agriculture story in marathi, crop alert infestation of american army worm (Spodoptera Frugiparda)) on maize crop | Agrowon

मका पिकावर नवी कीड अमेरिकन लष्करी अळीचा प्रादुर्भाव
डॉ. अंकुश चोरमुले
शुक्रवार, 28 सप्टेंबर 2018

अमेरिकन लष्करी अळी (स्पोडोप्टेरा फ्रुगीपर्डा) ही एक अळी असून ती मका या पिकावर प्रामुख्याने आढळून येते. भारतात सर्वप्रथम कर्नाटक राज्यात या किडीचा प्रादुर्भाव दिसून अाला होता. अाता महाराष्ट्रात सोलापूर जिल्ह्यातील माळशिरस तालुक्यामध्ये मका पिकावर या किडीचा प्रादुर्भाव दिसून अाला अाहे. या किडीचे शास्त्रीय नाव स्पोडोप्टेरा फ्रुगीपर्डा हे आहे. पीक नष्ट करण्याची ताकद असल्यामुळं या किडीला फ्रुगीपर्डा हे नाव देण्यात आले आहे.

अमेरिकन लष्करी अळी (स्पोडोप्टेरा फ्रुगीपर्डा) ही एक अळी असून ती मका या पिकावर प्रामुख्याने आढळून येते. भारतात सर्वप्रथम कर्नाटक राज्यात या किडीचा प्रादुर्भाव दिसून अाला होता. अाता महाराष्ट्रात सोलापूर जिल्ह्यातील माळशिरस तालुक्यामध्ये मका पिकावर या किडीचा प्रादुर्भाव दिसून अाला अाहे. या किडीचे शास्त्रीय नाव स्पोडोप्टेरा फ्रुगीपर्डा हे आहे. पीक नष्ट करण्याची ताकद असल्यामुळं या किडीला फ्रुगीपर्डा हे नाव देण्यात आले आहे.

नुकसानीचा प्रकार
ही कीड मका पिकाचे पाने खाऊन नुकसान करते. प्रथम अवस्थेतील अळी कोवळ्या पानावर उपजीविका करते. एका बाजूने खरवडून खाल्ल्यामुळे पानांवर पांढरे ठिपके दिसून येतात. दुसऱ्या व तिसऱ्या अवस्थेतील अळ्या पानावर छिद्रे पाडून पानाच्या कडेपासून शिरेकडे  पाने खायला सुरवात करतात. पोंग्यामध्ये असताना जर किडीचा प्रादुर्भाव झाल्यास पान उघडल्यानंतर पानावर एका रांगेत गोल छिद्रे दिसून येतात. ही कीड स्वजातीय भक्षक असल्यामुळे एका मक्याच्या झाडावर एक किंवा जास्तीत जास्त दोन अळ्या आढळून येतात. पूर्ण वाढ झालेल्या अळ्या अधाशीपणे झाडाची पाने खाऊन पानांच्या फक्त शिराच शिल्लक ठेवतात. मका पिकात सुरवातीच्या काळात पोंग्यामध्ये प्रादुर्भाव कमी दिसतो, परंतु नंतरच्या अवस्थेत पूर्ण पोंग्याचे नुकसान होते. मक्याच्या एका झाडावर एक अळी असेल तर उत्पादनात जवळपास ५ ते २० टक्‍क्‍यांपर्यंत घट येऊ शकते.

महाराष्ट्रात इतर भागांत ही कीड पसरू शकते?
महाराष्ट्रामध्ये मका हे पीक कमी-जास्त प्रमाणात सर्वच भागांत घेतले जाते, त्यामुळे इतर भागांत देखील ही कीड पसरण्याची शक्यता आहे. त्याचसोबत ऊस, कापूस ही पिके देखील या किडीच्या यजमान वनस्पती आहेत त्यामुळे भविष्यात या किडीचा प्रादुर्भाव ऊस, कापूस या पिकावर झाला आणि जर ही कीड स्थिरावली, तर महाराष्ट्रातील या नगदी पिकांच्या उत्पादकांस मोठ्या आपत्तीला सामोरे जावे लागेल.

ही कीड इतकी धोकादायक का आहे?
या किडीचे पतंग हे ताकदवान असून एका रात्रीत सुमारे १००  किलोमीटरपर्यंतचा प्रवास करू शकतात. त्यासोबत या किडीची प्रजनन क्षमतादेखील खूप जास्त आहे. मादी तिच्या जीवनक्रमात सुमारे एक ते दोन हजार अंडी घालते.

