Agriculture story in Marathi, Compostable Flower Pots Made From Pineapple Waste | Agrowon

अननसाच्या टाकाऊ सालीपासून पर्यावरणपूरक कुंड्या
वृत्तसेवा
सोमवार, 11 डिसेंबर 2017

अननस खाल्ल्यानंतर त्याची साल सहसा फेकून दिली जाते. वाया जाणाऱ्या या सालींपासून थायलंड येथील संशोधकांनी पर्यावरणपूरक कुंड्यांची निर्मिती केली आहे. या कुंड्या पूर्णपणे कुजत असल्याने प्लॅस्टिक कुंड्यांना पर्याय म्हणून वापरता येतात. रोपवाटिकेमध्ये विविध रोपांच्या निर्मितीसाठी आणि रोपांच्या पुनर्लागवडीसाठी या कुंड्या उपयुक्त ठरतील. पुढे कुंड्या कुजून जमिनीची सुपीकताही वाढवतात. हे संशोधन स्प्रिंगर या संशोधन पत्रिकेमध्ये प्रसिद्ध करण्यात अाले अाहे.

अननस खाल्ल्यानंतर त्याची साल सहसा फेकून दिली जाते. वाया जाणाऱ्या या सालींपासून थायलंड येथील संशोधकांनी पर्यावरणपूरक कुंड्यांची निर्मिती केली आहे. या कुंड्या पूर्णपणे कुजत असल्याने प्लॅस्टिक कुंड्यांना पर्याय म्हणून वापरता येतात. रोपवाटिकेमध्ये विविध रोपांच्या निर्मितीसाठी आणि रोपांच्या पुनर्लागवडीसाठी या कुंड्या उपयुक्त ठरतील. पुढे कुंड्या कुजून जमिनीची सुपीकताही वाढवतात. हे संशोधन स्प्रिंगर या संशोधन पत्रिकेमध्ये प्रसिद्ध करण्यात अाले अाहे.

अननस उत्पादनात अाणि निर्यातीमध्ये थायलंड देश जगात चाैथ्या क्रमांकावर अाहे.  थायलंडमध्ये अननसावर आधारित प्रक्रिया उद्योगांची संख्याही जास्त अाहे. या प्रक्रिया उद्योगामध्ये अननसाचा गर काढून घेतल्यानंतर साली शिल्लक राहतात. तुलनेने कठीण असल्याने सावकाश कुजतात. या वाया जाणाऱ्या सालीचा योग्य उपयोग करण्यासाठी शास्त्रज्ञ प्रयत्न करीत होते.  त्यांनी अननस सालीपासून नावीन्यपूर्ण अाणि पर्यावरणपूरक कुंड्या बनवल्या आहेत.

या पर्यावरणपूरक कुंड्यांमुळे तीन उद्देश साध्य होतात.
१) अन्नप्रक्रिया उद्योगामध्ये वाया जाणाऱ्या अननस सालीचा पुनर्वापर होईल.
२) प्लॅस्टिक कुंड्यांना पर्यावरणपुरक पर्याय उपलब्ध होईल.
३) अननस सालीमध्ये असलेले सेंद्रिय व पोषक घटक रोपांना उपलब्ध होतील. जमिनीची सुपीकता जपली जाईल.

पोषक तत्त्वांचा उत्तम स्राेत अननस

  • वनस्पतींच्या वाढीसाठी पोषक ठरणाऱ्या नायट्रोजन आणि फॉस्फरसचा अननस  हा उत्तम नैसर्गिक स्राेत अाहे.
  • रोपांच्या शाकीय वाढीच्या काळात व नंतरही नायट्रोजन अत्यंत आवश्‍यक घटक मानला जातो. तो यातून उपलब्ध होतो.
  • फॉस्फरस मुळांच्या, फुलांच्या अाणि फळांच्या वाढीसाठी उपयुक्त अाहे. तसेच यामुळे झाडावर रोग अाणि किडींचेही प्रमाण कमी राहते.
  • अननस सालीपासून सेंद्रिय कर्ब उपलब्ध होण्यास मदत होते. सेंद्रिय कर्ब उपयुक्त जिवाणूंच्या वाढीसाठी, पर्यायाने जमिनीच्या सुपीकतेसाठी अत्यंत महत्त्वाचे आहे. कुंड्यांचे महत्त्व या तीनही घटकांमुळे अधोरेखित होते.

कुंड्या तयार करण्याची पद्धत

  • या कुंड्या तयार करण्याची पद्धत साधी व सोपी आहे. यासाठी अननसाची साल १५० फॅरनहाइट तापमानावर शिजवली.
  • शिजवलेल्या मिश्रणामध्ये टॅपिअोका स्टार्च अाणि पाणी मिसळून त्याला कुंड्यांचा अाकार देण्यात अाला. टॅपिअोका स्टार्च शिजवलेल्या मिश्रणाला बांधून ठेवण्याचे अाणि कुंड्यांना चांगला अाकार देण्याचे काम करते.
  • रोपांच्या चांगल्या वाढीसाठी, कुंड्यांचा जास्त उपयुक्त अाकार निश्‍चित करण्यात आला. बनविण्याचा खर्च कमी करण्यासाठी अननसाची साल जाड, मध्यम अाणि बारीक अशा अाकारात बारीक करून घेतली.
  • जाड, मध्यम अाणि बारीक केलेल्या सालीमध्ये विविध प्रमाणात टॅपिअोका स्टार्च मिसळून विविध जाडीच्या कुंड्या तयार केल्या.
  • झाडाची चांगली वाढ होते की नाही हे पाहण्यासाठी तयार कुंड्यांमध्ये माती भरून चाचण्या घेण्यात अाल्या.

