agriculture story in marathi, disadvantages of plastic bottles | Agrowon

प्लॅस्टिक बाटलीचा वापर टाळा
डॉ. विजय केळे
शुक्रवार, 5 ऑक्टोबर 2018

सद्यस्थितीत प्लॅस्टिकच्या बाटलीचा उपयोग कार्यालयामध्ये पाणी पिण्यासाठी किंवा दूध उत्पादकांकडून दूध विकण्यासाठी जास्त प्रमाणात गाव, तालुके अाणि शहरामध्ये केला जात अाहे. प्लॅस्टिक बाटलीच्या पुनर्वापरामुळे मानवी शरीरात अनेक हानीकारक समस्या निर्माण होऊ शकतात. प्लॅस्टिक बाटल्या बनविण्यासाठी कोणती रसायने वापरली जातात अाणि त्यांचा मानवी अारोग्यावर परिणाम यासंदर्भात सखोल माहिती असणे अावश्‍यक अाहे.

 

सद्यस्थितीत प्लॅस्टिकच्या बाटलीचा उपयोग कार्यालयामध्ये पाणी पिण्यासाठी किंवा दूध उत्पादकांकडून दूध विकण्यासाठी जास्त प्रमाणात गाव, तालुके अाणि शहरामध्ये केला जात अाहे. प्लॅस्टिक बाटलीच्या पुनर्वापरामुळे मानवी शरीरात अनेक हानीकारक समस्या निर्माण होऊ शकतात. प्लॅस्टिक बाटल्या बनविण्यासाठी कोणती रसायने वापरली जातात अाणि त्यांचा मानवी अारोग्यावर परिणाम यासंदर्भात सखोल माहिती असणे अावश्‍यक अाहे.

 

प्लॅस्टिक बाटली तयार करण्यासाठी बी.पी.ए.(Biphenol-A) अाणि थालेटस् (phthalates) इ. चा वापर केला जातो.
१) बी.पी.ए. (Biphenol-A) प्लॅस्टिक बाटल्या जेव्हा तयार केल्या जातात त्यामध्ये बी.पी.ए. (Biphenol-A) हे रसायन वापरले जाते. या रसायनाचा उपयोग मुख्यतः प्लॅस्टिक बाटली कठीण अाणि बाटली पारदर्शक दिसण्यासाठी केला जातो. शास्त्रियदृष्ट्या बी.पी.ए. हे मानवी अरोग्यास घातक असल्याचे सिद्ध झाले अाहे. ही रसायने त्या बाटल्यांच्या पुनर्वापरामुळे बाटलीत असलेल्या दूध, पाणी इ. मध्ये प्रवेश करतात अाणि त्या दूध किंवा पाण्यामार्फत शरीरात प्रवेश करतात. बी.पी.ए रसायन शरीरात गेल्यावर खालील प्रकारच्या समस्या उद्भवतात.

 

  • हार्मोनल अस्थिरता, मधुमेह अाणि लठ्ठपणा
  • मेंदूसंबंधीत अाजार, रक्तवाहिन्यांसंबंधी अाजार
  • मुले लवकर वयात येणे
  • गर्भधारणा न होणे, रोगप्रतिकार प्रणालीमध्ये बदल

२) बाटल्या बनविण्यासाठी पॉलिव्हिनील क्लोराइडसुद्धा (पी.व्ही.सी) वापरले जाते. त्यामुळे बाटलीला लवचिकता प्राप्त होते. त्यामध्ये थालेटस् (phthalates) नावाचे रसायन असते. त्यामुळे खालील प्रकारचे अाजार होऊ शकतात.

  • यकृताचा कर्करोग
  • विर्योत्पादक ग्रंथीमध्ये समस्या (विकृती, गाठ येणे)
  • लींगविकास समस्या अाणि प्रजननाचा अभाव
  • शुक्राणुंची संख्या कमी होणे

३) सक्ष्मजीवाणूंचा अंतर्भाव
प्लॅस्टिक बाटलीला जेंव्हा पुनर्वापर केला जातो. त्यामध्ये किंला बाटलीच्या झाकणामध्ये बाटली निर्जंतुकीकरण न केल्यामुळे शरीरारत हानीकारक सूक्ष्मजीवाणूंची वाढ होते. अशाप्रकारचे सर्व सूक्ष्मजीवाणू मानवी अारोग्यासाठी अतिशय घातक व जिवघेणे ठरू शकतात. पाण्याची किंवा दुधाची प्लॅस्टिक बाटली जर सूर्यप्रकाशात काही काळासाठी ठेवली, तर त्यामुळे डायअाॅक्सीन (Dioxin) नावाचे रसायन प्लॅस्टिक बाटलीमधून त्या पाण्यामार्फत किंवा दुधामार्फत शरीरात प्रवेश करते त्यामुळे स्तनाचा कर्करोग होण्याची शक्यता जास्त असू शकतो.

