Agriculture story in marathi, goat, agrowon | Agrowon

शेळीपालन संघटना स्थापनेपूर्वी...
डॉ. तेजस शेंडे
बुधवार, 13 सप्टेंबर 2017

शेळीपालन संघटना स्थापन केल्यामुळे व्यवसायाला चालना मिळते. संघटनेमार्फत एका वेळी सर्व शेळीपालकांना लागणाऱ्या गोष्टी कमी किमतीत विकत घेऊन उपलब्ध करता येऊ शकतात.

संघटना स्थापन करताना घ्यावयाची काळजी

शेळीपालन संघटना स्थापन केल्यामुळे व्यवसायाला चालना मिळते. संघटनेमार्फत एका वेळी सर्व शेळीपालकांना लागणाऱ्या गोष्टी कमी किमतीत विकत घेऊन उपलब्ध करता येऊ शकतात.

संघटना स्थापन करताना घ्यावयाची काळजी

  • संघटनेची सुरवात छोट्या प्रमाणात व विशेष उद्देश ठेवून करावी.
  • वास्तववादी अपेक्षा ठेवणे गरजेचे.
  • एकत्रित काम करण्याची इच्छा व खरच व्यवसायाची आवड व कष्ट करण्याची इच्छा असणाऱ्या सदस्यांची नोंदणी.
  • योग्यवेळी योग्य निर्णयक्षमता, कष्टाची तयारी असणारे व व्यक्तिकेंद्रीत फायदा न बघणारी प्रशासनव्यवस्था निवडणे.
  • संघटना सर्वसमावेशक असणे अवघड आहे.
  • संघटनेच्या माध्यमातून होणाऱ्या सर्व गोष्टी कायद्याच्या चौकटीत व योग्य नियमावलीचा वापर करून केल्यास संघटना शेळीपालकांसाठी फायदेशीर ठरू शकते यामध्ये शंका नाही.

संघटनेचे तोटे

  • संघटनेच्या विविध निर्णयावर सदस्यांचे लक्ष असावे. सर्व सदस्यांनी सहभाग नोंदविला नाही तर संघटनेचे कामकाज व्यवस्थित चालत नाही.
  • संघटनेने नियमित केलेले वार्षिक रकमेच्या स्वरुपातील योगदान न दिल्यास संस्थेला नवनवीन उपक्रम हाती घेता येत नाहीत व संस्था स्थापनेचा उद्देश असफल होऊ शकतो.
  • संघटना सदस्यांना काही वेळा अनियंत्रित कारणास्तव तोटा सहन करावा लागू शकतो.
  • संघटनेचे कामकाज व्यवस्थित न ठेवल्यामुळे अडचणी वाढू शकतात.
  • सदस्यांमध्ये व्यावसायिक दृष्टिकोन नसल्यास संघटना तोट्यात जाऊ शकते.
  • संघटनेचे यश-अपयश हे सदस्यांचे प्रयत्न, एकत्र येऊन काम करण्याच्या मानसिकतेवर अवलंबून आहे.

शेळीपालक संघटना शेळीपालकांचा फायदा कसा करून देऊ शकते.

  • संघटनेमध्ये जास्त सदस्य संख्या असल्यामुळे एका वेळी मोठ्या प्रमाणात एकाच ठिकाणी, विक्री करून सदस्यांना जास्त किंमत मिळू शकते उदा. ः निर्यातक्षम कत्तखान्यामध्ये बोकडांची विक्री करून निर्यातीमधून जास्त किंमत मिळविणे.
  • संघटना विविध पद्धतीने सदस्यांचा खर्च ‘कमी’ करू शकते. उदा. बाजारात आपला माल नेण्यासाठी वाहतुकीसाठी वाहनांची व्यवस्था कमीत कमी खर्चात करणे.
  • संघटना सर्व शेळीपालक सदस्यांसाठी एकत्रित व एका ठिकाणी प्रात्यक्षिक देऊन व्यवसायातील अडचणी दूर करू शकते.
  • फीड मीलची स्थापना करणे प्रत्येक शेळीपालकाला शक्‍य नाही. त्यामुळे एका ठिकाणी खाद्य तयार करून (फीड मील) सर्व सदस्यांना बाजारभावापेक्षा कमी भावात भरडा/ पेंड/ खुराक उपलब्ध करून देता येते.
  • संघटना बाकीच्या संघटना ज्या सेवा पूर्ववत नाहीत, अशा सेवा पुरवून शेतकऱ्यांचा फायदा करून देऊ शकते. उदा. ः (गोठ्यावर प्रात्यक्षिक दिवस, एकत्रित विक्रीव्यवस्था इ.)
  • शेळीपालकांच्या विविध अडचणी शासनाकडे मांडून त्यावर त्वरित उपाययोजना करू शकते.
  • गरजेप्रमाणे देशांतर्गत व देशाबाहेरील मार्गदर्शकाकडून मार्गदर्शन दिले जाऊ शकते.
  • एका वेळी सर्व शेळीपालकांना लागणाऱ्या गोष्टी कमी किमतीत विकत घेऊन उपलब्ध करता येऊ शकतात. उदा. ः वाळलेला चारा, ओला चारा, लसीकरण, मार्गदर्शक.
  • एका ठिकाणी मटणाचे दुकान किंवा शेळीपालनातून मिळाऱ्या विविध उत्पादनाचे विक्री व्यवस्थापन मोठ्या शहरांत मॉलच्या स्वरुपात केले जाऊ शकते.

