Agriculture story in marathi, impliments for vegetable processing | Agrowon

सुधारित यंत्रामुळे वाढेल उत्पादनांची गुणवत्ता
डॉ. एस. डी. कुलकर्णी
मंगळवार, 17 ऑक्टोबर 2017

वर्षभर वेगवेगळ्या भाज्यांचे उत्पादन आपल्या भागामध्ये होते, त्यावर आधारित वेगवेगळ्या प्रकारचे उद्योग सुरू करणे शक्‍य आहे. भाज्या वाळवण्याच्या उद्योगासाठी मुख्य यंत्रांमध्ये भाजी धुण्याची यंत्रणा, भाज्यांचे अनुपयोगी भाग काढून टाकण्यासाठी टेबल, चाकू, उष्णता प्रक्रियासाठी ब्लांचर, ड्रायर, वाळवण्यासाठी सौरऊर्जेवर चालणारा ड्रायर व मेकॅनिकल ड्रायरची गरज आहे. यामुळे वाळवणीचा खर्च कमी होतो.

वर्षभर वेगवेगळ्या भाज्यांचे उत्पादन आपल्या भागामध्ये होते, त्यावर आधारित वेगवेगळ्या प्रकारचे उद्योग सुरू करणे शक्‍य आहे. भाज्या वाळवण्याच्या उद्योगासाठी मुख्य यंत्रांमध्ये भाजी धुण्याची यंत्रणा, भाज्यांचे अनुपयोगी भाग काढून टाकण्यासाठी टेबल, चाकू, उष्णता प्रक्रियासाठी ब्लांचर, ड्रायर, वाळवण्यासाठी सौरऊर्जेवर चालणारा ड्रायर व मेकॅनिकल ड्रायरची गरज आहे. यामुळे वाळवणीचा खर्च कमी होतो.

विशिष्ट तापमानावर भाज्या वाळवाव्या लागतात.वाळवलेल्या भाज्या चांगल्या राहाव्यात यासाठी उष्णता प्रक्रिया करावी लागते. ही प्रक्रिया वेगवेगळ्या भाज्यांसाठी थोड्याफार फरकाने वेगवेगळी असते. ही प्रक्रिया पद्धती नीट समजण्यासाठी प्रशिक्षण घेतले पाहिजे. अशा उद्योगासाठी दीड ते दोन लाख रुपयांचे भांडवल आवश्‍यक असते.

बरेचसे गृहउद्योग विविध पदार्थ तयार करून विकतात लोणची व चटणी जर चांगल्या गुणवत्तेसहित तयार केली तर त्यांना शहरात तसेच देशाबाहेरही मागणी वाढू शकते. हिरवी मिरची, गाजर, कोबी आले, वांगे, इत्यादीची लोणची तयार केली जातात. वर्षभर हिरवी व लाल मिरची वापरून तयार केलेल्या ठेच्याला मागणी असते. 

कैरीपासून आमचूर पावडर हा एक चांगला पदार्थ आहे.
काहीवेळा नैसर्गिक आपत्तीमुळे भाज्या व फळांचे थोडे नुकसान होते. अशा शेतमालावर  प्रक्रिया करून आर्थिक लाभ मिळवता येतो. वादळ-वारे आल्यावर बऱ्याचदा कैऱ्या झाडावरून पडतात. थोडेसे नुकसान झाल्यामुळे दर मिळत नाही. अशा कैऱ्यांवर प्रक्रिया करून त्यापासून आमचूर (प्रक्रिया केलेली पावडर) तयार करता येते. आंबा कोईपासून तेल काढता येते. तसेच स्टार्च तयार करता येतो. केळी खोडाच्या सालीपासून धागे निर्मिती करता येते.  

बटाट्याच्या चकत्या करणारे यंत्र
आपल्याकडे वर्षभर बटाटे मिळतात. ग्राम स्तरावर बटाट्याच्या चकत्या तयार करण्याचा उद्योग चांगल्या प्रकारे चालू शकतो. बटाट्याची पावडर (पीठ) हा एक चांगला लघू उद्योग आहे.

