Agriculture story in Marathi, importance of fruits for human health | Agrowon

सालीसह फळे खाण्याचे फायदे
कीर्ती देशमुख
गुरुवार, 14 डिसेंबर 2017

फळांच्या गरात फायबरचे प्रमाण चांगले असते. ए, बी, सी, ई आणि के ही जीवनसत्त्वे आणि खनिजेही फळांमधून मिळतात. पण या गराबरोबर सालीचे असलेले महत्त्व अनेकदा आपल्या लक्षातच येत नाही. झाडावर लगडलेल्या फळांच्या सालीत सूर्यकिरणांमुळे वेगवेगळी पिगमेंट्‌स तयार होत असतात. या नैसर्गिक पिगमेंटमुळे फळांना त्यांचे विशिष्ट रंगही प्राप्त होतात.

आहार व फळे

फळांच्या गरात फायबरचे प्रमाण चांगले असते. ए, बी, सी, ई आणि के ही जीवनसत्त्वे आणि खनिजेही फळांमधून मिळतात. पण या गराबरोबर सालीचे असलेले महत्त्व अनेकदा आपल्या लक्षातच येत नाही. झाडावर लगडलेल्या फळांच्या सालीत सूर्यकिरणांमुळे वेगवेगळी पिगमेंट्‌स तयार होत असतात. या नैसर्गिक पिगमेंटमुळे फळांना त्यांचे विशिष्ट रंगही प्राप्त होतात.

आहार व फळे

  • कॅरोटिनॉइड’ आणि ‘फ्लॅवेनॉइड’ ही पिगमेंट्‌स फळांचे संरक्षण करतात. पिगमेंट्‌समुळे प्रतिकारशक्ती वाढते. फळ खाल्ल्यावर त्यातली कॅरोटिनाईड्‌स शरीरात जाऊन ‘ए’ जीवनसत्त्वात परिवर्तित होतात.
  • डोळ्यांच्या चांगल्या आरोग्यासाठी ए जीवनसत्व मदत करते. फ्लॅव्हेनॉईड्‌स ही रोगप्रतिकारशक्ती वाढवत असल्यामुळे दमा किंवा हृदयविकारासारख्या आजारांना प्रतिबंध करण्यासाठी ती फायदेशीरच ठरतात.
  • फळांच्या सालीत फायबर म्हणजे तंतुमय पदार्थही पुष्कळ असतात. संत्र्याच्या वरची साल काढून टाकल्यावर आतले पांढरे सालही आपण काढून टाकतो. पण या पांढऱ्या सालीत भरपूर फ्लॅव्हेनॉइड्‌स आणि फायबर असतात, तर आतल्या रसदार गरात सी जीवनसत्त्वे असतात. त्यामुळे ज्या फळांची साले खाण्याजोगी आहेत ती फळे जरूर सालासकटच खाल्लेली चांगली.
  • सफरचंद आणि पेरू ही फळे सालासकटच खावीत.

सालासह फळे खाणे का चांगले?

  • कमी वेळात आपण २-३ ग्लास फळांचा रस सहज पिऊ शकतो, शिवाय रस काढण्यासाठी अधिक फळे लागतात. सालासकट फळ खाताना ते खूपदा चावून खावे लागत असल्याने चर्वणतृप्ती होते आणि एका वेळेस खूप फळे खाता येत नाहीत.
  • फळांचा रस शरीरातील साखरेची पातळी आणि कॅलरी लेव्हलही वाढवतो, उलट फळ खाल्ल्यावर शरीरात तुलनेने कमी कॅलरीज जातात. उदा. सफरचंदाच्या एक ग्लास रसातून ११५ कॅलरीज आणि ०.५ ग्रॅम फायबर मिळते. तर १ सफरचंद खाल्ल्यावर फक्त ५४ कॅलरीज मिळतात, तर २.४ ग्रॅम फायबर मिळते. त्यामुळे जेव्हा फळ खाणे शक्य नसेल तेव्हा घरी काढलेला, न गा़ळलेला फळांचा रस चालू शकेल. वृद्धांसाठी आणि लहान मुलांसाठी याचा फायदा होतो. पण शक्य असल्यास अख्खे फळ खाण्यास प्राधान्य दिलेले चांगले.
  • सालासकट फळे  खाल्ल्याने बद्धकोष्ठाला अटकाव होतो. तसेच फळांमधील फायबरमुळे शरीरातील ‘लो डेन्सिटी लायपोप्रोटिन’ (एलडीएल/ बॅड कोलेस्टेरॉल) कमी करण्यासाठीही फायदा होतो.
  • रक्तातील साखरेची पातळी नियंत्रणात ठेवण्यासाठीही फायबर मदत करते. उलट फळांच्या गाळलेल्या रसात फायबर नसते. त्यामुळे रस पिऊन फायबरचे फायदेही मिळत नाहीत.  
  • फळांच्या ब्रँडेड रसांमध्ये प्रचंड साखर असते, त्यामुळे त्यातून मोठ्या प्रमाणावर कॅलरीजही शरीरात जातात पण हवी ती पोषणमूल्ये मिळत नाहीत.
  • बाजारात मिळणारा फळांच्या रस टिकवण्यासाठी त्यावर प्रक्रिया केली जाते. यातील पाश्चरायझेशन प्रक्रियेत त्यातील जीवनसत्त्वे व खनिजांचा नाश होतो.  
  • बाजारातील रसांमध्ये प्रिझव्‍‌र्हेटिव्ह ही खूप असतात. ही प्रिझव्‍‌र्हेटिव्हज् आम्ले असल्यामुळे अनेकांना त्यामुळे अॅसिडिटीचा त्रास होऊ शकतो. त्यामुळे बाजारातील तयार फळांचे रस टाळलेलेच बरे.

