agriculture story in marathi, drone for spraying developed by ajit kharjul, Eklahare, Dist. Nashik | Agrowon

पाच मिनिटांत एका एकरवर फवारणी ! व्हिडिअोसुद्धा..
सुभाष पुरकर
सोमवार, 22 ऑक्टोबर 2018

शेतीमध्ये आधुनिक तंत्रज्ञान आले पाहिजे, असे जो तो म्हणत असतो. आपल्या समस्या दुसऱ्यासमोर मांडताना दुसऱ्याने त्या सोडवल्या पाहिजेत, अशा दृष्टिकोन सर्वसामान्यांचा असतो. मात्र, अजित खर्जूल यानी ते स्वतःच प्रत्यक्षात आणण्याचा ध्यास घेतला. अडचणी आल्या तरी न डगमगता जिद्दीने फवारणीसाठीचा ड्रोन तयार केला आहे. केवळ पाच मिनिटांत एका एकर क्षेत्रावर अचूक फवारणी शक्य होते.  

शेतीमध्ये आधुनिक तंत्रज्ञान आले पाहिजे, असे जो तो म्हणत असतो. आपल्या समस्या दुसऱ्यासमोर मांडताना दुसऱ्याने त्या सोडवल्या पाहिजेत, अशा दृष्टिकोन सर्वसामान्यांचा असतो. मात्र, अजित खर्जूल यानी ते स्वतःच प्रत्यक्षात आणण्याचा ध्यास घेतला. अडचणी आल्या तरी न डगमगता जिद्दीने फवारणीसाठीचा ड्रोन तयार केला आहे. केवळ पाच मिनिटांत एका एकर क्षेत्रावर अचूक फवारणी शक्य होते.  

केवळ समाजमाध्यमांमध्ये अत्याधुनिक तंत्रज्ञान पाहण्याऐवजी आपल्या शेतात प्रत्यक्ष का वापरू नये, असा विचार त्यांच्या मनात आला. परदेशातून ड्रोन आयात करणे, त्याची परवानगी मिळवणे या दिशेने विचार केला तर सामान्य शेतकऱ्यांना ते परवडणारे नसल्याचे स्पष्ट झाले. मग सुरू झाला प्रवास, स्वतःच फवारणीसाठीचे ड्रोन तयार करण्याचा. ही गोष्ट आहे एकलहरे (ता. जि. नाशिक) येथील सामान्य कुटुंबातील अजित बबनराव खर्जुल या तरुण शेतकऱ्याची. ड्रोन निर्मितीसाठी अगदी व्याजानेही पैसे घेत आपला ध्यास पूर्ण केला.  

अजित खर्जुल यांनी तयार केला फवारणीसाठी ड्रोन
(Video : Subhash Purkar)


अजित खर्जुल यांचे शिक्षण फक्त दहावी. त्यांच्याकडे पाच एकर शेती असून, गत १२ वर्षांपासून शेती करताना द्राक्ष आणि कांदा पीक घेतात. शेतीसाठी उपयुक्त म्हणून पुढे त्यांनी मुक्त विद्यापीठातून कृषी पदविकाही घेतली. रोगांपासून द्राक्ष बागेचे संरक्षण करणे ही अत्यंत अटीतटीची बाब असते. अर्ली छाटणीच्या काळातही १५ ते २० सप्टेंबरपर्यंत पाऊस येत असतो. अशा स्थितीमध्ये बागेतून ट्रॅक्टर चालणे अवघड होते. मग फवारणीची अडचण निर्माण होते. त्यातून ड्रोनद्वारे फवारणीची कल्पनेचा पाठपुरावा सुरू केला. वेगवेगळी आरेखने तयार केली. त्यानुसार काही भाग नाशिक येथील औद्योगिक वसाहतीतून बनवून घेतले, तर काही आधुनिक तंत्रज्ञानयुक्त भाग विदेशातून मागवून घेतले. त्यातही ॲल्युमिनिअम, ग्लास फायबर, कार्बन फायबर अशा विविध घटकांच्या चाचण्या केल्या. अडिच वर्षांच्या सातत्यपूर्ण प्रयत्नांतून वजनाला हलके तरीही टिकाऊ, सक्षम असे ड्रोन तयार केले. सुरवातीला स्वतःच्या शेतात सोयाबीन आणि गहू पिकामध्ये चाचण्या घेतल्या. सध्या द्राक्ष, डाळिंब बागेमध्ये धुरळणीच्या चाचण्या घेण्याचे काम सुरू आहे.

क्षमता

  • खर्जूल यांनी सध्या पाच व दहा लिटर क्षमतेचे ड्रोन तयार केले.
  • ड्रोनची क्षमता वाढवण्यासाठी मोटर आणि प्रोपेलरची संख्या वाढवली जाते.
  • एकदा चार्ज केल्यानंतर १५ मिनिटेपर्यंत फवारणी करते.
  • एक एकर क्षेत्रासाठी द्रावणाच्या प्रमाणानुसार पाच मिनिटांपर्यंत फवारणी होते.

