Agriculture story in marathi, goat, agrowon | Agrowon

शेळीपालन संघटना स्थापनेपूर्वी...
डॉ. तेजस शेंडे
बुधवार, 13 सप्टेंबर 2017

शेळीपालन संघटना स्थापन केल्यामुळे व्यवसायाला चालना मिळते. संघटनेमार्फत एका वेळी सर्व शेळीपालकांना लागणाऱ्या गोष्टी कमी किमतीत विकत घेऊन उपलब्ध करता येऊ शकतात.

संघटना स्थापन करताना घ्यावयाची काळजी

शेळीपालन संघटना स्थापन केल्यामुळे व्यवसायाला चालना मिळते. संघटनेमार्फत एका वेळी सर्व शेळीपालकांना लागणाऱ्या गोष्टी कमी किमतीत विकत घेऊन उपलब्ध करता येऊ शकतात.

संघटना स्थापन करताना घ्यावयाची काळजी

  • संघटनेची सुरवात छोट्या प्रमाणात व विशेष उद्देश ठेवून करावी.
  • वास्तववादी अपेक्षा ठेवणे गरजेचे.
  • एकत्रित काम करण्याची इच्छा व खरच व्यवसायाची आवड व कष्ट करण्याची इच्छा असणाऱ्या सदस्यांची नोंदणी.
  • योग्यवेळी योग्य निर्णयक्षमता, कष्टाची तयारी असणारे व व्यक्तिकेंद्रीत फायदा न बघणारी प्रशासनव्यवस्था निवडणे.
  • संघटना सर्वसमावेशक असणे अवघड आहे.
  • संघटनेच्या माध्यमातून होणाऱ्या सर्व गोष्टी कायद्याच्या चौकटीत व योग्य नियमावलीचा वापर करून केल्यास संघटना शेळीपालकांसाठी फायदेशीर ठरू शकते यामध्ये शंका नाही.

संघटनेचे तोटे

  • संघटनेच्या विविध निर्णयावर सदस्यांचे लक्ष असावे. सर्व सदस्यांनी सहभाग नोंदविला नाही तर संघटनेचे कामकाज व्यवस्थित चालत नाही.
  • संघटनेने नियमित केलेले वार्षिक रकमेच्या स्वरुपातील योगदान न दिल्यास संस्थेला नवनवीन उपक्रम हाती घेता येत नाहीत व संस्था स्थापनेचा उद्देश असफल होऊ शकतो.
  • संघटना सदस्यांना काही वेळा अनियंत्रित कारणास्तव तोटा सहन करावा लागू शकतो.
  • संघटनेचे कामकाज व्यवस्थित न ठेवल्यामुळे अडचणी वाढू शकतात.
  • सदस्यांमध्ये व्यावसायिक दृष्टिकोन नसल्यास संघटना तोट्यात जाऊ शकते.
  • संघटनेचे यश-अपयश हे सदस्यांचे प्रयत्न, एकत्र येऊन काम करण्याच्या मानसिकतेवर अवलंबून आहे.

शेळीपालक संघटना शेळीपालकांचा फायदा कसा करून देऊ शकते.

  • संघटनेमध्ये जास्त सदस्य संख्या असल्यामुळे एका वेळी मोठ्या प्रमाणात एकाच ठिकाणी, विक्री करून सदस्यांना जास्त किंमत मिळू शकते उदा. ः निर्यातक्षम कत्तखान्यामध्ये बोकडांची विक्री करून निर्यातीमधून जास्त किंमत मिळविणे.
  • संघटना विविध पद्धतीने सदस्यांचा खर्च ‘कमी’ करू शकते. उदा. बाजारात आपला माल नेण्यासाठी वाहतुकीसाठी वाहनांची व्यवस्था कमीत कमी खर्चात करणे.
  • संघटना सर्व शेळीपालक सदस्यांसाठी एकत्रित व एका ठिकाणी प्रात्यक्षिक देऊन व्यवसायातील अडचणी दूर करू शकते.
  • फीड मीलची स्थापना करणे प्रत्येक शेळीपालकाला शक्‍य नाही. त्यामुळे एका ठिकाणी खाद्य तयार करून (फीड मील) सर्व सदस्यांना बाजारभावापेक्षा कमी भावात भरडा/ पेंड/ खुराक उपलब्ध करून देता येते.
  • संघटना बाकीच्या संघटना ज्या सेवा पूर्ववत नाहीत, अशा सेवा पुरवून शेतकऱ्यांचा फायदा करून देऊ शकते. उदा. ः (गोठ्यावर प्रात्यक्षिक दिवस, एकत्रित विक्रीव्यवस्था इ.)
  • शेळीपालकांच्या विविध अडचणी शासनाकडे मांडून त्यावर त्वरित उपाययोजना करू शकते.
  • गरजेप्रमाणे देशांतर्गत व देशाबाहेरील मार्गदर्शकाकडून मार्गदर्शन दिले जाऊ शकते.
  • एका वेळी सर्व शेळीपालकांना लागणाऱ्या गोष्टी कमी किमतीत विकत घेऊन उपलब्ध करता येऊ शकतात. उदा. ः वाळलेला चारा, ओला चारा, लसीकरण, मार्गदर्शक.
  • एका ठिकाणी मटणाचे दुकान किंवा शेळीपालनातून मिळाऱ्या विविध उत्पादनाचे विक्री व्यवस्थापन मोठ्या शहरांत मॉलच्या स्वरुपात केले जाऊ शकते.

