Agriculture story in Marathi, cycle of soil moisture | Agrowon

लक्षात घ्या आर्द्रता चक्र
प्रताप चिपळूणकर
शनिवार, 16 डिसेंबर 2017

उपलब्ध पाण्यापैकी आपणास फक्त २५ टक्के पाणी वापरण्यास मिळते. ३० टक्के पाणी बाष्पीभवनाने हवेत जाते. येत्या काळात पाणीटंचाई लक्षात घेता जागतिक तापमान वाढीकडे दुर्लक्ष करणे परवडणारे नाही.  

जंगल परिसंस्थेच्या अभ्यासाअंतर्गत अनेक उपविषयांचा अभ्यास केला जातो. यामध्ये आर्द्रता चक्राचा समावेश आहे. पृथ्वीवरील उपलब्ध पाण्याचे वेगवेगळ्या जागेतील प्रमाण दिले आहे. ते अभ्यासण्यासारखे आहे. हे प्रमाण १०१७ किलो ग्रॅम या परिमाणात आहे.

उपलब्ध पाण्यापैकी आपणास फक्त २५ टक्के पाणी वापरण्यास मिळते. ३० टक्के पाणी बाष्पीभवनाने हवेत जाते. येत्या काळात पाणीटंचाई लक्षात घेता जागतिक तापमान वाढीकडे दुर्लक्ष करणे परवडणारे नाही.  

जंगल परिसंस्थेच्या अभ्यासाअंतर्गत अनेक उपविषयांचा अभ्यास केला जातो. यामध्ये आर्द्रता चक्राचा समावेश आहे. पृथ्वीवरील उपलब्ध पाण्याचे वेगवेगळ्या जागेतील प्रमाण दिले आहे. ते अभ्यासण्यासारखे आहे. हे प्रमाण १०१७ किलो ग्रॅम या परिमाणात आहे.

  • एकूण पाणी : २,५०,०००
  • दोन्ही ध्रुवावरील बर्फ : २५५
  • भूगर्भातील पाणीसाठा : ७६.५
  • पृष्ठ भागावरील पाणी : २.०४
  • हवेत बाष्प रूपात : ०.१५
  • आर्द्रता चक्र हवा, जमीन व समुद्र यांमध्ये फिरत असते. या फिरण्याला सूर्याकडून ऊर्जा मिळते. यामध्ये जमिनीकडून हवेत बाष्पीभवन : ०.७१
  • हवेतून जमिनीकडे पाऊस : १.०८
  • समुद्राकडून हवेत बाष्पीभवन : ४.४९
  • हवेतून समुद्रात पाऊस : ४.१२

वरील माहितीवरून एकूण पाण्याच्या तुलनेत पृथ्वीवरील वनस्पती व प्राण्यासाठी किती पाणी सर्वसाधारण उपलब्ध आहे, याची माहिती मिळते. दोन ध्रुवावरील पाणी जर पूर्णपणे विरघळून गेले तर त्या पाण्याचा पृथ्वीच्या पृष्ठभागावर ५० मीटर (१६२ फूट) इतक्‍या उंचीने पृथ्वी झाकली जाईल. जागतिक तापमान वाढीकडे दुर्लक्ष करणे परवडणारे नाही. याला कारण ध्रुवावरील थोडे जरी बर्फ विरघळले तरी समुद्राकाठची अनेक मोठी शहरे पाण्यासाठी जातील, असे सांगितले जाते, याची अंशतः प्रचिती लक्षात येते.

  • जमिनीवरून वाहणाऱ्या पाण्यापैकी ३५ टक्के पाणी समुद्रात जाते. या पाण्यातून मोठ्या प्रमाणावर विरघळलेल्या
  • स्वरुपात अन्नद्रव्ये समुद्रात वाहून जातात. डोंगरावरील अगर चढावरील जमिनीवरून पाणी सखल भागात वाहून जाते. यामुळे या भागातील जमिनी हलक्‍या बनतात.
  • उपलब्ध पाण्यापैकी आपणास फक्त २५ टक्के पाणी वापरण्यास मिळते. ३० टक्के पाणी बाष्पीभवनाने हवेत जाते. सर्वसाधारणपणे हवेतील सर्व पाणी पाऊस अगर द्रव रुपाने जमिनीवर पडले तर ते २.५ सें. मी.चा स्तंभाइतके होईल असे सांगितले जाते. जमिनीची पृष्ठभागावरून वाहणाऱ्या पाण्यापेक्षा जमिनीत ३८ पट जास्त पाण्याचा साठा होतो, जो वनस्पतीच्या मुळांना उपलब्ध नसतो अगर त्याचे बाष्पीभवन होत नाही. आता मोठ्या प्रमाणावर विहिरी, कूपनलिकांवाटे या पाण्याचा वापर शेती व औद्योगिक कारणासाठी केला जातो.

