Agriculture story in marathi, disease management in green gram crop | Agrowon

ओळखा हरभऱ्यावरील रोगाचा प्रादुर्भाव
डॉ. धनश्री सरनोबत, लीना शितोळे
गुरुवार, 2 नोव्हेंबर 2017

हरभरा वाढीच्या टप्प्यामध्ये मर, मानकुजव्या आणि बुरशीजन्य करपा रोगाचा प्रादुर्भाव दिसतो. या रोगाची लक्षणे ओळखून नियंत्रणाच्या उपाययोजना कराव्यात.

मर रोग ः
रोगकारक बुरशी ः फ्युजेरिअम ऑक्‍सिस्पोरम फॉर्मा
लक्षणे ः

  • कोवळी रोपे कोमेजतात. जमिनीलगत खोडावरील पेशी रंगहीन होत जातात.
  • खोडाच्या मध्यपेशी तपकिरी किंवा काळ्या पडलेल्या दिसतात.
  • पानांचे देठ व फुलांचे गुच्छ मरगळून मोठी झाडे कोमेजतात.

नियंत्रण ः

हरभरा वाढीच्या टप्प्यामध्ये मर, मानकुजव्या आणि बुरशीजन्य करपा रोगाचा प्रादुर्भाव दिसतो. या रोगाची लक्षणे ओळखून नियंत्रणाच्या उपाययोजना कराव्यात.

मर रोग ः
रोगकारक बुरशी ः फ्युजेरिअम ऑक्‍सिस्पोरम फॉर्मा
लक्षणे ः

  • कोवळी रोपे कोमेजतात. जमिनीलगत खोडावरील पेशी रंगहीन होत जातात.
  • खोडाच्या मध्यपेशी तपकिरी किंवा काळ्या पडलेल्या दिसतात.
  • पानांचे देठ व फुलांचे गुच्छ मरगळून मोठी झाडे कोमेजतात.

नियंत्रण ः

  • लागवडीसाठी विशाल, दिग्विजय या रोगप्रतिकारक जातींची निवड करावी.
  • प्रादुर्भाव असलेल्या शेतात तीन वर्षापर्यंत हरभऱ्याची लागवड करू नये.

मान कुजव्या ः
रोगकारक बुरशी ः स्क्‍लेरोशियम रोल्फसी
लक्षणे ः

  • रोपे पिवळी पडून मरतात, वाळतात.
  • जमिनीलगतचा भाग बारीक होऊन कुजू लागतो. प्रादुर्भाव झालेल्या भागावर पांढरे पट्टे येतात.

नियंत्रण ः

  • कॅप्टन ३ ग्रॅम प्रति किलो बियाणास प्रक्रिया
  • कार्बेन्डाझिम १ ग्रॅम प्रति लिटर पाण्यात मिसळून फवारणी

 
ओली काळी मूळ कूज ः

रोगकारक बुरशी ः फ्युजॅरियम सोलॅनी
लक्षणे ः

  • अति ओलावा असलेल्या जमिनीत या रोगाचा प्रादुर्भाव होतो.
  • मुळांना जोडलेल्या खोडाच्या वरील भागावर तपकिरी रंगाचे डाग दिसतात.
  • मुळे काळी पडून सडतात.

नियंत्रण ः

  • विशाल, विराट या रोगप्रतिकारक जातींची लागवड करावी.
  • पाणी निचऱ्याची योग्य व्यवस्था करावी.

खुजा रोग ः
विषाणू-मुळे या रोगाचा प्रसार होतो.
लक्षणे ः

  • झाडांची वाढ खुंटते, पाने छोटी होऊन पिवळी तपकिरी होतात.
  • सुदृढ झाडाच्या पानापेक्षा प्रादुर्भावीत पाने कडक असतात.
  • खोडातील तंतुपेशी तपकिरी पडतात.

नियंत्रण ः

  • पीकेव्ही-१, पीकेव्ही-४  रोगप्रतिकारक जातींची लागवड करावी.
  • रोगाचा प्रसार मावा किडीमार्फत होतो. नियंत्रणासाठी इमिडाक्लोप्रीड ०.०८ मि.लि. प्रति लिटर पाण्यात मिसळून फवारणी करावी.

