agriculture story in marathi, disadvantages of plastic bottles | Agrowon

प्लॅस्टिक बाटलीचा वापर टाळा
डॉ. विजय केळे
शुक्रवार, 5 ऑक्टोबर 2018

सद्यस्थितीत प्लॅस्टिकच्या बाटलीचा उपयोग कार्यालयामध्ये पाणी पिण्यासाठी किंवा दूध उत्पादकांकडून दूध विकण्यासाठी जास्त प्रमाणात गाव, तालुके अाणि शहरामध्ये केला जात अाहे. प्लॅस्टिक बाटलीच्या पुनर्वापरामुळे मानवी शरीरात अनेक हानीकारक समस्या निर्माण होऊ शकतात. प्लॅस्टिक बाटल्या बनविण्यासाठी कोणती रसायने वापरली जातात अाणि त्यांचा मानवी अारोग्यावर परिणाम यासंदर्भात सखोल माहिती असणे अावश्‍यक अाहे.

 

सद्यस्थितीत प्लॅस्टिकच्या बाटलीचा उपयोग कार्यालयामध्ये पाणी पिण्यासाठी किंवा दूध उत्पादकांकडून दूध विकण्यासाठी जास्त प्रमाणात गाव, तालुके अाणि शहरामध्ये केला जात अाहे. प्लॅस्टिक बाटलीच्या पुनर्वापरामुळे मानवी शरीरात अनेक हानीकारक समस्या निर्माण होऊ शकतात. प्लॅस्टिक बाटल्या बनविण्यासाठी कोणती रसायने वापरली जातात अाणि त्यांचा मानवी अारोग्यावर परिणाम यासंदर्भात सखोल माहिती असणे अावश्‍यक अाहे.

 

प्लॅस्टिक बाटली तयार करण्यासाठी बी.पी.ए.(Biphenol-A) अाणि थालेटस् (phthalates) इ. चा वापर केला जातो.
१) बी.पी.ए. (Biphenol-A) प्लॅस्टिक बाटल्या जेव्हा तयार केल्या जातात त्यामध्ये बी.पी.ए. (Biphenol-A) हे रसायन वापरले जाते. या रसायनाचा उपयोग मुख्यतः प्लॅस्टिक बाटली कठीण अाणि बाटली पारदर्शक दिसण्यासाठी केला जातो. शास्त्रियदृष्ट्या बी.पी.ए. हे मानवी अरोग्यास घातक असल्याचे सिद्ध झाले अाहे. ही रसायने त्या बाटल्यांच्या पुनर्वापरामुळे बाटलीत असलेल्या दूध, पाणी इ. मध्ये प्रवेश करतात अाणि त्या दूध किंवा पाण्यामार्फत शरीरात प्रवेश करतात. बी.पी.ए रसायन शरीरात गेल्यावर खालील प्रकारच्या समस्या उद्भवतात.

 

  • हार्मोनल अस्थिरता, मधुमेह अाणि लठ्ठपणा
  • मेंदूसंबंधीत अाजार, रक्तवाहिन्यांसंबंधी अाजार
  • मुले लवकर वयात येणे
  • गर्भधारणा न होणे, रोगप्रतिकार प्रणालीमध्ये बदल

२) बाटल्या बनविण्यासाठी पॉलिव्हिनील क्लोराइडसुद्धा (पी.व्ही.सी) वापरले जाते. त्यामुळे बाटलीला लवचिकता प्राप्त होते. त्यामध्ये थालेटस् (phthalates) नावाचे रसायन असते. त्यामुळे खालील प्रकारचे अाजार होऊ शकतात.

  • यकृताचा कर्करोग
  • विर्योत्पादक ग्रंथीमध्ये समस्या (विकृती, गाठ येणे)
  • लींगविकास समस्या अाणि प्रजननाचा अभाव
  • शुक्राणुंची संख्या कमी होणे

३) सक्ष्मजीवाणूंचा अंतर्भाव
प्लॅस्टिक बाटलीला जेंव्हा पुनर्वापर केला जातो. त्यामध्ये किंला बाटलीच्या झाकणामध्ये बाटली निर्जंतुकीकरण न केल्यामुळे शरीरारत हानीकारक सूक्ष्मजीवाणूंची वाढ होते. अशाप्रकारचे सर्व सूक्ष्मजीवाणू मानवी अारोग्यासाठी अतिशय घातक व जिवघेणे ठरू शकतात. पाण्याची किंवा दुधाची प्लॅस्टिक बाटली जर सूर्यप्रकाशात काही काळासाठी ठेवली, तर त्यामुळे डायअाॅक्सीन (Dioxin) नावाचे रसायन प्लॅस्टिक बाटलीमधून त्या पाण्यामार्फत किंवा दुधामार्फत शरीरात प्रवेश करते त्यामुळे स्तनाचा कर्करोग होण्याची शक्यता जास्त असू शकतो.

