Agriculture story in marathi, importance of pomogrante in human diet | Agrowon

थकवा, क्षीण दूर करणारे बहुगुणी डाळिंब
डॉ. विनीता कुलकर्णी
गुरुवार, 23 नोव्हेंबर 2017

भाज्यांबरोबर फळेही आरोग्यासाठी उत्तम असतात. सफरचंद, संत्री, मोसंबी या फळांबरोबरच डाळिंब हे उत्कृष्ट फळ मानले गेले आहे. निसर्गाने यात अनेक औषधी गुणधर्म ओतप्रोत भरल्याने उत्तम आरोग्य निर्माण करण्याची क्षमता डाळिंबामध्ये असते.

भाज्यांबरोबर फळेही आरोग्यासाठी उत्तम असतात. सफरचंद, संत्री, मोसंबी या फळांबरोबरच डाळिंब हे उत्कृष्ट फळ मानले गेले आहे. निसर्गाने यात अनेक औषधी गुणधर्म ओतप्रोत भरल्याने उत्तम आरोग्य निर्माण करण्याची क्षमता डाळिंबामध्ये असते.

डाळिंब हे मुळातच पित्तशामक आहे. त्यामुळे आंबट पाणी घशाशी येणे, जळजळणे, चक्कर येणे, उलट्या अशा लक्षणांमध्ये रोज १ डाळिंब जरूर खावे. तहान लागणे, ऊन सहन न होणे, एकदम गळून जाणे या तक्रारींवर डाळिंबाचे दाणे खाल्ल्यास त्वरित फायदा दिसतो. हृदयविकार असणाऱ्यांनीही डाळिंब जरूर खावे. बऱ्याचदा वेळी-अवेळी जेवण झाले, की अजीर्ण होते. अशावेळी पूर्ण लंघन (उपवास) करावे, पण या उपवासात डाळिंब भरपूर खावे. पोळी-भाजी-भात याला सुटी द्यावी.

डाळिंबाच्या रसात जिरेपूड, मीठ घालून घेतल्यासही चांगला उपयोग होतो. लग्नकार्य, घरगुती समारंभ यांत बाहेरचे भरपूर खाणे होते. बाहेरगावी कार्य असेल तर हवाबदल, पाणीबदल होतो. त्यामुळे पोट बिघडते. अशावेळी डाळिंबाच्या फळाची साल, सुंठ पावडर, बडीशेप पाण्यात उकळून ते पाणी ३-४ वेळेला गरम स्वरूपात प्यावे. त्यामुळे पोटदुखी, जुलाब कमी होतात. डाळिंबाच्या सालीचा तुकडा तोंडात धरल्याने किंवा साल वाळवून त्याची पावडर मधातून घेतल्याने खोकल्यावरही चांगला परिणाम होतो.

डाळिंब सेवनाचे फायदे

  • डाळिंब थकवा दूर करणारे आहे. अतिश्रम, प्रवास, तापानंतरचा येणारा थकवा यासाठी डाळिंबाचे दाणे किंवा रस फार उपयोगी पडतात. त्याने उत्साह वाढतो.
  • डाळिंबापासून दाडीमावलेह हे औषध तयार केले जाते. तेदेखील थकवा आणि पित्त कमी करते. दाडीमादी घृत, दाडीमाष्टक चूर्ण अशी अनेक औषधे डाळिंबापासून तयार केली जातात, पण प्रत्येक व्याधीनुरूप त्याची मात्रा वेगळी असल्याने त्यानुरूप प्रमाण ठरवावे लागते. शिवाय काही औषधांत साखरेचे प्रमाणही असते.
  • शुगरचा त्रास असताना अशी औषधे विचारपूर्वक योजावी लागतात. म्हणून तज्ज्ञांच्या सल्ल्याशिवाय घेऊ नयेत. डाळिंबाच्या फळाच्या सालीप्रमाणे त्याच्या मुळाची सालही औषधी असते. पोटातल्या जंतासाठी वावडिंगाबरोबर मुळाची साल पाण्यात उकळून प्यायल्यास चांगला फायदा होतो.
  • याचाच अर्थ सर्व पित्तप्रकृतीच्या, उष्णतेचा त्रास असणाऱ्यांसाठी डाळिंब हे वरदान आहे. कोणत्याही जातीचे डाळिंब असले तरी उपयुक्तच असते. गर्भारपणामध्ये, सुतिकावस्थेतही डाळिंब आईसाठी आणि बाळासाठी उत्तम कार्य करते. शहाळे, लिंबू सरबत याला डाळिंबाचा रस हा उत्तम पर्याय आहे. फक्त ते गोड आणि व्यवस्थित पिकलेले रसदार असायला हवे.
  • महिलांना एकाच वेळी अनेक जबाबदाऱ्या पार पाडाव्या लागतात. शिवाय मुलांचे संगोपन, कुटुंबाची काळजी या महत्त्वाच्या गोष्टी असतातच. अशावेळी दमछाक होऊन आलेला शीण कमी करण्यासाठी डाळिंब जरूर खावे.

