Agriculture story in Marathi, imporatnce of mineral mixture in buffalo feed | Agrowon

म्हशींना खाद्यासोबत द्या खनिज मिश्रणे
डॉ. एम. व्ही. इंगवले
बुधवार, 24 जानेवारी 2018

म्हशीच्या चयापचय क्रियेसाठी, शारीरिक वाढीसाठी, शरीराची झीज भरून काढण्यासाठी, रोगप्रतिकारक शक्तीकरिता, दूध उत्पादन वाढ व उत्पादन टिकून राहण्याकरिता, गर्भातील वासराच्या वाढीसाठी, प्रजनन क्षमता उत्तम राहण्याकरिता विविध क्षारांची मुबलक प्रमाणात आवश्‍यकता असते. म्हशीच्या आहारातील चारा, पशुखाद्यामधून पूर्ण होत नाही. याकरिता खाद्यासोबत जीवनसत्त्वयुक्त खनिज मिश्रण देणे गरजेचे आहे.
 
अाहारातील खनिज मिश्रण/ क्षार मिश्रणाचे महत्त्व

म्हशीच्या चयापचय क्रियेसाठी, शारीरिक वाढीसाठी, शरीराची झीज भरून काढण्यासाठी, रोगप्रतिकारक शक्तीकरिता, दूध उत्पादन वाढ व उत्पादन टिकून राहण्याकरिता, गर्भातील वासराच्या वाढीसाठी, प्रजनन क्षमता उत्तम राहण्याकरिता विविध क्षारांची मुबलक प्रमाणात आवश्‍यकता असते. म्हशीच्या आहारातील चारा, पशुखाद्यामधून पूर्ण होत नाही. याकरिता खाद्यासोबत जीवनसत्त्वयुक्त खनिज मिश्रण देणे गरजेचे आहे.
 
अाहारातील खनिज मिश्रण/ क्षार मिश्रणाचे महत्त्व

  • कॅल्शिअम, फॉस्फरस तसेच मॅग्नेशिअम व क्षाराचा दूध उत्पादन व चयापचयामध्ये प्रमुख उपयोग होतो; म्हणून याचा वापर दररोज करावा.
  • झिंक, मॅग्नीज, सेलेनियम, आयोडीन यांसारखे सूक्ष्म क्षार रोगप्रतिकारकशक्ती तसेच प्रजनन कार्यात अत्यंत गरजेचे आहेत.
  • क्षार मिश्रणामुळे खाल्लेल्या आहाराची पाचकता सुधारते.
  • रेडकांची वाढ जोमाने होते.
  • विण्याच्या जवळपास होणारे आजार तसेच चयापचयाचा रोग (मिल्क फिवर, किटोसीस इ.) प्रतिबंध होतो.
  • म्हशीची प्रजननक्षमता चांगली होऊन उत्पादन वाढते.
  • चांगल्या प्रतीचे खनिज मिश्रण योग्य प्रमाणात म्हशींना द्यावे.

दुग्धोत्पादनाकरिता पाण्याचे महत्त्व

  • पाणी हा आहारासोबत आवश्‍यक घटक असून, म्हशींना पिण्यास स्वच्छ, गोड व जंतुविरहित पाणी देणे गरजेचे आहे.
  • म्हशीचे पाणी पिण्याचे प्रमाण शरीराचा आकार, चारा, हवामान, गाभण स्थिती व दूध उत्पादन क्षमता इ. गोष्टींवर अवलंबून असते.
  • सरासरी १ लिटर दूध उत्पादनाकरिता ५ लिटर पाण्याची गरज असते, यामुळे जास्त दूध उत्पादन देणाऱ्या म्हशींना सतत पाण्याचा पुरवठा होणे अत्यंत गरजेचे आहे.
  • म्हशींना सतत पाणीपुरवठा नसेल तर दिवसातून चार वेळा पाणी द्यावे.
  • उन्हाळ्यामध्ये पाण्याची आवश्‍यकता जास्त असते यामुळे थंड पाणी द्यावे.
  • पाणी पिण्याचा हौद स्वच्छ असावा व दर महिन्यांनी हौदाला चुना लावावा.
  • आजारी व रोगी म्हशींसाठी शक्‍यतो पाण्याची स्वतंत्र व्यवस्था असावी.
  • क्षारयुक्त तसेच जड, अस्वच्छ पाणी म्हशींना देऊ नये.

