Agriculture story in Marathi, importance of spices in human diet | Agrowon

मसाल्याचे आहारातील गुणधर्म
कीर्ती देशमुख
गुरुवार, 7 डिसेंबर 2017

घरोघरी सहज उपलब्ध असणारे मसाल्याचे पदार्थ एकत्र करून त्यांचे मसाले तयार केले जातात तेव्हा ते जेवणाची लज्जत तर वाढवतातच, परंतु हे मसाले चांगल्या आरोग्यासाठीही उपयुक्त आहेत.

मसाल्यांशिवाय 'रसदार' आहार परिपूर्ण होऊ शकत नाही. स्वयंपाकात चव, रंग आणि साठवणुकीसाठी वापरल्या जाणाऱ्या प्रत्येक मसाल्याच्या पदार्थाला स्वतःचा विशेष 'गुण' आहेत. मसाल्याच्या पदार्थांचे आहारशास्त्रीय गुणधर्म आणि त्यांची शरीरांतर्गत उपयुक्तता खूप जास्त अाहे. दैनंदिन अाहारात वापरल्या जाणाऱ्या मसाल्यांमध्ये अनेक अाैषधी गुणधर्म अाहेत.

घरोघरी सहज उपलब्ध असणारे मसाल्याचे पदार्थ एकत्र करून त्यांचे मसाले तयार केले जातात तेव्हा ते जेवणाची लज्जत तर वाढवतातच, परंतु हे मसाले चांगल्या आरोग्यासाठीही उपयुक्त आहेत.

मसाल्यांशिवाय 'रसदार' आहार परिपूर्ण होऊ शकत नाही. स्वयंपाकात चव, रंग आणि साठवणुकीसाठी वापरल्या जाणाऱ्या प्रत्येक मसाल्याच्या पदार्थाला स्वतःचा विशेष 'गुण' आहेत. मसाल्याच्या पदार्थांचे आहारशास्त्रीय गुणधर्म आणि त्यांची शरीरांतर्गत उपयुक्तता खूप जास्त अाहे. दैनंदिन अाहारात वापरल्या जाणाऱ्या मसाल्यांमध्ये अनेक अाैषधी गुणधर्म अाहेत.

१. लवंग
अ, ब, क, के जीवनसत्वे, पोटॅशिअम, मॅंगेनीज, लोह अाणि सिलेनियम चा चांगला स्त्रोत. श्वासाची दुर्गंधी टाळण्यासाठी मळमळ व उलटीवर उपायकारक व प्रतिओक्सिडीकारक.

२. जायफळ
कॉपर, पोटॅशिअम, कॅल्शिअम, मॅंगेनीज, लोह चा चांगला स्त्रोत. अतिसार व पोटाचे आजार थांबविण्यासाठी, फंगल इन्फेक्षन कमी करण्यासाठी, उत्साहवर्धक.

३. जायपत्री
अ आणि क जीवनसत्वे, लोह आणि कॅल्शियमचा उत्तम स्त्रोत. सुयोग्य प्रमाणात पाचकरस तयार होण्यासाठी, त्वचा आणि डोळ्यांच्या आरोग्यासाठी, अन्नाच्या सुरळीत व जलद पचनासाठी उपयुक्त.

४. दालचिनी
कवकनाशक (anti fungal), जीवाणुविरोधी (anti bacterial), प्रती ऑक्सिडीकारक , रक्तातील इन्शुलिन ह्या संप्रेरकाचे कार्य सुरळीत करून साखरेची पातळी तसेच कोलेस्टेरॉलचे पातळी कमी करण्यात मदत करते. वजन घटविण्यासाठी अपचन अजीर्ण, पोटदुखीत गुणकारी.

५. खसखस
कॅल्शिअम, लोह, तंतुमय पदार्थ, पोटॅशिअम, कॉपर, झिंक या खनिजांचा उत्तम स्त्रोत. कोलेस्टेरॉल कमी करणे, बद्धकोष्टतेवर औषधी. कफावर गुणकारी.

