मधमाश्यांची कार्यपद्धती
प्रशांत सावंत, सारिका सासवडे
बुधवार, 4 ऑक्टोबर 2017

पोळ्यातील राणीमाशीने अंडी दिल्यानंतर त्यातून अळ्या बाहेर पडतात. अळ्यांचे रूपांतर मग कोषामध्ये होते अाणि काही दिवसानंतर त्यातून मधमाशा बाहेर पडतात. एकदा अंडी दिल्यानंतर राणीमाशीचा मधमाश्यांच्या वाढीमध्ये कोणताच सहभाग नसतो.

नवजात मधमाशी

पोळ्यातील राणीमाशीने अंडी दिल्यानंतर त्यातून अळ्या बाहेर पडतात. अळ्यांचे रूपांतर मग कोषामध्ये होते अाणि काही दिवसानंतर त्यातून मधमाशा बाहेर पडतात. एकदा अंडी दिल्यानंतर राणीमाशीचा मधमाश्यांच्या वाढीमध्ये कोणताच सहभाग नसतो.

नवजात मधमाशी

  • नवजात मधमाश्या स्वतःच कोशातून बाहेर पडतात. नवीन जन्मलेली माशी कोशातून बाहेर अाल्या अाल्या तो कोष प्रथम स्वच्छ करते. हे तिचे प्रथम काम असते. हे काम ती मधमाशी पुढील तीन दिवस करत राहते.
  • पोळ्यावरील इतर घरेही मधमाशी स्वच्छ करते. पुढील तीन दिवसांत ती थोडी मोठी झाल्याने तिचे कामाचे स्वरूप बदलते. ही मधमाशी अाता मोठ्या अळ्यांना अाणि लहान अळ्यांना खाद्याचा पुरवठा करते.
  • नवजात मधमाशीचे हळूहळू तरुण अवस्थेकडे रूपांतर होण्यास सुरवात झाली असल्यामुळे कामाचे स्वरूप बदलते.
  • राणीमाशीचे निरीक्षण केले असता अापल्याला तिच्या भोवती सतत ७ ते ८ मधमाश्यांचे संरक्षण कडे दिसते.
  • राणीमाशीला खाद्याचा पुरवठा करणे अाणि राणीमाशीचे संरक्षण करण्याचे काम या वयातील कामकरी माशा करत असतात. या वयात येईपर्यंत कामकरी मधमाश्यांच्या शरीररचनेत अजून काही बदल झालेला असतो.
  • कामकरी मधमाश्यांच्या पोटाखाली मेण ग्रंथीतून मेणनिर्मिती करण्यासाठी माश्यांचे शरीर तयार झालेले असते.
  • पुढील ६ दिवस या वयातील मधमाश्या स्वतःच्या शरीरातून मेण ग्रंथीची निर्मिती करून त्याचे पोळे बांधण्याचे काम करत असतात. तसेच वसाहतीतील अंतर्गत खाद्याची वाहतूक करण्याचे काम करत असतात.

प्रत्यक्ष मकरंद गोळा करण्यास सुरवात

  •  तरुण वयापर्यंत कामकरी मधमाश्या वसाहत सोडून जात नाहीत. जेव्हा वसाहतीबाहेर पडण्याची वेळ येते त्या वेळी एकदम बाहेर न जाता या माश्या सुरवातीला पोळ्याच्या प्रवेशद्वारावर थांबून हवामानाचा अंदाज घेण्याचे अाणि वसाहतीचे संरक्षण करण्याचे काम करतात.
  • दोन ते तीन दिवस हे काम केल्यानंतर मधमाशी मोकळ्या वातावरणात बाहेर पडते. फुलातील मकरंद अाणि पराग गोळा करून पोळ्यामध्ये भरणे, पाणी अाणने अाणि सर्वांत महत्त्वाचे म्हणजे कळत नकळत परागीभवनाची प्रक्रिया पार पाडणे इ. कामे करणे सुरू होते.
  • मधमाश्यांचे हे काम दिवसभर चालूच राहते. जास्त फुललेल्या फुलांतून मकरंद अाणि परागकण गोळा करायला मधमाश्या प्राधान्य देतात.
  • मधमाश्या साधारणतः १० ते २० किलोमीटर प्रतिताशी वेगाने अंतर कापतात. पेटीतून फुलाकडे अाणि फुलाकडून पेटीकडे येण्यासाठी मधमाशीला साधारणतः ५ ते १० मिनिटे वेळ लागतो.
  • एका वेळेस मधमाशी एका फेरीत कमीत कमी १० ते जास्तीत जास्त १०० फुलांना भेटी देते.
  • फुलांना भेटी देत असताना मकरंद किंवा पराग परिपक्व झाला अाहे किंवा नाही याची तपासणी केली जाते, अाणि मगच तो संकलित केला जातो.
  • मधमाशी अापल्या सोंडेने मकरंदाची गुणवत्ता तपासते. योग्य परिपक्वतेचा मकरंद (साखरेचे प्रमाण २० टक्के) फुलातून गोळा केला जातो.
  • मधमाशी एकावेळी फुलातून सुमारे २० ते ३० मिलिग्रॅम मकरंद घेऊन येते.
  • मधमाश्या सतत मकरंद गोळा करत असतात. दिवसा कच्चा माल गोळा करणे परागीभवन घडवून अाणणे अाणि  रात्री आणलेल्या कच्च्या मालापासून मधनिर्मिती करणे हा नित्यक्रम चालूच असतो.