बुरशीजन्य करपा ः

रोगकारक बुरशी ः अस्कोकायटा रेबी
अति आर्द्रता व कमी तापमान या रोगास पोषक आहे. सर्वसाधारणपणे फुलोरा व घाटे धरणाऱ्या वेळी या रोगाचा प्रादुर्भाव जाणवतो.
लक्षणे ः

  • खोडाच्या खालच्या बाजूस गडद तपकिरी ठिपके दिसू लागतात.
  • रोपे कोलमडून पडतात. पानावरील ठिपके गोलाकार, कडा तपकिरी व केंद्रक करड्या रंगाचे असतात.

नियंत्रण ः

  • विजय या रोगप्रतिकारक जातीची लागवड करावी.
  • थायरम ३ ग्रॅम प्रति किलो बियाणास प्रक्रिया करावी.
  • रोगाचा प्रादुर्भाव दिसताच मॅन्कोझेब १ ग्रॅम प्रति लिटर पाण्यात मिसळून फवारणी करावी.

संपर्क ः डॉ. धनश्री सरनोबत, ८२७५४७३२०२
(वनस्पती रोगशास्त्र विभाग, कृषी महाविद्यालय, पुणे)

इतर अॅग्रो विशेष
कांदाप्रश्नी हवे दीर्घकालीन धोरणसध्या कांद्याचा प्रश्न अत्यंत गुंतागुंतीचा बनला...
‘बीटी’ला पर्याय सेंद्रिय कापूसजागतिक पातळीवर काही कंपन्या आणि फॅशन ब्रॅंडने...
देशातील कृषी क्षेत्राचे २०१९ मध्ये...पुणे : देशातील शेती, जमीन, पशुधन धारणा, शेतकरी...
स्थानिकीकरणातही मका टिकवून आहे काही मूळ...जंगली मका प्रजातीपासून स्थानिकीकरण होण्याच्या...
कर्नाटकसाठीची ऊसतोडणी मंदावलीकोल्हापूर: दक्षिण महाराष्ट्रात उसाची रक्कम...
उजनी धरणातील पाणी प्रदूषितच :...सोलापूर  : उजनी धरणामुळे सोलापूर, पुणे आणि...
बाजारात डाळिंबाचे दर दबावातसांगली ः देशात डाळिंबाच्या उत्पादनात अंदाजे २० ते...
अवैध एचटीबीटी बियाणे एसआयटीला मुदतवाढमुंबई: परवानगी नसलेले तणनाशकाला सहनशील जनूक...
विदर्भात पाऊस; मध्य महाराष्ट्राला...पुणे : बंगालच्या उपसागरात आलेल्या ‘पेथाई’...
समृद्धी महामार्ग : साडेतीनशे कोटींच्या...नाशिक : मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांचा ड्रीम...
साखर संघाची दोन हजार कोटींच्या पॅकेजची...पुणे: राज्यातील साखर कारखाने आर्थिक अडचणीतून...
कॅल्शिअम, लोहाचा उत्तम स्त्रोत ः नाचणीआहारच्या दृष्टीने नाचणी एक अत्यंत महत्त्वाचे...
पिकातील लोह, जस्त, बोरॉन कमतरतेवरील...लोह (Fe) कार्ये ः हरितद्रव्ये निर्मितीचे (...
‘रेसिड्यू फ्री’ शेतमालासाठी उभारली थेट...सध्या रासायनिक अवशेषमुक्त (‘रेसिड्यू फ्री’) किंवा...
पूर्व विदर्भासह नागपूरपर्यंत रिमझिम...नागपूर : आंध्रप्रदेशात चक्रीवादळ दाखल झाल्याचा...
दुष्काळीशी सामना करण्यासाठी...पंढरपूर, जि. सोलापूर :  राज्यात यंदा...
पेथाई चक्रीवादळ आंध्रच्या किनारपट्टीला... किनारपट्टीय भागात जनजीवन विस्कळीत जमीन खचून...
उसाला पूरक शर्कराकंदसाखरेचा वाढलेला उत्पादन खर्च, वाढलेले उत्पादन,...
राजकीय अन् आर्थिक उत्पाताची नांदीअखेर रिझर्व्ह बँकेचे गव्हर्नर ऊर्जित पटेल ...
कांदा उत्पादकांना दिलासा देण्यासाठी...छत्तीसगड, मध्य प्रदेश आणि राजस्थानमध्ये...