Agriculture story in Marathi, cycle of soil moisture | Agrowon

लक्षात घ्या आर्द्रता चक्र
प्रताप चिपळूणकर
शनिवार, 16 डिसेंबर 2017

उपलब्ध पाण्यापैकी आपणास फक्त २५ टक्के पाणी वापरण्यास मिळते. ३० टक्के पाणी बाष्पीभवनाने हवेत जाते. येत्या काळात पाणीटंचाई लक्षात घेता जागतिक तापमान वाढीकडे दुर्लक्ष करणे परवडणारे नाही.  

जंगल परिसंस्थेच्या अभ्यासाअंतर्गत अनेक उपविषयांचा अभ्यास केला जातो. यामध्ये आर्द्रता चक्राचा समावेश आहे. पृथ्वीवरील उपलब्ध पाण्याचे वेगवेगळ्या जागेतील प्रमाण दिले आहे. ते अभ्यासण्यासारखे आहे. हे प्रमाण १०१७ किलो ग्रॅम या परिमाणात आहे.

उपलब्ध पाण्यापैकी आपणास फक्त २५ टक्के पाणी वापरण्यास मिळते. ३० टक्के पाणी बाष्पीभवनाने हवेत जाते. येत्या काळात पाणीटंचाई लक्षात घेता जागतिक तापमान वाढीकडे दुर्लक्ष करणे परवडणारे नाही.  

जंगल परिसंस्थेच्या अभ्यासाअंतर्गत अनेक उपविषयांचा अभ्यास केला जातो. यामध्ये आर्द्रता चक्राचा समावेश आहे. पृथ्वीवरील उपलब्ध पाण्याचे वेगवेगळ्या जागेतील प्रमाण दिले आहे. ते अभ्यासण्यासारखे आहे. हे प्रमाण १०१७ किलो ग्रॅम या परिमाणात आहे.

  • एकूण पाणी : २,५०,०००
  • दोन्ही ध्रुवावरील बर्फ : २५५
  • भूगर्भातील पाणीसाठा : ७६.५
  • पृष्ठ भागावरील पाणी : २.०४
  • हवेत बाष्प रूपात : ०.१५
  • आर्द्रता चक्र हवा, जमीन व समुद्र यांमध्ये फिरत असते. या फिरण्याला सूर्याकडून ऊर्जा मिळते. यामध्ये जमिनीकडून हवेत बाष्पीभवन : ०.७१
  • हवेतून जमिनीकडे पाऊस : १.०८
  • समुद्राकडून हवेत बाष्पीभवन : ४.४९
  • हवेतून समुद्रात पाऊस : ४.१२

वरील माहितीवरून एकूण पाण्याच्या तुलनेत पृथ्वीवरील वनस्पती व प्राण्यासाठी किती पाणी सर्वसाधारण उपलब्ध आहे, याची माहिती मिळते. दोन ध्रुवावरील पाणी जर पूर्णपणे विरघळून गेले तर त्या पाण्याचा पृथ्वीच्या पृष्ठभागावर ५० मीटर (१६२ फूट) इतक्‍या उंचीने पृथ्वी झाकली जाईल. जागतिक तापमान वाढीकडे दुर्लक्ष करणे परवडणारे नाही. याला कारण ध्रुवावरील थोडे जरी बर्फ विरघळले तरी समुद्राकाठची अनेक मोठी शहरे पाण्यासाठी जातील, असे सांगितले जाते, याची अंशतः प्रचिती लक्षात येते.

  • जमिनीवरून वाहणाऱ्या पाण्यापैकी ३५ टक्के पाणी समुद्रात जाते. या पाण्यातून मोठ्या प्रमाणावर विरघळलेल्या
  • स्वरुपात अन्नद्रव्ये समुद्रात वाहून जातात. डोंगरावरील अगर चढावरील जमिनीवरून पाणी सखल भागात वाहून जाते. यामुळे या भागातील जमिनी हलक्‍या बनतात.
  • उपलब्ध पाण्यापैकी आपणास फक्त २५ टक्के पाणी वापरण्यास मिळते. ३० टक्के पाणी बाष्पीभवनाने हवेत जाते. सर्वसाधारणपणे हवेतील सर्व पाणी पाऊस अगर द्रव रुपाने जमिनीवर पडले तर ते २.५ सें. मी.चा स्तंभाइतके होईल असे सांगितले जाते. जमिनीची पृष्ठभागावरून वाहणाऱ्या पाण्यापेक्षा जमिनीत ३८ पट जास्त पाण्याचा साठा होतो, जो वनस्पतीच्या मुळांना उपलब्ध नसतो अगर त्याचे बाष्पीभवन होत नाही. आता मोठ्या प्रमाणावर विहिरी, कूपनलिकांवाटे या पाण्याचा वापर शेती व औद्योगिक कारणासाठी केला जातो.