संपर्क : प्रताप चिपळूणकर, ८२७५४५००८८
( लेखक कोल्हापूर जिल्ह्यातील प्रयोगशील शेतकरी आहेत)

इतर ताज्या घडामोडी
कर्जमाफीची प्रक्रिया थंडावल्याने...सोलापूर : शेतमालाचे कोसळलेले दर, कर्जमाफी होऊनही...
योग्य पद्धतीने करा दालचिनी काढणीनोव्हेंबर ते मार्च या कालावधीत दालचिनी काढणीचा...
परभणीत फ्लॅावर प्रतिक्विंटल ४०० ते ७००...परभणी ः येथील जुना मोंढा भागातील फळे भाजीपाला...
भाजपची राष्ट्रीय परिषद ११ जानेवारीपासूननवी दिल्ली ः भारतीय जनता पक्षाच्या राष्ट्रीय...
यंत्रमाग १ तर प्रोसेस, सायझिंगला २...मुंबई  ः महाराष्ट्र राज्याचे वस्त्रोद्योग...
अटी, शर्ती काढल्या तरच कर्जमाफीचा फायदा नगर : सरकारच्या चुकीच्या धोरणामुळे कर्ज झाले आहे...
कर्जासाठी शेतकऱ्याचा बॅंकेसमोर मृत्यू...मुंबई : कर्जाच्या मागणीसाठी शेतकऱ्यांना स्टेट...
ग्रामपंचायतीच्या ८०० सदस्यांचे सदस्यत्व...सोलापूर : निवडणूक निकालानंतर सहा महिन्यांच्या आत...
प्रतापगडावर शिवप्रताप दिन उत्साहातसातारा : ढोल-ताशांचा रोमांचकारी गजर, छत्रपती...
कांद्याला पाचशे रुपये अनुदान द्यानाशिक : कांद्याला हमीभाव मिळत नसल्याने...
'प्रकल्पग्रस्त पुनर्वसनात वेळेचा अपव्यय...नाशिक : शासकीय अधिकारी काम कसे करतात, यावरच...
बचत गटांच्या सक्षमीकरणासाठी ‘...मुंबई : राज्यातील महिला सक्षमीकरणाशी निगडित...
वीस वाळू घाटांच्या लिलावाचा मार्ग मोकळाअकोला : मुंबई उच्च न्यायालयाच्या नागपूर खंडपीठाने...
नांदेडमध्ये नाफेडतर्फे तूर खरेदी केंद्र...नांदेड ः केंद्र शासनाच्या आधारभूत किंमत खरेदी...
परभणीत आज शेतकरी सुकाणू समिती बैठकपरभणी : राज्यातील दुष्काळग्रस्त शेतकऱ्यांना मदत,...
सांगली बाजार समितीत हमालांचे आंदोलनसांगली ः कृषी उत्पन्न बाजार समितीतील हमालांनी...
नगर जिल्ह्यात हमी केंद्रांकडे शेतकरी...नगर ः आधारभूत किमतीने मूग, उडीद सोयाबीनची खरेदी...
शिवसेनेकडून जिल्हा परिषदेत नाराजांचे...जळगाव : जिल्हा परिषदेत तीन पंचवार्षिक भाजपसोबत...
शेतकरी मृत्यूप्रकरणी पाथरी बाजारपेठेत...पाथरी, जि. परभणी  : पीककर्जाच्या मागणीसाठी...
अण्णा हजारे यांनी कांदाप्रश्‍नी लक्ष...नगर ः शेतकऱ्यांना एक ते पाच रुपये किलो दराप्रमाणे...