Agriculture story in Marathi, imporatnce of mineral mixture in buffalo feed | Agrowon

म्हशींना खाद्यासोबत द्या खनिज मिश्रणे
डॉ. एम. व्ही. इंगवले
बुधवार, 24 जानेवारी 2018

म्हशीच्या चयापचय क्रियेसाठी, शारीरिक वाढीसाठी, शरीराची झीज भरून काढण्यासाठी, रोगप्रतिकारक शक्तीकरिता, दूध उत्पादन वाढ व उत्पादन टिकून राहण्याकरिता, गर्भातील वासराच्या वाढीसाठी, प्रजनन क्षमता उत्तम राहण्याकरिता विविध क्षारांची मुबलक प्रमाणात आवश्‍यकता असते. म्हशीच्या आहारातील चारा, पशुखाद्यामधून पूर्ण होत नाही. याकरिता खाद्यासोबत जीवनसत्त्वयुक्त खनिज मिश्रण देणे गरजेचे आहे.
 
अाहारातील खनिज मिश्रण/ क्षार मिश्रणाचे महत्त्व

म्हशीच्या चयापचय क्रियेसाठी, शारीरिक वाढीसाठी, शरीराची झीज भरून काढण्यासाठी, रोगप्रतिकारक शक्तीकरिता, दूध उत्पादन वाढ व उत्पादन टिकून राहण्याकरिता, गर्भातील वासराच्या वाढीसाठी, प्रजनन क्षमता उत्तम राहण्याकरिता विविध क्षारांची मुबलक प्रमाणात आवश्‍यकता असते. म्हशीच्या आहारातील चारा, पशुखाद्यामधून पूर्ण होत नाही. याकरिता खाद्यासोबत जीवनसत्त्वयुक्त खनिज मिश्रण देणे गरजेचे आहे.
 
अाहारातील खनिज मिश्रण/ क्षार मिश्रणाचे महत्त्व

  • कॅल्शिअम, फॉस्फरस तसेच मॅग्नेशिअम व क्षाराचा दूध उत्पादन व चयापचयामध्ये प्रमुख उपयोग होतो; म्हणून याचा वापर दररोज करावा.
  • झिंक, मॅग्नीज, सेलेनियम, आयोडीन यांसारखे सूक्ष्म क्षार रोगप्रतिकारकशक्ती तसेच प्रजनन कार्यात अत्यंत गरजेचे आहेत.
  • क्षार मिश्रणामुळे खाल्लेल्या आहाराची पाचकता सुधारते.
  • रेडकांची वाढ जोमाने होते.
  • विण्याच्या जवळपास होणारे आजार तसेच चयापचयाचा रोग (मिल्क फिवर, किटोसीस इ.) प्रतिबंध होतो.
  • म्हशीची प्रजननक्षमता चांगली होऊन उत्पादन वाढते.
  • चांगल्या प्रतीचे खनिज मिश्रण योग्य प्रमाणात म्हशींना द्यावे.

दुग्धोत्पादनाकरिता पाण्याचे महत्त्व

  • पाणी हा आहारासोबत आवश्‍यक घटक असून, म्हशींना पिण्यास स्वच्छ, गोड व जंतुविरहित पाणी देणे गरजेचे आहे.
  • म्हशीचे पाणी पिण्याचे प्रमाण शरीराचा आकार, चारा, हवामान, गाभण स्थिती व दूध उत्पादन क्षमता इ. गोष्टींवर अवलंबून असते.
  • सरासरी १ लिटर दूध उत्पादनाकरिता ५ लिटर पाण्याची गरज असते, यामुळे जास्त दूध उत्पादन देणाऱ्या म्हशींना सतत पाण्याचा पुरवठा होणे अत्यंत गरजेचे आहे.
  • म्हशींना सतत पाणीपुरवठा नसेल तर दिवसातून चार वेळा पाणी द्यावे.
  • उन्हाळ्यामध्ये पाण्याची आवश्‍यकता जास्त असते यामुळे थंड पाणी द्यावे.
  • पाणी पिण्याचा हौद स्वच्छ असावा व दर महिन्यांनी हौदाला चुना लावावा.
  • आजारी व रोगी म्हशींसाठी शक्‍यतो पाण्याची स्वतंत्र व्यवस्था असावी.
  • क्षारयुक्त तसेच जड, अस्वच्छ पाणी म्हशींना देऊ नये.