६. केशर
सर्दी, कफ व अस्थमा, झोप न येणे यावर उपयुक्त.

७. मसाल्याचा वेलदोडा
अ, क, ई आणि के, जीवनसत्व, तंतुमय पदार्थ आणि खनिजे असतात. -पाचकरस तयार होण्यासाठी, जठराच्या आरोग्यासाठी रक्तदाब आटोक्यात ठेवण्यासाठी त्याचप्रमाणे रक्तात गुठळ्या होऊ नयेत त्यासाठी महत्त्वाचे कार्य करते. निरोगी आणि पांढऱ्या दातांसाठी आवश्यक.
 
कीर्ती देशमुख, ८२७५४१२०६३
(विषय विशेषज्ञ गृहविज्ञान, कृषी विज्ञान केंद्र, अकोला)

टॅग्स

इतर महिला
पूरक व्यवसायातून महिलांनी साधली आर्थिक...केवळ एकच उद्योग न करता वेगवेगळे उद्योग केले तर...
मसाल्याचे आहारातील गुणधर्मघरोघरी सहज उपलब्ध असणारे मसाल्याचे पदार्थ एकत्र...
हिवाळ्यातील दिनचर्या, अाहाराचे स्वरुपथंडीमध्ये कोणते कपडे घालावेत यापासून ते आहार कसा...
सुवर्णाताईंनी तयार केला अनारसे, पुडाची...वडणगे (ता. करवीर, जि. कोल्हापूर) येथील श्रीमती...
मसाल्याचे आहारातील महत्त्वस्वयंपाकात चव, रंग आणि साठवणुकीसाठी वापरल्या...
गरम पाणी ः एक उत्तम औषधअाजाराच्या लक्षणांना प्रारंभ झाल्यावर त्याक्षणी...
एकत्रित प्रयत्नांतून सुरू झाले 'चारचौघी...परभणी शहरातील सुरेखा कुलकर्णी, वर्षा कौसडीकर,...
थकवा, क्षीण दूर करणारे बहुगुणी डाळिंबभाज्यांबरोबर फळेही आरोग्यासाठी उत्तम असतात....
अाहारात असावा चुका, शेपू, चाकवतअाहारात क्षार व जीवनसत्त्वे ताज्या भाज्यांमधून...
बैलांच्या सजावटीला बचत गटाचा साजनशिराबाद (जि. जळगाव) येथील दुर्गाबाई शांताराम नाथ...
महिला सन्मान, सबलीकरणातून ‘विटनेर`ने...ग्रामपंचायतीचा कारभार महिलांकडे सोपविणारे गाव...
क्षार, जीवनसत्त्वांच्या पूर्ततेसाठी...आपल्या आहारातील पिष्टमय, नत्रयुक्त, चरबीयुक्त,...
वात, रक्तदोषामुळे होतो गाऊट अाजारगाऊट हा वातव्याधी असल्याने अाणि थोडा रक्तदुष्टीशी...
मिळून साऱ्या जणींनी घेतला प्रगतीचा...गोवर्धन (ता. जि. नाशिक) गावातील सौ. कांता लांबे,...
वेळच्या वेळी करा कानांची तपासणीआपल्या शरीराचा प्रत्येक अवयव अतिशय महत्त्वाचे...
कल्शियम, प्रथिनांचा उत्तम स्त्रोत नाचणी...पचनास हलकी तसेच ग्लुटेन नसल्यामुळे ग्लुटेनचा...
दुर्गा खानावळीने जपलीय ८३ वर्षांची...वाठार स्टेशन (जि. सातारा) या गावामध्ये १९३४ मध्ये...
त्वचेच्या आरोग्यासाठी साबणाला उत्तम...गांधी उठणे, खाज येणे, त्वचा कोरडी पडणे, त्वचेवर...
प्रक्रिया उद्योगातून साधली आर्थिक...परभणी शहराच्या हडको भागातील सौ. वंदना सांवत यांनी...
चांगल्या अारोग्यासाठी काकडी, खरबुजाचे...काकडीच्या बिया थंड गुणाच्या असून शरीर पुष्ट करतात...