Agriculture story in Marathi, causes of human disease | Agrowon

आजार का होतात?
डॉ. क्षितिजा कुलकर्णी
गुरुवार, 4 जानेवारी 2018

उत्तम आरोग्य हा प्रत्येक नागरिकाचा हक्क; परंतु त्याच वेळी ते आरोग्य यंत्रणेच्या समोरचे आव्हानही आहे. आज तांत्रिक आणि भौतिक प्रगतीमुळे काही आव्हाने कमी झाली असली, तरी काही वाढलीसुद्धा आहेत.

आरोग्यसेवेच्या एका टोकाला अत्याधुनिक आरोग्यसेवा आहे, तर दुसऱ्या टोकाला काही ग्रामीण भागात प्राथमिक आरोग्यसेवाही उपलब्ध नाही.
ग्रामीण भागातील काही प्रश्न हे भौगोलिक परिस्थिती, अद्ययावत गोष्टींबाबत अनभिज्ञता, शिक्षण व वाहतुकीची असुविधा, स्वच्छतेचे अव्यवस्थापन, निष्काळजीपणा यातून उद्भवतात. यासंबंधी आपण काही उदाहरणे पाहूयात.

उत्तम आरोग्य हा प्रत्येक नागरिकाचा हक्क; परंतु त्याच वेळी ते आरोग्य यंत्रणेच्या समोरचे आव्हानही आहे. आज तांत्रिक आणि भौतिक प्रगतीमुळे काही आव्हाने कमी झाली असली, तरी काही वाढलीसुद्धा आहेत.

आरोग्यसेवेच्या एका टोकाला अत्याधुनिक आरोग्यसेवा आहे, तर दुसऱ्या टोकाला काही ग्रामीण भागात प्राथमिक आरोग्यसेवाही उपलब्ध नाही.
ग्रामीण भागातील काही प्रश्न हे भौगोलिक परिस्थिती, अद्ययावत गोष्टींबाबत अनभिज्ञता, शिक्षण व वाहतुकीची असुविधा, स्वच्छतेचे अव्यवस्थापन, निष्काळजीपणा यातून उद्भवतात. यासंबंधी आपण काही उदाहरणे पाहूयात.

पूर्वीच्या काळी स्वयंपाकासाठी चुलीचा वापर होत असे. त्यामुळे घरात धूर साठून कितीतरी लोकांना श्वसनाचे आजार होऊ लागले. अगदी मागच्या महिन्यांपर्यंत घराजवळ साठलेल्या पाण्यात डास वाढून डेंग्यू, चिकुनगुनिया या आजारांचे प्रमाण वाढले. ग्रामीण भागात जनावरांशी दैनंदिन संबंधामुळे गोचिडतापाचे प्रकार, ब्रुसेलोसिस असे आजार दिसतात. उंदीर, घुशीमुळे संक्रमित होणारे लेप्टोस्पारोसिस, प्लेग यांसारख्या आजारांची शक्यता ग्रामीण भागातसुद्धा आहे.

बऱ्याचदा पिण्याचे पाणी दूषित होते. ते निर्जंतुक करण्याकरिता लागणाऱ्या सुविधांचा अभाव असतो. यामुळे जुलाब, उलट्या, गॅस्ट्रो, विषमज्वर, अमिबाचे संक्रमण, कावीळ, जंत असे आजार होतात. आपल्या देशातून पोलिओचे जवळपास उच्चाटन झाले आहे. तोसुद्धा पाण्यातून पसरणारा आजार होता. पाण्यातील क्षारांचे प्रमाण अधिक असल्यास मूतखड्याचा त्रास होतो. दुचाकीचा बेजबाबदार वापर, ट्रिपल सीट गाड्या चालवणे, बेकायदेशीर वाहतूक यामुळेही अपघातांचे प्रमाण वाढले आहे. साप-विंचू चावणे, कीटकनाशकांची विषबाधा हेदेखील एक प्रकारे अपघातच!

ग्रामीण भागात तंबाखू, गुटखा यांचे व्यसन मोठ्या प्रमाणात लहान मोठ्या व्यक्तींमध्ये आढळते. अतिमद्यपान, धूम्रपान तर सर्वत्र आहेच. खेड्यात तातडीने उपचारांची सोय नसल्याने व्यसनांमुळे होणारे आजार गंभीर रूप घेतात. अगदी स्तनाच्या कर्करोगासारखे आजार शहर व ग्रामीण भागांत सारख्या प्रमाणात जरी असले, तरी ग्रामीण भागात त्यांचे निदान उशिरा, आजार पसरल्यावर होते. मानसिक आजारांचेसुद्धा तसेच आहे. पूर्वी शहरी आजार समजले जाणारे मधुमेह, उच्च रक्तदाब, थायरॉईडचे आजार, हृदयविकार हे आजारसुद्धा ग्रामीण भागातही दिसत आहेत. कदाचित निदान होण्याची सोय झाल्यामुळे ते लक्षात येऊ लागलेत. गरोदरपणात व प्रसूतीमध्ये आजारांची गुंतागुंत होण्याचे प्रमाण खेड्यांमध्ये जास्त आहे.