घ्यायची काळजी

  • पाणी पिण्यासाठी नेहमी स्टीलची भांडी किंवा काचेच्या बाटलीचा तसेच मानकानूसार प्रमाणित प्लॅस्टिक बाटलीचा उपोयग करावा. प्लॅस्टिक बाटलीचा पुनर्वापर टाळावा. त्यामुळे शरीरात बी.पी.ए किंवा थालेटस् (phthalates) रसायने येणार नाहीत.
  • दूध विकत घेताना नेहमी स्टेनलेस स्टीलच्या भांड्यातच घ्यावे. दूध विक्रत्यालासुद्धा स्टनलेस स्टिलच्या कॅनमध्येच दूध घेऊन यायला सांगावे.
  • पुनर्वापर नव्हे, तर दैनंदीन जीवनातही प्लॅस्टिक बाटलीचा वापर न केल्यास अारोग्यासाठी फायदेशीर अाहे.

संपर्क ः डॉ. विजय केळे, ८८०५८८६४७४
(समन्वयक, दुग्ध तंत्रज्ञान विद्याशाखा अाणि सहयोगी प्राध्यापक, दुग्ध व्यवसाय व्यवस्थापन विभाग, पारुल विद्यापीठ, वडोदरा, गुजरात)

इतर महिला
मंगेशी झाली वंचितांची मायउपेक्षितांच्या जगण्याला अर्थ प्राप्त करून...
शोभाताईंनी जपले शेतीमध्येही वेगळेपणसांगली जिल्ह्यातील बहेबोरगाव (ता. वाळवा ) येथील...
पुदिना शेतीतून मिळाला वर्षभर रोजगारमेदनकलूर (जि. नांदेड) येथील शेख रफियाबी शेख आरिफ...
निरामय आरोग्यासाठी समतोल आहारज्या आहारातून प्रथिने, कर्बोदके, सिग्धपदार्थ,...
शेतीला मिळाली पूरक उद्योगाची साथअंबाणी (जि. सातारा) येथील सौ. सुरेखा पांडुरंग...
शेंगा लाडू, चटणी उद्योगातून तयार केली...शेंगा लाडूसारख्या छोट्या व्यवसायापासून सुरवात...
वसुंधरा करताहेत स्वच्छता अन्..."क्‍लीन टू ग्रीन" हा उद्देश डोळ्यासमोर ठेवून...
पीक नियोजन, पशुपालनातून शेती केली...चांदखेड (ता. मावळ, जि. पुणे) येथील रूपाली नितीन...
हाताचा नाकाशी होणाऱ्या संपर्कातूनही...न्यूमोनियाकारक जिवाणू हा नाकाला हात लावणे,...
महिला बचत गटाने सुरू केली बियाणे बँकपाटीलवाडी (धामणवन) (ता. अकोले, जि. नगर) या...
प्रतिकूल परिस्थितीत सावरले शेतीनेकष्ट व चिकाटीला प्रामाणिकपणाची साथ असेल तर कठीण...
प्लॅस्टिक बाटलीचा वापर टाळा सद्यस्थितीत प्लॅस्टिकच्या बाटलीचा उपयोग...
प्रक्रिया उद्योगातून मिळविले आर्थिक...जळगाव शहरातील माधुरी अनिल निळे यांनी जिजाई...
बचत गटांतून मिळाली विकासाला उभारीअस्तगाव (ता. राहाता, जि. नगर) हा तसा सधन परिसर....
थेट भाजीपाला विक्रीने शेतीला दिली नवी...बोरामणी (जि. सोलापूर) येथील सौ. अनिता सिद्धेश्‍वर...
शिवण काम, कंपोस्ट खत निर्मितीतून...सांगली शहरातील नवचैतन्य महिला बचत गटाने...
महिला बचत गटांमुळे सावरले संसारमजुरी करून संसार बळकट करण्याचा प्रयत्न करणाऱ्या...
आरोग्यासाठी जवस फायदेशीरयंत्र सुव्यवस्थित कार्यरत राहण्यासाठी वंगण किंवा...
अन्नपूर्णा उद्योगातून स्वयंपूर्णतेकडेआवडीचं क्षेत्र जेव्हा आपल्या व्यवसायाचा आधार बनते...
मावा मलई निर्मितीतून मिळविले आर्थिक...जळगाव शहरामधील पिंप्राळा परिसरातील देवकाबाई...