Agriculture story in marathi, management of anthrax disease | Agrowon

अँथ्रॅक्‍स रोगावर प्रतिबंधात्मक लसीकरण अावश्यक
डॉ. विशाल केदारी, स्वामिनी नवले
शुक्रवार, 29 सप्टेंबर 2017

अँथ्रॅक्‍स रोगावर प्रतिबंधात्मक लसीकरण अावश्यक जिवाणूंमुळे उद्‌भवणाऱ्या जनावरांच्या सांसर्गिक रोगांपैकी अँथ्रॅक्‍स हा एक रोग आहे. या रोगाचे जिवाणू सहसा श्‍वसनाद्वारे जनावरांच्या शरीरात प्रवेश करतात अाणि ३ ते ७ दिवसांत लक्षणे दिसू लागतात.

अँ थ्रॅक्‍स किंवा फाशी हा रोग काळपूज, गोळी, पेळू, सुश्‍या, नरपडे, भामथ्रा, हुमंडा या नावानेसुद्धा ओळखला जातो. यामुळे निरोगी दिसणारी जनावरे रोगांची लक्षणे दाखविण्यापूर्वी जमिनीवर पडून पाय झाडतात व मरतात.

अँथ्रॅक्‍स रोगावर प्रतिबंधात्मक लसीकरण अावश्यक जिवाणूंमुळे उद्‌भवणाऱ्या जनावरांच्या सांसर्गिक रोगांपैकी अँथ्रॅक्‍स हा एक रोग आहे. या रोगाचे जिवाणू सहसा श्‍वसनाद्वारे जनावरांच्या शरीरात प्रवेश करतात अाणि ३ ते ७ दिवसांत लक्षणे दिसू लागतात.

अँ थ्रॅक्‍स किंवा फाशी हा रोग काळपूज, गोळी, पेळू, सुश्‍या, नरपडे, भामथ्रा, हुमंडा या नावानेसुद्धा ओळखला जातो. यामुळे निरोगी दिसणारी जनावरे रोगांची लक्षणे दाखविण्यापूर्वी जमिनीवर पडून पाय झाडतात व मरतात.

जनावरांना अनेक रोग होतात. तिन्ही ऋतूंमध्ये विविध रोगांची साथ येते. जर जनावर अचानक मृत्युमुखी पडले आणि त्यांच्या मृत्यूचे कारण समजले नाही तर तत्काळ सर्व चाचण्या घ्याव्यात नाहीतर अँथ्रॅक्‍स हा रोग इतर जनावरांना आणि मनुष्यांनासुद्धा होऊ शकतो.
 
कारणे

हा रोग सस्तन प्राण्यांमध्ये बॅसिलस अँथ्रॅसिस या जिवाणूंमुळे होतो.  

रोग प्रसार

  • रोगाचा संसर्ग झालेल्या जनावरांच्या मलमुत्रातून, नाक अाणि डोळ्यांतून वाहणारे पाणी, रक्त व लाळ यांच्या संसर्गाने तसेच कुरणातील गवत, पाणी प्यावयाची भांडी यांच्याद्वारे या रोगाचा प्रसार होतो.
  • कुरणात चरणाऱ्या जनावरांच्या जखमांत हे जिवाणू प्रवेश करतात व त्याची वाढ झाल्यानंतर रोगांच्या लक्षणास सुरवात होते. या रोगात रक्त गोठत नाही व त्याचा रंग डांबरासारखा काळसर असतो.
  • अँथ्रॅक्‍सचे जिवाणू जमिनीत व संसर्गीत चारा-पाण्यामध्ये आढळतात. श्‍वसनाद्वारे व माश्यांमुळेसुद्धा हा आजार पसरतो.

लक्षणे

  • जनावराला फार ताप येतो. (१०४ ते १०८ अंश फॅरेनहाईट).
  • जनावरे चारा खात नाहीत, पाणी पित नाही. सुस्त होतात.
  • जनावरांचे पोट फुगते, झटके देते. दुधातून रक्त येते.  
  • अतितीव्र स्वरूपाच्या आजारात जनावर अचानक मृत्युमुखी पडते आणि मेलेल्या जनावराच्या तोंडातून, गुदद्वारातून, नाकातून, कानातून काळसर रंगाचे रक्त येते. हे रक्त गोठत नाही.
  • कातडीमध्ये रक्त जमा होते व शरीराच्या छिद्रामधून बाहेर पडते.
  • पाय लुळे पडतात.
  • शरीरावर, मानेवर सूज येते.
  • जनावराचा अचानक मृत्यू (२-३ तासांत) हे साधारण लक्षण आहे.