 

इतर कृषिपूरक
शेळीपालनातील अडचणी अोळखून व्यवसायाचे...अाधुनिकतेच्या नावाखाली शेळी संगोपनावरचा खर्च वाढत...
मधमाश्यांच्या प्रकारानुसार असते...मधमाश्यांच्या कुटुंबाचे विभाजन झाले, की त्यांची...
शेळी, मेंढीची कोणती जात निवडावी?राज्यातील शेळ्या व मेंढ्यांच्या जातींचा विचार...
पैदाशीच्या वळूचे आहार व्यवस्थापनप्रजोत्पादनासाठी वापरल्या जाणाऱ्या वळूंच्या...
सुधारित यंत्रामुळे वाढेल उत्पादनांची...वर्षभर वेगवेगळ्या भाज्यांचे उत्पादन आपल्या...
गाय-वासराच्या संगोपनातील महत्त्वाच्या...भारत हा कृषिप्रधान देश असून, पशुसंवर्धन हे...
जनावरांतील जखमांवर वेळेवर उपचार...जनावरांना काही कारणास्तव जखमा होतात. या जखमांमुळे...
सुदृढ, निरोगी जनावरांसाठी व्यवस्थापनात...दुग्धव्यवसाय फायदेशीर करायचा असेल तर जनावरांच्या...
प्रथिने, जीवनसत्त्वे, खनिजांसाठी अंडे...आपल्या रोजच्या आहारात प्रथिने, जीवनसत्त्वे, खनिजे...
स्वच्छता राखा, अन्नविषबाधा रोखाजैव रासायनिक प्रक्रियेमुळे फळे व भाजीपाल्याची...
कोथिंबीर लागवडीबाबत माहितीकोथिंबिरीची लागवड आपल्याकडे सर्व प्रकारच्या...
योग्य वयात करा बोकडाचे खच्चीकरणशेळीपालन व्यवसायात जे बोकड पैदाशीसाठी वापरायचे...
पौष्टिक, लुसलुशीत चाऱ्यासाठी पेरा ओटओट पिकाचा पाला हिरवागार, पौष्टिक व लुसलुशीत असतो...
मानसिक अारोग्यासाठीही मधमाशीचे महत्वविविध अवजारांवरील आयुर्वेदिक उपचारांमध्ये मधाचा...
खाद्यातील बुरशीमुळे कोंबड्यांना होऊ...कोंबड्यांतील मरतुकीच्या अनेक कारणांपैकी बुरशीमुळे...
अाजारापासून वाचवा निरोगी जनावरांनाजनावरांमध्ये विविध प्रकारचे जिवाणूजन्य,...
सुधारित पद्धतीने गूळ उत्पादन कसे करावे? ऊसतोडणीनंतर ६ ते १२ तासांच्या आत उसाचे गाळप...
अाजार टाळण्यासाठी लसीकरणाची वेळ...कोणताही रोग झाल्यावर लागणाऱ्या खर्चाच्या पटीत...
सोयाबीन, हळदीच्या फ्यूचर्स भावात वाढगेल्या सप्ताहात हळद वगळता सर्वच पिकांचे भाव उतरले...
निरोगी आरोग्यासाठी ताज्या फळांचा रसभारतातल्या अग्रगण्य शीतपेयांच्या रासायनिक घटकांचा...