संपर्क ः डॉ. एम. व्ही. इंगवले, ९४०५३७२१४२
स्नातकोत्तर पशुवैद्यक व पशुविज्ञान संस्था अकोला.

इतर कृषिपूरक
कॅल्शियमची गरज ओळखून करा आहाराचे नियोजनगाय म्हैस विल्यानंतर ग्लुकोजबरोबरच कॅल्शियमची...
संक्रमण काळातील गाई, म्हशींचे व्यवस्थापनगाई-म्हशींमधील विण्याच्या तीन आठवडे अगोदर व तीन...
जनावरांच्या आरोग्यासाठी कॅल्शिअम...मांसपेशी, मज्जा संस्थेवर नियंत्रण, गर्भवाढी आणि...
योग्य वेळी करा लसीकरणजनावरांना रोगाचा प्रादुर्भाव होण्याची वाट न बघता...
थंड, ढगाळ अन् कोरड्या हवामानाची शक्यतामहाराष्ट्रावर १०१२ हेप्टापास्कल इतका हवेचा दाब...
दुधाच्या प्रकारानुसार बदलतात मानकेदुग्धजन्य पदार्थ उच्च गुणवत्तेचे व दर्जेदार...
वासरांसाठी योग्य अाहार, संगोपन पद्धतीवासराचा जन्म झाल्यानंतर त्याचा श्‍वासोच्छ्वास...
शेतीला दिली मधमाशीपालनाची जोडपरिसरातील पीकपद्धतीवर आधारित पूरक उद्योगाची जोड...
रोपवाटिका उद्योगात उत्तम संधीकोणत्याही पिकाचे किमान दीड ते दोन महिने आधी...
जनावरांच्या अाहारात बुरशीजन्य घटकांचा...अाहाराद्वारे जनावरांच्या शरीरात बरेच हानिकारक घटक...
मुरघासाचे फायदे, जनावरांसाठी वापरचाऱ्याच्या कमतरतेमुळे दूध उत्पादनामध्ये सातत्य...
जनावरांच्या आहारातील क्षारमिश्रणाचे...जनावरांच्या हाडांच्या वाढीसाठी दूध उत्पादनासाठी,...
पशूसल्लासध्या तापमानात वाढ झाली असल्यामुळे जनावरांमध्ये...
मुरघास : चाराटंचाईवर उत्तम पर्यायउन्हाळ्यामध्ये किंवा चारा तुटीच्या काळात...
उष्ण वातावरणात सांभाळा जनावरांनाअचानक वाढणाऱ्या उष्णतेमुळे जनावरांची अधिक काळजी...
आरोग्यदायी कडधान्य चिप्सतेलकट बटाटा चिप्सचे प्रमाण बाजारपेठेमध्ये वेगाने...
रेशीम कीटकांवर दिसतोय उझी माशीचा...सध्याच्या काळात पुणे, सातारा, लातूर, सोलापूर,...
दुधाळ जनावरांतील खुरांच्या आजाराचे...खुरांची योग्य काळजी व अचूक व्यवस्थापन यांमुळे...
कृषी व्यवसाय, उद्योगाकरिता व्यवहार्यता...कृषी व्यवसाय किंवा उद्योगामध्ये अपेक्षित उत्पन्न...
जनावरांसाठी पशुखाद्यापासून पोषक फीड...उत्पादन, उत्पादनकाळ, गाभणकाळ या बाबींचा विचार...