अशी होते फवारणी

  • ड्रोनमध्ये फवारणीचा सर्व कार्यक्रम साठवला आहे. रिमोट किंवा मोबाईलद्वारे सूचना देऊन ड्रोनचे नियंत्रण करता येते. किंवा जीपीएस प्रणालीद्वारे शेताचे चार कोपरे मार्क करून दिले जातात, त्याच्या आत ड्रोन फवारणी पूर्ण करते.
  • क्षेत्र मोठे असल्यास फवारणीचे द्रावण संपल्यानंतर परत जागेवर येते. त्यात द्रावण भरून दिल्यानंतर उर्वरीत फवारणी कोणतीही सूचना न देता पूर्ण करते. असे पुन्हा-पुन्हा करता येते.

फायदे

  • अचूक, समप्रमाणात फवारणी होते.
  • मानवी हस्तक्षेप नसल्याने कीडनाशकांच्या विषारीपणांचे परिणाम शेतकऱ्यांवर होणार नाहीत.
  • पिकांच्या उंचीनुसार फवारणीसाठी आपोआप जुळवून घेतो.
  • कमी वेळात फवारणी होत असल्याने वातावरणात बदल होत असतानाही त्वरित फवारणी पूर्ण करता येते.
  • द्रावण फवारणीचा दर आपल्या गरजेनुसार कमी जास्त करता येतो.
  • एका चार्जिंगमध्ये १५ मिनिटे चालते. तेवढ्या वेळात तीन एकरपर्यंतची फवारणी पूर्ण करता येते.

पारंपरिक पद्धतीने शेती करण्याऐवजी आधुनिक तंत्रज्ञान शेतात वापरण्याचे स्वप्न होते. यंत्राच्या निर्मितीचा खर्च वाढत गेल्याने अगदी कर्ज काढावे लागले तरी डगमगलो नाही. स्वतःवर विश्‍वास ठेवला म्हणूनच फवारणीचा ड्रोन बनवू शकलो. सध्या त्याच्या चाचण्या द्राक्ष, डाळिंब पिकामध्ये घेऊन अधिक अचूकता आणण्यासाठी प्रयत्न सुरू आहेत.

संपर्क : अजित खर्जुल, ९९२२२२९५५५

 

फोटो गॅलरी

इतर टेक्नोवन
कमी खर्चिक, बंदिस्त पद्धतीचे शेतमाल...कोल्हापूर येथील निसर्ग मित्र परिवार संस्थेने...
दूध संकलन केंद्रासाठी आवश्यक उपकरणेदूध व्यवसायाच्या संकलन, प्रक्रिया व विक्री या तीन...
लसणाच्या साठवणीसाठी कमी खर्चाची साठवण...राजस्थानातील अनेक जिल्ह्यांमध्ये लसूण हे पीक...
मधुमक्यावरील प्रक्रियामधुमक्याच्या काढणीनंतर पुढील प्रक्रिया या त्वरीत...
सुधारित पेरणी यंत्रांमुळे वाचतील कष्टखरीप हंगामातील ज्वारी, कापूस, सोयाबीन, तूर, मूग,...
मलमूत्र प्रक्रियेतून विद्युतनिर्मितीचे...बायोइलेक्ट्रिक शौचालय हे मायक्रोबिअल इंधन सेल...
यंत्राने काढा जांभळाचा गरकृषी प्रक्रिया अभियांत्रिकी विभागाने जांभूळ गर...
शेती नियोजनामध्ये हवामान सल्‍ला उपयुक्‍तकृषी हवामान सल्‍ल्‍याचा उपयोग...
यंत्रावर तयार करा हातसडीचा तांदूळहातसडी तांदळाविषयी वाढणारी जागरूकता आणि मागणीचा...
पीक लागवडीसाठी इन्कलाइंड प्लेट प्लांटरपारंपरिक पद्धतीच्या पेरणीमुळे रोपांच्या विरळणीचा...
हायड्रोपोनिक्स चारानिर्मिती यंत्रणादुष्काळी परिस्थिती दुभत्या जनावरांना पुरेसा हिरवा...
जैवइंधनावर चालणाऱ्या यंत्राची निर्मिती...सध्या पडिक आणि लागवडीखाली नसलेल्या जमिनीमध्ये...
धुरळणी यंत्र फायदेशीरधुरळणी यंत्राद्वारे पावडर स्वरूपातील रासायनिक...
देखभाल ठिबक, तुषार सिंचन संचाची...सध्याच्या काळात पाण्याच्या काटेकोर वापरासाठी ठिबक...
असे करा ट्रॅक्‍टरचे व्यवस्थापन ट्रॅक्‍टरचा कोणता भाग कधी बदलावयाचा यासाठी काही...
आंतरमशागतीसाठी अवजारेमकृवि चाकाचे हात कोळपे ः या अवजाराने आपण खुरपणी,...
खाद्य मिश्रण यंत्र, डाटा फ्लो तंत्राचा...सिन्नर (जि. नाशिक) येथील जनक कुंदे या अभियंता...
कडवंची : ब्लोअरनिर्मिती उद्योगाची सुरवातकडवंची गावातील कृष्णा क्षीरसागर, सुनील जोशी या...
सिरकॉटने तयार केले दहन सयंत्र, जिनिंग...नागपूर येथील इन्स्टिट्यूट ऑफ रिसर्च ऑन कॉटन टेक्‍...
फुलांचा ताजेपणा टिकविण्यासाठी...घर किंवा कार्यालयामध्ये सजावटीसाठी फुलांचा वापर...