संपर्क ः डॉ. एम. व्ही. इंगवले, ९४०५३७२१४२
स्नातकोत्तर पशुवैद्यक व पशुविज्ञान संस्था अकोला.

इतर कृषिपूरक
जनावरांच्या कोठीपोटातील आम्लीय अपचनबऱ्याचदा जनावरांमध्ये अन्नपचनाच्या समस्या आढळून...
पशुसल्ला : काही महत्त्वाच्या उपाययोजनाजनावरांच्या सुदृढ कळपामध्ये रोगराईचे प्रमाण...
योग्य प्रजनन व्यवस्थापनातून वाढवा...दुधाळ जनावरांची योग्य देखभाल व योग्य नियोजन...
दुधातील घटकांवर परिणाम करणारे घटक दुधातील स्निग्ध पदार्थ व एसएनएफ यांच्या...
दुग्धोत्पादन, प्रजननासाठी खनिज मिश्रणेजनावरांना हिरवा अाणि वाळलेला चारा पुरेशा प्रमाणात...
टंचाई टाळण्यासाठी चाऱ्याचे नियोजन अावश्...भविष्यातील चाराटंचाईवर मात करण्यासाठी उपलब्ध...
योग्य उपचाराने दूर करा मायांग बाहेर...दुधाळ जनावरांतील गायी व म्हशींमध्ये विण्यापूर्वी...
पोळ्याला घ्या बैलांची काळजीबैलपोळ्यादिवशी बैलांना अंघोळ घातली जाते व त्यांना...
शेळ्यांच्या अाहारातील झाडपाल्याचे...शेळ्या झाडपाला खूप आवडीनं खातात. त्यामुळे शेतातील...
कुक्कुटपालन सल्ला कोंबड्यांना पावसाळ्यातील वातावरणामुळे विविध...
बाह्य परजीवींच्या नियंत्रणासाठी गोठ्यात...जनावरांच्या शरीरावर, केसांमध्ये अाढळणाऱ्या बाह्य...
योग्य व्यवस्थापनातून कमी होते मिथेन...जनावरे खाल्लेला चारा रवंथ करतात. खाद्य खाताना...
गुणवत्तापूर्ण दूध उत्पादनाची सूत्रेजास्त दूध व फॅट मिळवण्यासाठी तसेच त्यापासून विविध...
खाद्य व्यवस्थापनात साधली प्रति किलो १८...निरा (जि. पुणे) येथील पंडित चव्हाण यांच्याकडे...
शेततळ्यातील मत्स्यपालन यशस्वी करण्याची...अगदी जिरायती क्षेत्रातही २ ते १० गुंठ्यांपर्यंत...
शेळ्यांना आहे वर्षभर मार्केटसांगली जिल्ह्यातील बामणी (ता. खानापूर, सांगली)...
रेशीम उद्योगाने आणली कौटुंबिक स्थिरता पूर्वी पूरक म्हणून सुरू केलेला रेशीम उद्योग आता...
वेळीच करा जनावरांमधील आंत्र परोपजीवींचे...आंत्रपरोपजीवीच्या प्रादुर्भावामुळे जनावरांची भूक...
योग्य प्रजनन व्यवस्थापनातून वंधत्व...जनावरातील वंधत्वामुळे मोठ्या प्रमाणात नुकसान सहन...
स्वच्छता, लसीकरणातून कमी करा शेळ्यांतील...शेळ्यांची सर्वात जास्त काळजी पावसाळ्यामध्ये...