Agriculture story in marathi, disease management in green gram crop | Agrowon

ओळखा हरभऱ्यावरील रोगाचा प्रादुर्भाव
डॉ. धनश्री सरनोबत, लीना शितोळे
गुरुवार, 2 नोव्हेंबर 2017

हरभरा वाढीच्या टप्प्यामध्ये मर, मानकुजव्या आणि बुरशीजन्य करपा रोगाचा प्रादुर्भाव दिसतो. या रोगाची लक्षणे ओळखून नियंत्रणाच्या उपाययोजना कराव्यात.

मर रोग ः
रोगकारक बुरशी ः फ्युजेरिअम ऑक्‍सिस्पोरम फॉर्मा
लक्षणे ः

  • कोवळी रोपे कोमेजतात. जमिनीलगत खोडावरील पेशी रंगहीन होत जातात.
  • खोडाच्या मध्यपेशी तपकिरी किंवा काळ्या पडलेल्या दिसतात.
  • पानांचे देठ व फुलांचे गुच्छ मरगळून मोठी झाडे कोमेजतात.

नियंत्रण ः

हरभरा वाढीच्या टप्प्यामध्ये मर, मानकुजव्या आणि बुरशीजन्य करपा रोगाचा प्रादुर्भाव दिसतो. या रोगाची लक्षणे ओळखून नियंत्रणाच्या उपाययोजना कराव्यात.

मर रोग ः
रोगकारक बुरशी ः फ्युजेरिअम ऑक्‍सिस्पोरम फॉर्मा
लक्षणे ः

  • कोवळी रोपे कोमेजतात. जमिनीलगत खोडावरील पेशी रंगहीन होत जातात.
  • खोडाच्या मध्यपेशी तपकिरी किंवा काळ्या पडलेल्या दिसतात.
  • पानांचे देठ व फुलांचे गुच्छ मरगळून मोठी झाडे कोमेजतात.

नियंत्रण ः

  • लागवडीसाठी विशाल, दिग्विजय या रोगप्रतिकारक जातींची निवड करावी.
  • प्रादुर्भाव असलेल्या शेतात तीन वर्षापर्यंत हरभऱ्याची लागवड करू नये.

मान कुजव्या ः
रोगकारक बुरशी ः स्क्‍लेरोशियम रोल्फसी
लक्षणे ः

  • रोपे पिवळी पडून मरतात, वाळतात.
  • जमिनीलगतचा भाग बारीक होऊन कुजू लागतो. प्रादुर्भाव झालेल्या भागावर पांढरे पट्टे येतात.

नियंत्रण ः

  • कॅप्टन ३ ग्रॅम प्रति किलो बियाणास प्रक्रिया
  • कार्बेन्डाझिम १ ग्रॅम प्रति लिटर पाण्यात मिसळून फवारणी

 
ओली काळी मूळ कूज ः

रोगकारक बुरशी ः फ्युजॅरियम सोलॅनी
लक्षणे ः

  • अति ओलावा असलेल्या जमिनीत या रोगाचा प्रादुर्भाव होतो.
  • मुळांना जोडलेल्या खोडाच्या वरील भागावर तपकिरी रंगाचे डाग दिसतात.
  • मुळे काळी पडून सडतात.

नियंत्रण ः

  • विशाल, विराट या रोगप्रतिकारक जातींची लागवड करावी.
  • पाणी निचऱ्याची योग्य व्यवस्था करावी.

खुजा रोग ः
विषाणू-मुळे या रोगाचा प्रसार होतो.
लक्षणे ः

  • झाडांची वाढ खुंटते, पाने छोटी होऊन पिवळी तपकिरी होतात.
  • सुदृढ झाडाच्या पानापेक्षा प्रादुर्भावीत पाने कडक असतात.
  • खोडातील तंतुपेशी तपकिरी पडतात.

नियंत्रण ः

  • पीकेव्ही-१, पीकेव्ही-४  रोगप्रतिकारक जातींची लागवड करावी.
  • रोगाचा प्रसार मावा किडीमार्फत होतो. नियंत्रणासाठी इमिडाक्लोप्रीड ०.०८ मि.लि. प्रति लिटर पाण्यात मिसळून फवारणी करावी.