मिळालेले निष्कर्ष

  • कमी जाडी असलेल्या कुंड्या (१.५ सेंटिमीटर किंवा त्याहून कमी) सहजपणे तयार होऊन त्यामध्ये माती साठवता अाली तर जास्त जाडीच्या कुंड्यांमध्ये माती साठवणे शक्य झाले नाही.
  • जाडसर अननसाच्या सालीपासून मजबूत कुंड्या तयार झाल्या.
  • जाड अननस साल अाणि टॅपिअोका स्टार्चचे १ः० प्रमाण असलेल्या १ सेंमी जाडीच्या कुंड्या सर्वात जास्त मजबूत होत्या अाणि या कुंड्यांमुळे जमिनीची नैसर्गिकपणे सुपीकता वाढण्यासही मदत झाली.
  • चाचण्यांच्या काळात या कुंड्यांमध्ये लावलेल्या रोपांवर ४५ दिवसांपर्यंत कुठलेही दुष्परिणाम झाले नाहीत.
  • या कुंड्यांमध्ये पाणी शोषले जाते जे तीन दिवसांपर्यंत कुंडीमध्ये टिकून राहते. त्यामुळे वारंवार झाडाला पाणी घालण्याची गरज भासली नाही.
  • या कुंड्या कॉयर अाणि लाकडापासून बनविलेल्या कुंड्यांना चांगला पर्याय ठरू शकतात.

 

इतर टेक्नोवन
सातत्यपूर्ण ध्यासातून नावीन्यपूर्ण,...नाशिक जिल्हा द्राक्षशेतीसोबत अत्याधुनिक...
सूर्यफूल बियांपासून लोण्याची घरगुती...दुग्धजन्य लोण्याला तितकाच समर्थ पर्याय म्हणून...
अवजारांच्या वापरातून खर्च होईल कमीपीक उत्पादनाचा ३० ते ४० टक्के खर्च  शेती...
अल्पभूधारकांसाठी अधिक स्वस्त, कार्यक्षम...भारतामध्ये अल्पभूधारक शेतकऱ्यांना परवडतील अशी...
सूर्यफूल बियांपासून प्रक्रियायुक्त...आपल्याकडे सूर्यफुलाचा वापर प्रामुख्याने तेलासाठी...
शेतमाल प्रक्रियेसाठी सोपी यंत्रेभारतीय कृषी संशोधन परिषदेची ‘सिफेट’ ही अत्यंत...
परागीकरण करणारा रोबो ः ब्रॅम्बल बीआपण जी फळे किंवा भाज्या खातो, त्यांच्या...
मातीतील आर्द्रतेच्या माहितीसाठ्यावरून...अमेरिकन अंतरीक्ष संशोधन संस्था (नासा)...
बुद्धिकौशल्यातून लालासो झाले शेतीतील ‘...अशिक्षित असले तरी लालासो भानुदास साळुंखे-पाटील...
पेरा शेणखताच्या ब्रिकेट्स...मंगळवेढा (जि. सोलापूर) येथील प्रयोगशील शेतकरी...
आरोग्यासाठी पोषक पारंपरिक गहू जातींवरील...सामान्यतः गहू हा बहुसंख्य लोकांच्या आहाराचा मुख्य...
कृषी अवजार निर्मात्यांना चांगल्या...गेल्या काळात झालेली नोटाबंदी, त्यानंतर लागू...
‘क्रॉप कव्हर’ तंत्राने वाढवली पिकाची...वर्धा जिल्ह्यातील रोहणा येथील अविनाश कहाते व...
चेरी टोमॅटोच्या काढणीसाठी ‘इलेव्हेटेड...अधिक उंचीपर्यंत वाढणाऱ्या वेली किंवा फळझाडांमध्ये...
क्षारयुक्त जमिनीच्या शास्त्रीय...जमिनीमध्ये क्षारांचे प्रमाण वाढत जाऊन त्या खराब...
खरबूज प्रक्रियेत आहेत संधी...खरबूज हे अत्यंत स्वादिष्ट फळ. खाण्याच्या बरोबरीने...
जलशुद्धीकरणासाठी सूर्यप्रकाशावर आधारीत...सूर्यप्रकाशाच्या साह्याने पाण्याचे शुद्धीकरण...
उपकरण देईल आजारी जनावराची पूर्व सूचनाएसएनडीटी विद्यापीठाच्या मुंबईमधील प्रेमलीला...
शालेय विद्यार्थी झाले कृषी संशोधकजळगावात जैन हिल्स येथे शालेय विद्यार्थ्यांसाठी ‘...
साठवणुकीसाठी प्री फॅब्रिकेटेड गोदाम,...शेतमालाची योग्य गुणवत्ता जपण्यासाठी योग्य साठवणूक...