या उद्योगासाठी बटाटा साल काढण्याचे यंत्र, बटाट्याच्या चकत्या तयार करण्याचे आणि वाळवण्याचे यंत्र आवश्‍यक असते. त्याचबरोबर वजन करणे व पॅक करण्याचे लहानसे यंत्र गरजेचे अाहे. वाळवण्यासाठी सोलर ड्रायरचा वापर करावा. बटाट्याचे साल काढणे, चकत्या बनवण्याचे यंत्र भोपाळ येथील केंद्रीय कृषी अभियांत्रिकी संस्थेने विकसित केले आहे.

संपर्क : डॉ. एस. डी. कुलकर्णी,  ९७५२२७५३०४
(लेखक  केंद्रीय कृषी अभियांत्रिकी संस्था,
भोपाळ येथे कार्यरत होते)

 

 

टॅग्स

इतर टेक्नोवन
नीलेशभाईंनी तयार केला ट्रॅक्टरचलित...पारंपरिक पद्धतीमध्ये भुईमुगाची काढणी आणि शेंगा...
पोल्ट्री वेस्टपासून बायोगॅस निर्मितीभारतात दरवर्षी २८ ते ३० दशलक्ष टन इतकी...
माशांतील प्रदूषणकारी घटक ओळखण्यासाठी...ताज्या माशांमध्ये होणारी भेसळ त्वरीत ओळखण्यासाठी...
फुलांच्या पाकळ्यांचे प्रकियायुक्त पदार्थअत्यंत नाजूक, सुगंधी असलेल्या फुलांच्या...
रोबोटिक तणनियंत्रण पकडतेय वेगजगभरातील संशोधन संस्था आणि कंपन्यांमध्ये सुरू आहे...
पदार्थांची गुणवत्ता टिकवणारा सोलर ड्रायरअकोला येथील डॉ. पंजाबराव देशमुख कृषी...
दुग्ध व्यवसायासाठी सौरऊर्जा तंत्रज्ञानपारंपरिक ऊर्जेला अंशतः किंवा पूर्ण पर्याय म्हणून...
शहरी भागात रूजतेय व्हर्टिकल फार्मिंगकॅनडामधील एका कंपनीने शहरी लोकांची बाग कामाची आवड...
नव संशोधनाला देऊया चालना...अडचणींवर मात करण्यासाठी प्रत्येक जण काही ना काही...
श्रम, मजुरी, वेळ, पैसा वाचविणाऱ्या...नगर जिल्ह्यातील टाकळी मिया येथील प्रसाद देशमुख व...
यंत्र सांगेल तुमच्या सोन्याची शुद्धता !बॅंकेमध्ये नव्याने आलेल्.या सोन्याची शुद्धता...
तंत्रज्ञानातूनच अंकुरतील कृषी...तंत्रज्ञानाने आपल्या जीवनात परिवर्तन आणले असून,...
सेंद्रिय उत्पादनासाठी ‘जैविक भारत’ लोगो...सध्या मांसाहारी आणि शाकाहारी अन्नपदार्थांच्या...
एकाच उपकरणाद्वारे मिळू शकेल सिंचनासाठी...अत्याधुनिक तंत्रज्ञानामुळे सेन्सरमध्येही मोठ्या...
फोर्स्ड सर्क्युलेशन टाइप सोलर ड्रायरफोर्स्ड सर्क्युलेशन टाइप सोलर ड्रायर हा अधिक...
तंत्र कोळसा उत्पादनाचे...कार्बनच्या प्रमाणावर कोळशाचे औष्णिक मूल्य ठरते....
छोट्या छोट्या तंत्रांनी शेती झाली सुलभ शेतीसमोरील प्रश्‍न वाढत असतानाच नवे तंत्रज्ञान...
बटाट्यातील शर्करेचे प्रमाण तपासण्याची...सिमला येथील केंद्रीय बटाटा संशोधन संस्थेने...
अवघ्या ३०० रुपयांत बनविले हरभरा शेंडे...एक एकर हरभरा खुडणीसाठी पाच ते सहा मजुरांची...
अननसाच्या टाकाऊ सालीपासून पर्यावरणपूरक...अननस खाल्ल्यानंतर त्याची साल सहसा फेकून दिली जाते...