agriculture story in marathi, impliments for sowing | Agrowon

पेरणी यंत्राचा वापर फायदेशीर ठरतो...
वैभव सुर्यवंशी
शुक्रवार, 26 ऑक्टोबर 2018

बियाण्यांच्या लहान मोठ्या अाकरावरून पेरणीचा प्रकार बदलू शकतो. काही पिकांच्या पेरणीमध्ये दोन ओळीतील अंतर समान राखावे लागते, तर काही पिकांच्या दोन ओळीतील व दोन रोपातील अंतर एकसमान ठेवावे लागते. यासाठी पेरणी यंत्राचा वापर फायदेशीर ठरतो.

टोकण यंत्र

बियाण्यांच्या लहान मोठ्या अाकरावरून पेरणीचा प्रकार बदलू शकतो. काही पिकांच्या पेरणीमध्ये दोन ओळीतील अंतर समान राखावे लागते, तर काही पिकांच्या दोन ओळीतील व दोन रोपातील अंतर एकसमान ठेवावे लागते. यासाठी पेरणी यंत्राचा वापर फायदेशीर ठरतो.

टोकण यंत्र

  • मका, हरभरा इत्यादी पिकांची टोकण पद्धतीने पेरणी करताना वाकून एका हातात बियाणे व एका हाताने बोटाच्या किंवा काडीच्या साह्याने जमिनीत बी टोकले जाते. प्रत्येक वेळेस बी टोकताना वाकावे लागते. पिकाची पेरणी करताना २-३ तास सहज काम करणे अशक्यप्राय गोष्ट आहे. यामध्ये श्रम जास्त लागते तसेच प्रत्येक वेळेस वाकावे लागत असल्यामुळे कमरेत ताण येतो यामुळे आवश्यक कार्यक्षमता मिळत नाही परिणामी कामाचा वेग कमी असतो.
  • बियाणे टोकण यंत्र वापरले असता टोकण करताना वाकावे लागत नाही. चालता चालता उभे राहून सहजरीत्या टोकण करता येते, यामुळे लागणारे श्रम व थकवा कमी होऊन मजुरांची कार्यक्षमता वाढते.

यंत्राची वैशिष्ट्ये

  • उभे राहून चालता चालता बियाणे टोकण करता येते.
  • यंत्र वापरण्यास सहज सोपे व आरामदायक आहे.
  • बियाणे एकसमान खोलीवर टोकत येते.
  • कोरड्या किंवा वाफसा असलेल्या जमिनीत टोकण करता येते.
  • यंत्राबरोबर बियाणे ठेवण्यासाठी दिलेल्या पिशवीत बियाणे ठेवता येते, जी कमरेला बांधता येते.
  • यंत्राच्या पाइपची लांबी १०० सें.मी व व्यास १ सं.मी इतका आहे.
  • यंत्राच्या वरच्या बाजूस बियाणे टाकण्यासाठी नरसाळ्याचा आकार बसवलेला आहे, जेणेकरून बियाणे त्यात टाकणे सोपे होते.
  • टोकण यंत्राला दिलेल्या लिवरच्या साह्याने यंत्राच्या खालचे तोंड चालू व बंद करता करता येते, त्यामुळे टाकलेले बियाणे जमिनीत टोकले जाते.

बैलचलित बहुपीक टोकण यंत्र:

  • भुईमूग, करडई, सूर्यफूल, सोयाबीन, ज्वारी, मका, गहू, हरभरा, इत्यादी पिकांची टोकण करता येते.
  • बियाण्याबरोबरच दाणेदार खत २५ते ७०० किलो प्रतिहेक्टरी शिफारशीनुसार देता येते.
  • दोन ओळींतील अंतर पिकाच्या आवश्यकतेनुसार २२.५,३० किंवा ४५ सें.मी.. राखता येते.
  • ओळींतील रोपात साधारणतः शिफारशीनुसार योग्य अंतर राखता येते. याकरिता प्रत्येक पिकासाठी वेगळ्या तबकड्या टोकण यंत्राबरोबर उपलब्ध असतात.

रक्टरचलित ज्योती बहुपीक टोकण यंत्र

भुईमूग, करडई, सूर्यफूल, वारी, मका, गहू, हरभरा, इत्यादी पिकांची टोकण करता येते. बियाण्याबरोबरच दाणेदार खत शिफारशीनुसार देता येते.
दोन ओळींतील अंतर: २२.५ ते ४५ से.मी.
फणांची संख्या: ५ते९ (दोन ओळींतील अंतराप्रमाणे)
ओढण शक्ती: ३५ एच.पी.ट्रॅक्टर
कार्यक्षमताः ३ ते३.५ हेक्टर प्रतिदिन

ट्रक्टरचलित सरी वरंबा बहुपीक टोकण यंत्र

  • महात्मा फुले कृषी विद्यापीठाने ट्रॅक्टरचलीत सरी वरंबा बहुपीक टोकण यंत्र विकसित केले आहे.
  • हे यंत्र ५५ अश्वशक्तीच्या ट्रॅक्टरने चालविता येते. या यंत्राने बियाणाची टोकण ४.३२ सें.मी.खोलीवर करता येते.
  • यंत्राने होणाऱ्या कामाची रुंदी १८० सें.मी एवढी करता येते.
  • यंत्राद्वारे एका तासात ०.४५ हे. क्षेत्रावर टोकण करता येते. या यंत्राद्वारे सरी वरंबा पद्धतीने बियाण्याची लागवड करण्यासठी सरीच्या अंतरानुसार लागवडीचे अंतर बदलता येते.