घ्यायची काळजी

  • पाणी पिण्यासाठी नेहमी स्टीलची भांडी किंवा काचेच्या बाटलीचा तसेच मानकानूसार प्रमाणित प्लॅस्टिक बाटलीचा उपोयग करावा. प्लॅस्टिक बाटलीचा पुनर्वापर टाळावा. त्यामुळे शरीरात बी.पी.ए किंवा थालेटस् (phthalates) रसायने येणार नाहीत.
  • दूध विकत घेताना नेहमी स्टेनलेस स्टीलच्या भांड्यातच घ्यावे. दूध विक्रत्यालासुद्धा स्टनलेस स्टिलच्या कॅनमध्येच दूध घेऊन यायला सांगावे.
  • पुनर्वापर नव्हे, तर दैनंदीन जीवनातही प्लॅस्टिक बाटलीचा वापर न केल्यास अारोग्यासाठी फायदेशीर अाहे.

संपर्क ः डॉ. विजय केळे, ८८०५८८६४७४
(समन्वयक, दुग्ध तंत्रज्ञान विद्याशाखा अाणि सहयोगी प्राध्यापक, दुग्ध व्यवसाय व्यवस्थापन विभाग, पारुल विद्यापीठ, वडोदरा, गुजरात)

इतर ताज्या घडामोडी
अवर्षणाचा पिकावरील ताण कमी करण्यासाठी...कोरडवाहू शेतीत पीक उत्पादनाच्या दृष्टीने “ओल तसे...
कोल्हापुरात केळी लागवड कमी होण्याची शक्...कोल्हापूर : पुरेशा पाण्याअभावी जिल्ह्यात केळीच्या...
नगरमधील आठ तालुके अद्यापही रब्बी...नगर ः नगर जिल्ह्यामध्ये रब्बीची आतापर्यंत अवघी नऊ...
जनावरांच्या आहारातील क्षारमिश्रणाचे...जनावरांच्या हाडांच्या वाढीसाठी दूध उत्पादनासाठी,...
परभणी जिल्ह्यात हुमणीच्या नुकसानीचा कहरपरभणी ः परभणी जिल्ह्यात उद्‍भवलेल्या दुष्काळी...
बाजार समिती कर्मचारी शासन आस्थापनावर...पुणे  ः राज्यातील बाजार समित्यांमधील...
पुणे विभागात चारापिकांची एक लाख...पुणे   ः जनावरांसाठी चाऱ्याची अडचण येऊ नये...
साताऱ्यात उसावर ‘हुमणी’चा प्रादुर्भावसातारा  ः जिल्ह्यातील विविध पिकांवर ‘हुमणी’...
नगर जिल्ह्यात ३५ हजार हेक्‍टरवरील उसावर...नगर  ः नगर जिल्ह्यात यंदा उसावर ‘हुमणी’चा...
‘पंदेकृवि’तील शिवारफेरीला शेतकऱ्यांचा...अकोला  ः डाॅ. पंजाबराव देशमुख कृषी...
महसूल राज्यमंत्र्यांनी घेतला महागावमधील...महागाव, जि. यवतमाळ  ः दुष्काळग्रस्त भागात...
महाराष्ट्रातील जनताच पंतप्रधान मोदी...शिर्डी, जि. नगर   ः घरकुलाचा लाभ देण्यासाठी...
सरकारने कर्जमाफीत घोटाळा केला : उध्दव...नगर  ः राज्यातील शेतकऱ्यांसाठी कर्जमाफी...
पुण्यात भाजीपाल्याच्या मागणीत वाढ; दरही...पुणे ः गुलटेकडी येथील कृषी उत्पन्न बाजार...
नाशिक जिल्ह्यात सर्वपक्षीय पाणी बचाव...नाशिक  : मराठवाड्यातील जायकवाडी धरणात नाशिक...
इंदापूर बाजार समितीत शेतीमाल तारण योजना...इंदापूर, जि. पुणे  ः महाराष्ट्र राज्य कृषी...
नगर जिल्ह्यात एप्रिलपासून चाराटंचाई...नगर  ः जिल्ह्यात यंदा पाऊस नसल्याचे...
शेतीतील सुधारणांसाठी कृषी विद्यापीठांची...अकोला   ः बदललेल्या परिस्थितीत शेतीतही मोठी...
नगर जिल्हा परिषदेत सरकार विरोधात...नगर  ः जिल्हा परिषदेच्या मालकीच्या...
शेतकऱ्यांच्या मागण्यांबाबत ‘राष्ट्रवादी...अकोला  ः तूर, सोयाबीन, हरभरा या पिकांचा विमा...