ग्रामीण भागात स्थानिक अन्नपदार्थांची सहज उपलब्धता आहे, जी शहरी भागात नाही. उदा. भाज्या, फळे, धान्ये, दुग्धजन्य पदार्थ. शहरामध्ये सर्व पदार्थ बाहेरून येतात. ते थोडे शिळे झालेले असतात. दुधाची मुबलकता व शारीरिक कष्टाच्या कामामुळे खेड्यातील लोकांच्या हाडांची घनता वृद्ध व्यक्तींमध्येसुद्धा चांगली असते. खेड्यांमध्ये शहराच्या मानाने लोकसंख्येची घनता कमी असते. रेल्वे, बस स्टॅंड ,मोठे बाजार इ. गर्दीची ठिकाणे कमी असल्याने स्वाइन फ्लूसारखे संसर्गजन्य आजार पसरण्याची शक्यता कमी असते. गावांमध्ये लोकांची एकमेकांशी ओळख चांगली असते, एक आपुलकी असते. त्यातून भजन-कीर्तन मंडळासारखी सामाजिक व्यासपीठे चांगली तयार होतात. आपल्या मातीतील या चांगल्या गोष्टींची जाणीव ठेऊन त्या वृद्धिंगत केल्या पाहिजेत.

आरोग्यातील अडचणींची माहिती शोधून अभ्यास केला पाहिजे. स्वच्छता, लसीकरण, आरोग्य, योगासने, व्यायाम, व्यसनमुक्ती यांसारख्या गोष्टींचे ज्ञान मिळवले पाहिजे व चांगल्या सवयी अंगी बाणवल्या पाहिजेत. त्यातूनही पुढे पाऊल टाकून अद्ययावत सुविधा ग्रामीण भागात आल्या पाहिजेत. त्यासाठी सर्व स्तरांवर प्रयत्नांची गरज आहे. गावापर्यंत आरोग्य पोचण्यासाठी प्रत्येक नागरिकाने सुजाण होण्याची गरज आहे. चला तर मग, सुजाण होण्यासाठी या लेखमालेच्या माध्यमातून आजारांना चार हात लांब ठेवण्याचा प्रयत्न करूयात...

(लेखिका दाैंड जि. पुणे येथे अाय. सी. यु तज्ज्ञ अाहेत.)

इतर ताज्या घडामोडी
एचटी सीड ‘एसआयटी’ची पोलिसांच्या...नागपूर  ः राज्य शासनाने स्थापन केलेल्या एच....
इतिहासकालीन जलसंधारण अन् त्यामागचे...दरवर्षी पिढ्यानपिढ्या पावसाचे पाणी वेगवेगळे उपाय...
अभ्यासक्रमात हवा भूसूक्ष्मजीवशास्त्राचा...महाराष्ट्रात चार कृषी विद्यापीठे असून, तिथे १२...
ठिबकचे अनुदान वाटपासाठी अधिकाऱ्यांची...पुणे ः शासनाकडून ठिंबक सिंचनासाठी तरतूद केलेली...
होळीमुळे द्राक्ष काढणी मंदावलीनाशिक : द्राक्षपट्ट्यात द्राक्ष काढणीसाठी आदिवासी...
एकरकमी एफआरपीबाबत साखर कारखान्यांचे मौनसातारा ः जिल्ह्यातील बहुतांशी कारखान्यांचा ऊस...
‘बळिराजा'चे सोळा उमेदवार जाहीरकोल्हापूर : देशात शिक्षण, आरोग्य, रोजगार तसेच...
साताऱ्यात हिरवी मिरची ४०० ते ५०० रुपये...सातारा ः येथील कृषी उत्पन्न बाजार समितीत मंगळवारी...
धुळ्यात भाजपमध्ये अंतर्गत धुसफुसजळगाव ः लोकसभा निवडणुकीत भाजपचे जळगाव व...
नाशिकमध्ये युतीचे उमेदवार ठरेनानाशिक: लोकसभेच्या निवडणुकीसाठी नाशिक व दिंडोरी...
पुणे जिल्ह्यातील सात साखर कारखान्यांचा...पुणे ः पुणे जिल्ह्यातील साखर कारखान्यांचा ऊस गाळप...
उष्णतेचे कारण देऊन पपईच्या दरात अडवणूकनंदुरबार : जिल्ह्यातील पपई उत्पादकांना अपेक्षित...
नांदेड जिल्ह्यात साडेअकराशे हेक्टरवर...नांदेड ः नांदेड जिल्ह्यात गुरुवार (ता. १४) पर्यंत...
नगर जिल्हाधिकाऱ्यांच्या तपासणी मोहिमेची...नगर : जनावरांच्या छावण्या सुरू केल्या. मात्र,...
वऱ्हाडात हळद काढणीला सुरवातअकोला : वऱ्हाडात दुष्काळी परिस्थिती, तसेच पाणी...
परभणीतील पशुवैद्यक विद्यार्थ्यांचे भीक...परभणी ः पशुसंवर्धन विभागांतर्गंत पशुधन सहायकांना...
नाशिक जिल्ह्यात बिबट्यांचा धुमाकूळनाशिक : नाशिक शहर व जिल्ह्यात बिबट्याच्या...
सोलापूर कृषी विज्ञान केंद्राला...सोलापूर : भारतीय कृषी व संशोधन परिषदेअंतर्गत...
नगर जिल्ह्यात सव्वा कोटी टन उसाचे गाळपनगर ः जिल्ह्यातील २३ सहकारी व खासगी साखर...
सोलापूर जिल्हा दूध संघाचे पैसे...सोलापूर : दूध अनामत रक्कम, पशुखाद्य व गायी...