Agriculture story in marathi, importance of pomogrante in human diet | Agrowon

थकवा, क्षीण दूर करणारे बहुगुणी डाळिंब
डॉ. विनीता कुलकर्णी
गुरुवार, 23 नोव्हेंबर 2017

भाज्यांबरोबर फळेही आरोग्यासाठी उत्तम असतात. सफरचंद, संत्री, मोसंबी या फळांबरोबरच डाळिंब हे उत्कृष्ट फळ मानले गेले आहे. निसर्गाने यात अनेक औषधी गुणधर्म ओतप्रोत भरल्याने उत्तम आरोग्य निर्माण करण्याची क्षमता डाळिंबामध्ये असते.

भाज्यांबरोबर फळेही आरोग्यासाठी उत्तम असतात. सफरचंद, संत्री, मोसंबी या फळांबरोबरच डाळिंब हे उत्कृष्ट फळ मानले गेले आहे. निसर्गाने यात अनेक औषधी गुणधर्म ओतप्रोत भरल्याने उत्तम आरोग्य निर्माण करण्याची क्षमता डाळिंबामध्ये असते.

डाळिंब हे मुळातच पित्तशामक आहे. त्यामुळे आंबट पाणी घशाशी येणे, जळजळणे, चक्कर येणे, उलट्या अशा लक्षणांमध्ये रोज १ डाळिंब जरूर खावे. तहान लागणे, ऊन सहन न होणे, एकदम गळून जाणे या तक्रारींवर डाळिंबाचे दाणे खाल्ल्यास त्वरित फायदा दिसतो. हृदयविकार असणाऱ्यांनीही डाळिंब जरूर खावे. बऱ्याचदा वेळी-अवेळी जेवण झाले, की अजीर्ण होते. अशावेळी पूर्ण लंघन (उपवास) करावे, पण या उपवासात डाळिंब भरपूर खावे. पोळी-भाजी-भात याला सुटी द्यावी.

डाळिंबाच्या रसात जिरेपूड, मीठ घालून घेतल्यासही चांगला उपयोग होतो. लग्नकार्य, घरगुती समारंभ यांत बाहेरचे भरपूर खाणे होते. बाहेरगावी कार्य असेल तर हवाबदल, पाणीबदल होतो. त्यामुळे पोट बिघडते. अशावेळी डाळिंबाच्या फळाची साल, सुंठ पावडर, बडीशेप पाण्यात उकळून ते पाणी ३-४ वेळेला गरम स्वरूपात प्यावे. त्यामुळे पोटदुखी, जुलाब कमी होतात. डाळिंबाच्या सालीचा तुकडा तोंडात धरल्याने किंवा साल वाळवून त्याची पावडर मधातून घेतल्याने खोकल्यावरही चांगला परिणाम होतो.

डाळिंब सेवनाचे फायदे

  • डाळिंब थकवा दूर करणारे आहे. अतिश्रम, प्रवास, तापानंतरचा येणारा थकवा यासाठी डाळिंबाचे दाणे किंवा रस फार उपयोगी पडतात. त्याने उत्साह वाढतो.
  • डाळिंबापासून दाडीमावलेह हे औषध तयार केले जाते. तेदेखील थकवा आणि पित्त कमी करते. दाडीमादी घृत, दाडीमाष्टक चूर्ण अशी अनेक औषधे डाळिंबापासून तयार केली जातात, पण प्रत्येक व्याधीनुरूप त्याची मात्रा वेगळी असल्याने त्यानुरूप प्रमाण ठरवावे लागते. शिवाय काही औषधांत साखरेचे प्रमाणही असते.
  • शुगरचा त्रास असताना अशी औषधे विचारपूर्वक योजावी लागतात. म्हणून तज्ज्ञांच्या सल्ल्याशिवाय घेऊ नयेत. डाळिंबाच्या फळाच्या सालीप्रमाणे त्याच्या मुळाची सालही औषधी असते. पोटातल्या जंतासाठी वावडिंगाबरोबर मुळाची साल पाण्यात उकळून प्यायल्यास चांगला फायदा होतो.
  • याचाच अर्थ सर्व पित्तप्रकृतीच्या, उष्णतेचा त्रास असणाऱ्यांसाठी डाळिंब हे वरदान आहे. कोणत्याही जातीचे डाळिंब असले तरी उपयुक्तच असते. गर्भारपणामध्ये, सुतिकावस्थेतही डाळिंब आईसाठी आणि बाळासाठी उत्तम कार्य करते. शहाळे, लिंबू सरबत याला डाळिंबाचा रस हा उत्तम पर्याय आहे. फक्त ते गोड आणि व्यवस्थित पिकलेले रसदार असायला हवे.
  • महिलांना एकाच वेळी अनेक जबाबदाऱ्या पार पाडाव्या लागतात. शिवाय मुलांचे संगोपन, कुटुंबाची काळजी या महत्त्वाच्या गोष्टी असतातच. अशावेळी दमछाक होऊन आलेला शीण कमी करण्यासाठी डाळिंब जरूर खावे.

