला, बुलडाणा या...
सावधान... अल्झायमर आला उंबरठ्यावर ! कोल्हापूर : मंगळवार पेठेतल्या विठ्ठल मंदिरात रोज...
परभणीत हिरवी मिरची प्रतिक्विंटल ६०० ते...परभणी ः येथील जुना मोंढा भागातील फळे-भाजीपाला...
भातावरील तुडतुडे प्रादुर्भावाकडे...सध्या खरीप हंगामातील भात पीक बहुतेक ठिकाणी...
कमी तीव्रतेच्या वणव्यांचाही मातीच्या...कमी तीव्रतेचे वणवे किंवा मर्यादित प्रमाणात...
ढगाळ वातावरणाने खानदेशात सोयाबीन मळणीला...जळगाव : खानदेशातील धुळे, नंदुरबार व जळगाव...
माळेगावकरांचा औद्योगिक वसाहतीच्या...नाशिक : माळेगाव औद्योगिक वसाहतीच्या टप्पा क्रमांक...
परभणीत व्यापाऱ्यांचे असहकार आंदोलन सुरूचपरभणी ः परभणी कृषी उत्पन्न बाजार समितीअंतर्गत...
सांगली जिल्ह्यात द्राक्ष क्षेत्रात वाढसांगली  ः दर्जेदार द्राक्ष उत्पादनासाठी...
धुळे, जळगाव जिल्ह्यांतील पैसेवारी चुकीचीजळगाव   ः धुळे व जळगाव जिल्ह्यांत हवा तसा...
नैसर्गिक आपत्तीत यवतमाळमधील ६२ हजार...यवतमाळ   ः जिल्ह्यात या वर्षी आलेल्या...
पुणे जिल्‍ह्यात पावसाच्या हलक्या ते...पुणे : पावसाच्या मोठ्या खंडानंतर जिल्ह्याच्या...
नगर जिल्ह्यावर दुष्काळाचे सावटनगर  ः जिल्ह्यात आतापर्यंत सरासरी फक्त ६५.५५...