ट्रॅक्टरचलित टोकण यंत्र

  • यंत्रामध्ये दोन ओळीतील अंतर समान ठेवता येते. त्याचबरोबर दोन रोपातील अंतर एकसारखे ठेवता येते.
  • यामध्ये सीड ड्रिलप्रमाणे फ्लूटेड रोलर नसून प्लॅस्टिकच्या ठरावीक अंतरावर खाचा असलेल्या चकत्या असतात. या चकत्यांची मांडणी उभी असते. जेव्हा ग्राउंड व्हील फिरते त्यापासून मिळणारी ऊर्जा एका विशिष्ट गिअर रेशोमध्ये चकत्यांना दिली जाते. या चकत्या जेव्हा फिरतात तेव्हा त्यांच्या खाचांमध्ये एक किंवा दोन बिया बसतात. त्या पुढे बसविलेल्या टोकण यंत्राच्या नळीमध्ये फेकल्या जातात.
  • चकत्या उभ्या असतील तर त्याला `व्हर्टिकल प्लेट प्लांटर` असे म्हणतात आणि जर तिरक्या असतील तर `तिरकस प्लेट प्लांटर` असे म्हणतात.

संपर्क ः वैभव सुर्यवंशी,९७३०६९६५५४
(विषय विशेषज्ञ(कृषि शक्ती आणि अवजारे), कृषि विज्ञान केंद्र, जळगाव)

फोटो गॅलरी

इतर ताज्या घडामोडी
काकडी, दोडका, कारल्याच्या दरात सुधारणापुणे : गुलटेकडी येथील कृषी उत्पन्न बाजार...
‘गिरणा‘च्या पाण्यासाठी वाळूचा बंधाराजळगाव : गिरणा नदीतून पिण्यासह शेतीच्या पाण्याचे...
‘समृद्धी’च्या उभारणीसाठी रॉयल्टीत देणार...नाशिक   : मुंबई-नागपूर समृद्धी महामार्गाच्या...
व्याजासह एफआरपी दिल्याशिवाय...पुणे  : राज्यातील साखर कारखान्यांनी थकीत...
कोल्हापुरात पहिल्या टप्प्यात गूळदरात वाढकोल्हापूर  ः यंदाच्या गूळ हंगामाला सुरवात...
सरुड येथील गुऱ्हाळघरमालक उसाला देणार...कोल्हापूर : गुऱ्हाळघर व्यवसायात व्यावसायिकपणा...
नगर जिल्ह्यात १७८ टॅंकरद्वारे पाणीपुरवठानगर   : जिल्ह्यात यंदा गंभीर पाणीटंचाई जाणवत...
पुणे बाजार समितीत हापूस आंब्यांची आवकपुणे  ः कोकणातील हापूस आंब्यांची या...
सातारा जिल्ह्यात पाणीटंचाई वाढलीसातारा   ः जिल्ह्याच्या पूर्व भागात...
नागपूर जिल्ह्यात रब्बीची २१ टक्के पेरणीनागपूर   ः पाणी उपलब्धतेची अडचण, जमिनीत...
राज्यकर्ते दूध भेसळ का थांबवत नाहीत :...पुणे : राज्यात राजरोस दुधात भेसळ सुरू असून, अन्न...
आर. आर. पाटील यांचे स्मारक युवकांना...सांगली   ः आर. आर. पाटील यांनी ग्रामविकास,...
जळगाव जिल्हा परिषद पाणी योजनांचे वीज...जळगाव : पाणी योजनांचे बिल भरण्यात आले नसल्याने...
जमीन सुपीकतेसाठी सेंद्रिय कर्बाचे...जमिनीच्या सुपीकतेमध्ये सेंद्रिय कर्ब हे अत्यंत...
खानदेशात कांदा लागवड निम्म्याने...जळगाव : खानदेशात यंदा उन्हाळ कांद्याची लागवड...
सटाणा, मालेगावसाठी सोडणार चणकापूर...नाशिक : सटाणा व मालेगावला भेडसावणाऱ्या...
पुणे विभागात ४८ हजार हेक्टरवर कांदा...पुणे   ः पुणे विभागात आत्तापर्यंत ४८ हजार...
वीजदरवाढीचा शॉक, अनुदानाची फक्त घोषणाचजळगाव ः वस्त्रोद्योगाला चालना मिळावी, उद्योजकांचा...
महिलांनी नाचणीपासून बनवले सत्तरहून अधिक...कोल्हापूर   : नाचणीची आंबील, नाचणीच्या...
बुलडाणा जिल्ह्यात रब्बीची ५६ हजार...बुलडाणा  ः कमी व अनियमित पावसामुळे संपूर्ण...