बुरशीजन्य करपा ः

रोगकारक बुरशी ः अस्कोकायटा रेबी
अति आर्द्रता व कमी तापमान या रोगास पोषक आहे. सर्वसाधारणपणे फुलोरा व घाटे धरणाऱ्या वेळी या रोगाचा प्रादुर्भाव जाणवतो.
लक्षणे ः

  • खोडाच्या खालच्या बाजूस गडद तपकिरी ठिपके दिसू लागतात.
  • रोपे कोलमडून पडतात. पानावरील ठिपके गोलाकार, कडा तपकिरी व केंद्रक करड्या रंगाचे असतात.

नियंत्रण ः

  • विजय या रोगप्रतिकारक जातीची लागवड करावी.
  • थायरम ३ ग्रॅम प्रति किलो बियाणास प्रक्रिया करावी.
  • रोगाचा प्रादुर्भाव दिसताच मॅन्कोझेब १ ग्रॅम प्रति लिटर पाण्यात मिसळून फवारणी करावी.

संपर्क ः डॉ. धनश्री सरनोबत, ८२७५४७३२०२
(वनस्पती रोगशास्त्र विभाग, कृषी महाविद्यालय, पुणे)

इतर अॅग्रो विशेष
गोकुळकडून गायीच्या दूध खरेदी दरात २...कोल्हापूर: कोल्हापूर जिल्हा दूध संघाने (गोकुळ)...
तीस टन हापूसची रत्नागिरीतून थेट निर्यातरत्नागिरी ः रत्नागिरीतील प्रक्रिया केंद्रातून...
उन्हाचा चटका; उकाडा नकोसापुणे : मे महिन्याच्या सुरवातीपासून कमाल तापमान...
पूर्वमोसमी वळीवाच्या सरींचाही दुष्काळपुणे: उन्हाच्या झळा वाढल्याने राज्याला तीव्र...
ग्राम स्तरावरील पीककापणी प्रयोग रद्द !पुणे: राज्यात येत्या खरिपात पीकविम्यासाठी ग्राम...
पराभव मान्य; पण लढाई संपलेली नाही... :...राज्यातील शेतकरी चळवळीचा चेहरा असलेले स्वाभिमानी...
दुधाचा कृशकाळ सुरू होऊनही दर कमीच !पुणे: दुष्काळामुळे दुधाचा कृशकाळ सुरू झालेला असून...
उष्ण, कोरड्या हवामानाचा अंदाज पुणे: राज्यातील कमाल तापमानाचा पारा गेल्या काही...
एचटीबीटीविरोधात मोहीम तीव्र पुणे: राज्यात सुरू असलेल्या अनधिकृत तणनाशकाला...
फलोत्पादनासाठी अर्ज करण्यात नगर अव्वलनगर : एकात्मिक फलोत्पादन विकास अभियानअंतर्गत...
राज्यात पाणीटंचाईचा आलेख वाढताचपुणे: उन्हाचा चटक्याबरोबरच राज्यात पाणीटंचाईचा...
शेतकरी कंपन्या लातूरमध्ये उभारणार डाळी...लातूर : स्पर्धाक्षम बाजार घटक म्हणून शेतकरी...
देशातील जलाशयांमध्ये २१ टक्के पाणीसाठानवी दिल्ली ः उन्हाचा चटका वाढतानाच देशभरात...
नंदुरबारच्या दुर्गम भागात ‘सातपुडा भगर'...अक्कलकुवा तालुक्‍यातील आदिवासी महिला,...
गटशेती : काळाची गरजशेती शाश्वत व किफायतशीर होण्यासाठी एकट्याने शेती...
शिक्षण, आरोग्य अन्‌ प्रशिक्षणातून...नांदगाव (ता. बोदवड, जि. जळगाव) गावामध्ये विजय...
सरकारबी मदत करंना अन्‌ बॅंका कर्ज देईनातनांदेड ः गेल्या वर्षीबी अन्‌ औंदाबी पावसानं मारलं...
पाण्याअभावी संत्राबागा होताहेत सरपणपरभणी ः जिल्ह्यातील प्रमुख संत्रा उत्पादक गाव...
‘कृष्णा’ आली दिघंचीच्या अंगणीदिघंची, जि. सांगली ः  अनेक वर्षे दिवास्वप्न...
जनावरांच्या बाजारातील व्यवहार उधारीवरचपरभणी: खरिपाच्या पेरणीच्या तोंडावर काहीशी...