लेखीका पुणे येथे अायुवेर्द तज्ञ अाहेत.

इतर महिला
शेतीला दिली नवतंत्रज्ञान, पशुपालनाची जोडबुर्ली (ता. पलूस, जि. सांगली) येथील महिला शेतकरी...
डाळप्रक्रिया उद्योगातून मिळविली आर्थिक...पूर्णा (जि. परभणी) येथील सपना रामेश्वर भाले विना...
जमिनीची सुपीकता जपत वाढविले पीक उत्पादनकुडजे (ता. हवेली, जि. पुणे) येथील शुभांगी विनायक...
बचत गटाने दिली शेती, पूरक व्यवसायाला साथचिंचोली काळदात (ता. कर्जत, जि. नगर) गावातील दहा...
‘एकी'मुळे मिळाले आत्मविश्वासाचे बळ !नऊ वर्षांपासून असलेले ‘एकी'चं महत्त्व नाशिक...
झाडू व्यवसायातून आशाताईंच्या हाती आली ‘...कोणतीही व्यवसायिक पार्श्‍वभूमी नसताना केवळ जिद्द...
शाश्वत उपजीविकेची संधी देणारे ‘उमेद’स्वर्णजयंती ग्राम स्वरोजगार योजनेचे रूपांतर...
बॅंकेत सारी माणसं सारखीच...ताराबाईला कर्ज मिळालं ही बातमी वाऱ्यासारखी गावात...
उपकरण देईल आजारी जनावराची पूर्व सूचनाएसएनडीटी विद्यापीठाच्या मुंबईमधील प्रेमलीला...
गिरणी उद्योगातून उभारला उत्पन्नाचा शाश्...जळगाव शहरातील पुष्पा विजय महाजन यांनी एका...
जिद्द, आत्मविश्वासातून उद्योगात भरारीयशासाठी काय हवं असतं? जिद्द, झपाटलेपण आणि...
बचत गटाच्या माध्यमातून सेंद्रिय शेतीला...सेंद्रिय शेतीसाठी गांडूळ खत, दशपर्णी अर्क,...
हस्तकलेतून सुरू झाला पूरक उद्योगशिक्षण घेण्यासाठी वय नाही, तर जिद्द लागते. मिरज...
शेवग्याच्या पानापासून पराठा, चहाआहारतज्ज्ञांच्या मते शेवग्याच्या शेंगा व झाडाची...
गॅस्ट्रोपासून सावधान !गॅस्ट्रो आजारामध्ये जुलाब, उलट्या व पोटात दुखणे...
नंदाताई दूधमोगरे यांचा शेतीत असाही...बुलडाणा : स्त्री ही समाजात त्याग, नम्रता,...
महिला बंदीजनांनी कारागृहाची शेती केली...शेतीमध्ये हिरवं स्वप्न फुलविण्यात महिलांचे योगदान...
बुबनाळचे ‘महिलाराज’ आंतरराष्ट्रीय...कोल्हापूर जिल्ह्यातील बुबनाळ (ता. शिरोळ) गावातील...
हर्षाताईंनी घेतलाय गुणवत्तापूर्ण शेतमाल...दिल्लीतील वातावरण मानवत नसल्याने नरखेड (जि....
शेंगालाडू व्यवसायातून नीशाताईंना मिळाले...पंढरपुरात एकादशी तसेच अन्य दिवशी येणाऱ्या...