संपर्क : प्रताप चिपळूणकर, ८२७५४५००८८
( लेखक कोल्हापूर जिल्ह्यातील प्रयोगशील शेतकरी आहेत)

इतर ताज्या घडामोडी
पुण्यात गवार, भेंडी, चवळीच्या दरात अल्प...पुणे : गुलटेकडी येथील बाजार समितीमध्ये रविवारी (...
मृदा आरोग्य पत्रिकावाटपात पुणे आघाडीवरपुणे : शेतकऱ्यांना जमिनीत असलेल्या अन्नद्रव्याचे...
बदलत्या वातावरणामुळे ब्रॉयलर्स मार्केट... मागणी आणि पुरवठ्यातील संतुलनामुळे अंडी आणि...
कर्जमाफीच्या यादीची दुरुस्ती सुरूचजळगाव : कर्जमाफीच्या कार्यवाहीबाबत रोजच नवीन...
एकात्मिक पीक पद्धतीत रेशीमचे स्थान अढळजालना : रेशीम उद्योगातील देशांतर्गत संधी पाहता...
शेळीपालनात शास्त्रोक्‍त पद्धतीकडे वळाजालना : शेळीपालनाला आता गोट फार्म असे आधुनिक नाव...
मक्यावरील करपा रोगाच्या जनुकांचा घेतला...मक्यावरील करपा रोगाला प्रतिकार करणाऱ्या जनुकांचा...
वृद्धापकाळातील नाजूकपणा कमी करण्यात...मध्य पूर्वेतील देशांप्रमाणे फळे, भाज्या,...
बुलडाणा जिल्ह्यात जमिनीचे आरोग्य बिघडलेबुलडाणा : विदर्भ-मराठवाडा-खानदेशला जोडणाऱ्या...
मोहराने बहरल्या काजूच्या बागासिंधुदुर्ग : डिसेंबरच्या शेवटच्या सप्ताहातील...
पुणे जिल्ह्यात ‘जलयुक्त’ची ६६४१ कामे... पुणे ः भूजलपातळी वाढविण्याच्या उद्देशाने राज्य...
सातारा जिल्ह्यात रब्बीची १०१ टक्के पेरणी सातारा ः जिल्ह्यात रब्बी हंगामातील पिकांची...
डाळिंबाला द्या काटेकोर पाणीडाळिंब या पिकाला पाण्याची गरज ही मुळातच खूप कमी...
सरकारला शेतकऱ्यांची नाही, उद्योगपतींची...सातारा : कृषी प्रधान देशात २२ वर्षांत १२ लाख...
माथाडी मंडळे बंद करणे हा आत्मघाती प्रकार पुणे : असंघटित कामगारांची संख्या दिवसेंदिवस...
नाणार तेल शुद्धीकरण प्रकल्पावरुन...मुंबई : नाणार (ता. राजापूर) येथील प्रस्तावित हरित...
थकीत ‘एफआरपी’ची रक्कम तत्काळ द्या :...पुणे : थकीत एफआरपीची रक्कम तत्काळ देणे, को २६५...
‘महाबीज’च्या निवडणुकीत खासदार संजय...अकोला : महाराष्ट्र राज्य बियाणे महामंडळाच्या...
अधिक पाण्यामुळे द्राक्ष घडनिर्मितीवर...द्राक्ष वेलीपासून चांगल्या प्रतीच्या...
अतिरिक्त पाण्यामुळे उसाची प्रतिकारशक्ती... अधिक पाण्यामुळे जमिनीमध्ये क्षारांचे प्रमाण...