नियंत्रणाचे उपाय
शिमोगा कृषी विद्यापीठातील कीटक शास्त्रज्ञ  डॉ. सी. एम. कल्लेश्वरा स्वामी आणि डॉ. शरणबसाप्पा यांनी सुचवलेले नियंत्रणाचे उपाय

  • लॅबडा-सायहॅलोथ्रीन (५ ई सी) १ मि.लि. प्रति लिटर पाणी (प्रक्षेत्रावरील चाचण्यांमध्ये या कीटकनाशकाची जैव परिणामकारकता अभ्यासली गेली आहे.)
  • नोमुरिया रिलेयी (जैविक कीटकनाशक) ४ ग्रॅम प्रति लिटर पाणी या प्रमाणे फवारणीदेखील उपयुक्त ठरली आहे.

(लेखक सिक्स्थ ग्रेन ग्लोबल या खासगी कंपनीत कार्यरत आहेत.)  

फोटो गॅलरी

इतर ताज्या घडामोडी
कृषी विभाग म्हणते, पॉलिहाउस, शेडनेट...जळगाव ः खानदेशात १ ते ११ जून यादरम्यान झालेल्या...
केळी पीकविमाधारकांना परताव्यांची...जळगाव  ः हवामानावर आधारित फळ पीकविमा योजनेत...
कांदा निर्यात, प्रक्रियेवर भर गरजेचा ः...राजगुरुनगर, जि. पुणे : कांदा बाजारभावातील अनिश्‍...
सात महिन्यांपूर्वी विकलेल्या मुगाचे...अकोला ः नाफेडने खरेदी केलेल्या मुगाचे पैसे सात...
महावितरण’द्वारे देखभाल, दुरुस्तीची ९०३३...‘सातारा : थेट गावात जाऊन वीजयंत्रणेच्या देखभाल व...
रत्नागिरीत खतनिर्मिती कारखान्यावर छापारत्नागिरी : येथील एमआयडीसी परिसरात मच्छीच्या...
आषाढी पालखी सोहळ्यासाठी आरोग्य विभाग...पुणे : आषाढी वारीसाठी संतश्रेष्ठ ज्ञानेश्वर...
गोंदिया जिल्ह्यात २ लाख हेक्‍टरवर...गोंदिया ः राइससिटी असा लौकिक असलेल्या गोंदिया...
औरंगाबाद जिल्ह्यात पाण्यासाठी भटकंती औरंगाबाद : जिल्ह्यातील ७७८ गाव व २७२...
नांदेड, परभणी, हिंगोली जिल्ह्यांत कापूस...नांदेड : नांदेड, परभणी, हिंगोली जिल्ह्यांत २०१८-...
जतला कर्नाटकातून पाणी मिळणे धूसरसांगली : कर्नाटकातून कृष्णेचे पाणी जत तालुक्याला...
आषाढी वारीत ३५ हजार विद्यार्थी करणार...सोलापूर : आषाढी वारीत पाच विद्यापीठांतील ३५ हजार...
कात्रजकडून गायीच्या दूध खरेदीदरात वाढपुणे  : दुष्काळी स्थितीत दूध उत्पादक...
विधीमंडळ अधिवेशन ः सलग तिसऱ्या दिवशीही...मुंबई : पावसाळी अधिवेशनाच्या तिसऱ्या दिवशीही...
हायब्रीड बियाणे किमतीवर सरकारी नियंत्रण...पुणे  : महाराष्ट्रात दुष्काळी परिस्थिती...
सरकारला शेतकऱ्यांचे काहीच पडलेले नाही ः...मुंबई  : ''किडनी घ्या; पण बियाणे द्या...
‘सर्जा-राजा’ला माउलींच्या रथाचा मानमाळीनगर, जि. सोलापूर  : संत ज्ञानेश्‍वर...
पूर्णवेळ संचालकानेच लावले  `केम`...अमरावती  ः कृषी समृद्धी समन्वयित प्रकल्पातील...
तत्कालीन प्रकल्प अधिकारी ‘केम’...मुंबई : विदर्भातील सहा जिल्ह्यांतील कृषी...
कृषी सल्ला : पानवेल, गुलाब, ऊस, मका,...हवामान ः पुढील पाचही दिवस आकाश अंशतः ढगाळ राहील...