औषधोपचार

  • आजारपणाच्या सुरवातीच्या अवस्थेत जनावरे औषधोपचाराला चांगला प्रतिसाद देतात, यासाठी तज्ज्ञ पशुवैद्यकाच्या मदतीने तातडीने उपचार करावेत.
  • पावसाळ्यापूर्वीच लस टोचून घेणे हा एक उत्तम उपाय आहे.
  • हा एक तीव्र स्वरूपाचा रोग असल्याने जनावर लवकरच मरण पावते, त्यामुळे सहसा उपचार शक्‍य होत नाही.

प्रतिबंधक उपाय

जनावरांना वेळेवर प्रतिबंधक लसीकरण करावे.

निदान

या रोगाचे निदान बॅसिलस अँथ्रॅसिस हा जिवाणू रक्त, लाळ आणि जखमांमधून वेगळा करूनच केले जाऊ शकते.

संपर्क ः डॉ. विशाल केदारी, ९५६१३०७२३१
(कृषी जैव तंत्रज्ञान महाविद्यालय, लोणी, जि. नगर)

 

टॅग्स

इतर कृषिपूरक
हळदकंदांवर प्रक्रियेसाठी सुधारित...हळदकंदांची काढणी केल्यानंतर हळदीवर प्रक्रिया करून...
गोड दह्याच्या निवळीपासून तेलाची...योगर्ट (दही) निर्मिती उद्योगामध्ये गोड...
समतोल आहारातून वाढेल दुग्धोत्पादन म्हैस पालन फायदेशीर होण्याकरिता...
शेतावरच करा गांडूळ खताची निर्मितीगांडूळ खत जमीन सुधारण्याच्या व पिकाच्या वाढीच्या...
तंत्र सायप्रिनस माशांच्या बीजोत्पादनाचेप्रजनन योग्य नर आणि मादीची निवड ...
खनिज पुरवठ्यामुळे वाढते प्रजननक्षमतासूक्ष्म खनिजांच्या कमतरतेमुळे जनावरांमध्ये विविध...
अोळख कोकण कन्याळ शेळीची... सिंधुदुर्ग जिल्ह्यातील विविध तालुक्‍यांतील...
म्हशींच्या चांगल्या अारोग्यासाठी...हवामान, उपलब्ध असणारे मनुष्यबळ, चारा व पाण्याची...
अाहारातून जनावरांना करा खनिजांचा पुरवठा सूक्ष्म खनिजे शरीराला अतिशय कमी...
वाढवा दुधातील फॅटचे प्रमाणशासनाच्या नियमावलीनुसार गाईच्या आणि म्हशीच्या...
पशुसल्लासाधारणतः गायीचा गर्भधारणेचा कालावधी हा २८२...
अळिंबी प्रथिनांतून पदार्थाच्या पोषकतेत...आहारातील पोषकता वाढवण्यासाठी वनस्पतिजन्य (विशेषतः...
अत्याधुनिक पशुपालनात इस्राईलचा ठसाइस्राईलमधील पशुपालनाची त्रिसूत्री म्हणजे गाईंचा...
अोळखा थंडीमुळे येणारा जनावरांतील ताणसध्या तापमानात घट होत अाहे व थंडीचे प्रमाण वाढत...
अंडी, मांस उत्पादनासाठी श्रीनिधी...कुक्कुट संशोधन संचालनालय, हैदराबाद या संस्थेने...
निवड जातिवंत दुधाळ म्हशींची...बऱ्याच शेतकऱ्यांचा म्हैसपालन हा मुख्य व्यवसाय...
जनावरांतील गर्भधारणेसाठी योग्य...वांझ जनावरांची जोपासना हे आर्थिकदृष्ट्या...
उत्पन्न दुप्पट करण्याची क्षमता फक्त ‘...आजपर्यंतच्या जीआय मानांकन या मालिकेत आपण भारत...
ओळखा लाळ्या खुरकुताचा प्रादुर्भावसद्यस्थितीत जनवारांना लाळ्या व खुरकुत हा आजार...
बीटचे विविध प्रक्रियायुक्त पदार्थ   भरपूर पोषण तत्त्व असलेल्या...