संपर्क : ९९७०८३२१०५
(पशुअनुवंश व पशुपैदास विभाग, क्रांतिसिंह नाना पाटील पशुवैद्यकीय महाविद्यालय, शिरवळ, जि. सातारा)

इतर कृषिपूरक
पशुसल्ला : काही महत्त्वाच्या उपाययोजनाजनावरांच्या सुदृढ कळपामध्ये रोगराईचे प्रमाण...
योग्य प्रजनन व्यवस्थापनातून वाढवा...दुधाळ जनावरांची योग्य देखभाल व योग्य नियोजन...
दुधातील घटकांवर परिणाम करणारे घटक दुधातील स्निग्ध पदार्थ व एसएनएफ यांच्या...
दुग्धोत्पादन, प्रजननासाठी खनिज मिश्रणेजनावरांना हिरवा अाणि वाळलेला चारा पुरेशा प्रमाणात...
टंचाई टाळण्यासाठी चाऱ्याचे नियोजन अावश्...भविष्यातील चाराटंचाईवर मात करण्यासाठी उपलब्ध...
योग्य उपचाराने दूर करा मायांग बाहेर...दुधाळ जनावरांतील गायी व म्हशींमध्ये विण्यापूर्वी...
पोळ्याला घ्या बैलांची काळजीबैलपोळ्यादिवशी बैलांना अंघोळ घातली जाते व त्यांना...
शेळ्यांच्या अाहारातील झाडपाल्याचे...शेळ्या झाडपाला खूप आवडीनं खातात. त्यामुळे शेतातील...
कुक्कुटपालन सल्ला कोंबड्यांना पावसाळ्यातील वातावरणामुळे विविध...
बाह्य परजीवींच्या नियंत्रणासाठी गोठ्यात...जनावरांच्या शरीरावर, केसांमध्ये अाढळणाऱ्या बाह्य...
योग्य व्यवस्थापनातून कमी होते मिथेन...जनावरे खाल्लेला चारा रवंथ करतात. खाद्य खाताना...
गुणवत्तापूर्ण दूध उत्पादनाची सूत्रेजास्त दूध व फॅट मिळवण्यासाठी तसेच त्यापासून विविध...
खाद्य व्यवस्थापनात साधली प्रति किलो १८...निरा (जि. पुणे) येथील पंडित चव्हाण यांच्याकडे...
शेततळ्यातील मत्स्यपालन यशस्वी करण्याची...अगदी जिरायती क्षेत्रातही २ ते १० गुंठ्यांपर्यंत...
शेळ्यांना आहे वर्षभर मार्केटसांगली जिल्ह्यातील बामणी (ता. खानापूर, सांगली)...
रेशीम उद्योगाने आणली कौटुंबिक स्थिरता पूर्वी पूरक म्हणून सुरू केलेला रेशीम उद्योग आता...
वेळीच करा जनावरांमधील आंत्र परोपजीवींचे...आंत्रपरोपजीवीच्या प्रादुर्भावामुळे जनावरांची भूक...
योग्य प्रजनन व्यवस्थापनातून वंधत्व...जनावरातील वंधत्वामुळे मोठ्या प्रमाणात नुकसान सहन...
स्वच्छता, लसीकरणातून कमी करा शेळ्यांतील...शेळ्यांची सर्वात जास्त काळजी पावसाळ्यामध्ये...
ओळखा जनावरांमधील सर्पदंश...पावसाळ्यात शेती, गोठ्याच्या आजूबाजूच्या परिसरात...