संपर्क : ९९७०८३२१०५
(पशुअनुवंश व पशुपैदास विभाग, क्रांतिसिंह नाना पाटील पशुवैद्यकीय महाविद्यालय, शिरवळ, जि. सातारा)

इतर कृषिपूरक
परसबागेतील कुक्कुटपालनासाठी वनराज...सर्व प्रकारच्या वातावरणात सहजरीत्या वाढू शकणाऱ्या...
व्यवस्थापन माणगा बांबू लागवडीचे...माणगा बांबू टणक असून, भरीव असतो. विविध प्रकारच्या...
मत्स्यपालनाच्या पद्धतीबाबत माहिती...मत्स्यपालन हे गोड्या पाण्याच्या बरोबरीने खाजण...
लाळ्या खुरकूत रोगाचे नियंत्रण कसे करावे?सर्वसाधारणपणे डिसेंबरपासून ते जून महिन्यापर्यंत...
व्यावसायिक, शास्त्रीय दृष्टिकोनातून करा...म्हशीच्या प्रजनन व्यवस्थापनामध्ये म्हैस...
प्रशिक्षण, मार्गदर्शनातून कमी करा दुग्ध...दुग्ध व्यवसाबद्दल सध्या मोठ्या प्रमाणावर माहिती...
पशूसल्लागोठ्यातील गाई-म्हशींचे गाभण राहण्याचे प्रमाण हे...
प्रथिने, खनिजांची गरज पूर्ण करण्यासाठी...अधिक उत्पादनाकरिता तसेच जनावरांचे स्वास्थ्य अधिक...
म्हशीचे प्रमुख आजार, प्रतिबंधात्मक...प्रत्येक म्हैसपालकाने म्हशीचे दूध उत्पादन नियमित...
योग्य प्रमाणात वापरा सुबाभळीचा चारासुबाभूळ हे विविधोपयोगी बहुवर्गीय द्विदल...
पंढरपुरी म्हैस..पंढरपुरी म्हैस ही हलक्‍या आणि निकृष्ट चाऱ्यावर तग...
शेतकरी वाणाची नोंदणी करताना...शेतकऱ्यांना स्वतः विकसित केलेल्या वाणांचे सर्व...
ब्रुसेल्लोसिस, व्हिब्रिओसिस रोगावर ठेवा...जनावरांतील प्रजननासंबंधी अाजार टाळण्यासाठी...
तुती लागवडीबाबत माहिती...तुती हे बहुवर्षीय पीक आहे. हलकी, मध्यम व भारी अशा...
म्हशींना खाद्यासोबत द्या खनिज मिश्रणेम्हशीच्या चयापचय क्रियेसाठी, शारीरिक वाढीसाठी,...
लसीकरण, जागरूकतेतून टाळा रेबीज रोगाचा...जागितक आरोग्य संघटनेनुसार आपल्या देशातील 70 टक्के...
दुग्ध व्यवसायातून गटाने मिळविली बाजारपेठबोपी (ता. नांदगाव खंडेश्‍वर, जि. अमरावती) गावातील...
हळदकंदांवर प्रक्रियेसाठी सुधारित...हळदकंदांची काढणी केल्यानंतर हळदीवर प्रक्रिया करून...
गोड दह्याच्या निवळीपासून तेलाची...योगर्ट (दही) निर्मिती उद्योगामध्ये गोड...
समतोल आहारातून वाढेल दुग्धोत्पादन म्हैस पालन फायदेशीर होण्याकरिता...