संपर्क : कीर्ती देशमुख, ८२७५४१२०६३
(विषय विशेषज्ञ (गृहविज्ञान) कृषी विज्ञान केंद्र, अकोला)

इतर ताज्या घडामोडी
भाजपत दोघांचीच मनमानी : यशवंत सिन्हापुणे : सध्या लोकशाही धोक्यात आणणा-या भाजपची घमेंड...
सरकार स्थापनेनंतर लगेचच शेतकऱ्यांना...नवी दिल्ली : छत्तीसगड, राजस्थानमध्ये कॉंग्रेसचे...
शाश्वत भविष्यासाठी अन्न पद्धतीमध्ये...सन २०५० पर्यंत जगाची लोकसंख्या सुमारे १० अब्ज...
परभणीत प्रतिटन २२०० रुपये ऊसदरासाठी ‘...परभणी ः गंगाखेड शुगर्स साखर कारखान्याने गेल्या...
नांदेड, परभणी, हिंगोलीत 'शेतीमाल तारण'...नांदेड ः शेतीमाल तारण योजनेअंतर्गत नांदेड, परभणी...
कोल्हापूर जिल्ह्यात लाळ्या खुरकूतचा...कोल्हापूर : जिल्ह्यात लाळ्या खुरकूत रोगाने थैमान...
औरंगाबादेत गटशेती संघाचे पहिले विभागीय...औरंगाबाद : ‘शेतकऱ्यांनी शेतकऱ्यांसाठी...
शेतकरीप्रश्‍नी राष्ट्रवादी कॉंग्रेसचा...टाकळी राजेराय, जि. औरंगाबाद ः सध्या असलेल्या...
जळगाव जिल्ह्यातील वाळूठेक्‍यांवरील बंदी...जळगाव : नागपूर खंडपीठाने स्थगिती उठविल्याने...
गाळपेराची कार्यवाही तात्काळ पूर्ण करा नाशिक : नाशिक जिल्ह्यात जूनपर्यंत पुरेल एवढा चारा...
निकम समितीचा अहवाल बाहेर निघण्याची...पुणे  : जलयुक्त शिवार योजनेत कृषी विभागाने...
मराठा जातप्रमाणपत्र वितरणातील संभ्रम...पुणे  : मराठा समाजाला शासकीय जातप्रमाणपत्र...
शेतकरी संघटना अधिवेशन : 'निसर्ग कमी, पण...शिर्डी, जि. नगर  : पोळ्यापासून पाऊस नाही,...
जमीन अधिग्रहणाविरोधात...कोल्हापूर  : रत्नागिरी-नागपूर व विजापूर-...
घटनादुरुस्तीनंतरचे कायदे शेतकऱ्यांसाठी...शिर्डी, जि. नगर  ः शेतकऱ्यांसंबंधी केलेले...
तीन हजार कोटी खर्चूनही बेंबळा प्रकल्प...यवतमाळ   ः चार तालुक्‍यांतील शेतीसाठी वरदान...
अकोट बाजारात कापसाला ५८०० रुपयांपर्यंत...अकोला  ः वऱ्हाडातील कापसाची प्रमुख बाजारपेठ...
नगर जिल्ह्यात ३८ हजार हेक्‍टरवर कांदा...नगर   ः जिल्ह्यातील बहुतांश भागात दुष्काळी...
फूल प्रक्रियेसाठी उद्योग उभारण्याची गरज...पुणे   ः पांरपरिक शेतीमधून शेतकऱ्यांचे...
कळमणा बाजारात गहू प्रतिक्‍विंटल २५०० ते...नागपूर ः नागपूर बाजार समितीत मंगळवारी (ता. ११)...