लेखीका पुणे येथे अायुवेर्द तज्ञ अाहेत.

इतर महिला
ऋतुमानानुसार अारोग्याची काळजीऋतुनुसार काही आवश्‍यक बदल काही पथ्ये सांभाळावी...
सालीसह फळे खाण्याचे फायदेफळांच्या गरात फायबरचे प्रमाण चांगले असते. ए, बी,...
पूरक व्यवसायातून महिलांनी साधली आर्थिक...केवळ एकच उद्योग न करता वेगवेगळे उद्योग केले तर...
मसाल्याचे आहारातील गुणधर्मघरोघरी सहज उपलब्ध असणारे मसाल्याचे पदार्थ एकत्र...
हिवाळ्यातील दिनचर्या, अाहाराचे स्वरुपथंडीमध्ये कोणते कपडे घालावेत यापासून ते आहार कसा...
सुवर्णाताईंनी तयार केला अनारसे, पुडाची...वडणगे (ता. करवीर, जि. कोल्हापूर) येथील श्रीमती...
मसाल्याचे आहारातील महत्त्वस्वयंपाकात चव, रंग आणि साठवणुकीसाठी वापरल्या...
गरम पाणी ः एक उत्तम औषधअाजाराच्या लक्षणांना प्रारंभ झाल्यावर त्याक्षणी...
एकत्रित प्रयत्नांतून सुरू झाले 'चारचौघी...परभणी शहरातील सुरेखा कुलकर्णी, वर्षा कौसडीकर,...
थकवा, क्षीण दूर करणारे बहुगुणी डाळिंबभाज्यांबरोबर फळेही आरोग्यासाठी उत्तम असतात....
अाहारात असावा चुका, शेपू, चाकवतअाहारात क्षार व जीवनसत्त्वे ताज्या भाज्यांमधून...
बैलांच्या सजावटीला बचत गटाचा साजनशिराबाद (जि. जळगाव) येथील दुर्गाबाई शांताराम नाथ...
महिला सन्मान, सबलीकरणातून ‘विटनेर`ने...ग्रामपंचायतीचा कारभार महिलांकडे सोपविणारे गाव...
क्षार, जीवनसत्त्वांच्या पूर्ततेसाठी...आपल्या आहारातील पिष्टमय, नत्रयुक्त, चरबीयुक्त,...
वात, रक्तदोषामुळे होतो गाऊट अाजारगाऊट हा वातव्याधी असल्याने अाणि थोडा रक्तदुष्टीशी...
मिळून साऱ्या जणींनी घेतला प्रगतीचा...गोवर्धन (ता. जि. नाशिक) गावातील सौ. कांता लांबे,...
वेळच्या वेळी करा कानांची तपासणीआपल्या शरीराचा प्रत्येक अवयव अतिशय महत्त्वाचे...
कल्शियम, प्रथिनांचा उत्तम स्त्रोत नाचणी...पचनास हलकी तसेच ग्लुटेन नसल्यामुळे ग्लुटेनचा...
दुर्गा खानावळीने जपलीय ८३ वर्षांची...वाठार स्टेशन (जि. सातारा) या गावामध्ये १९३४ मध्ये...
त्वचेच्या आरोग्यासाठी साबणाला उत्तम...गांधी उठणे, खाज येणे, त्वचा कोरडी पडणे, त्वचेवर...