Agriculture story in marathi, management of anthrax disease | Agrowon

अँथ्रॅक्‍स रोगावर प्रतिबंधात्मक लसीकरण अावश्यक
डॉ. विशाल केदारी, स्वामिनी नवले
शुक्रवार, 29 सप्टेंबर 2017

अँथ्रॅक्‍स रोगावर प्रतिबंधात्मक लसीकरण अावश्यक जिवाणूंमुळे उद्‌भवणाऱ्या जनावरांच्या सांसर्गिक रोगांपैकी अँथ्रॅक्‍स हा एक रोग आहे. या रोगाचे जिवाणू सहसा श्‍वसनाद्वारे जनावरांच्या शरीरात प्रवेश करतात अाणि ३ ते ७ दिवसांत लक्षणे दिसू लागतात.

अँ थ्रॅक्‍स किंवा फाशी हा रोग काळपूज, गोळी, पेळू, सुश्‍या, नरपडे, भामथ्रा, हुमंडा या नावानेसुद्धा ओळखला जातो. यामुळे निरोगी दिसणारी जनावरे रोगांची लक्षणे दाखविण्यापूर्वी जमिनीवर पडून पाय झाडतात व मरतात.

अँथ्रॅक्‍स रोगावर प्रतिबंधात्मक लसीकरण अावश्यक जिवाणूंमुळे उद्‌भवणाऱ्या जनावरांच्या सांसर्गिक रोगांपैकी अँथ्रॅक्‍स हा एक रोग आहे. या रोगाचे जिवाणू सहसा श्‍वसनाद्वारे जनावरांच्या शरीरात प्रवेश करतात अाणि ३ ते ७ दिवसांत लक्षणे दिसू लागतात.

अँ थ्रॅक्‍स किंवा फाशी हा रोग काळपूज, गोळी, पेळू, सुश्‍या, नरपडे, भामथ्रा, हुमंडा या नावानेसुद्धा ओळखला जातो. यामुळे निरोगी दिसणारी जनावरे रोगांची लक्षणे दाखविण्यापूर्वी जमिनीवर पडून पाय झाडतात व मरतात.

जनावरांना अनेक रोग होतात. तिन्ही ऋतूंमध्ये विविध रोगांची साथ येते. जर जनावर अचानक मृत्युमुखी पडले आणि त्यांच्या मृत्यूचे कारण समजले नाही तर तत्काळ सर्व चाचण्या घ्याव्यात नाहीतर अँथ्रॅक्‍स हा रोग इतर जनावरांना आणि मनुष्यांनासुद्धा होऊ शकतो.
 
कारणे

हा रोग सस्तन प्राण्यांमध्ये बॅसिलस अँथ्रॅसिस या जिवाणूंमुळे होतो.  

रोग प्रसार

  • रोगाचा संसर्ग झालेल्या जनावरांच्या मलमुत्रातून, नाक अाणि डोळ्यांतून वाहणारे पाणी, रक्त व लाळ यांच्या संसर्गाने तसेच कुरणातील गवत, पाणी प्यावयाची भांडी यांच्याद्वारे या रोगाचा प्रसार होतो.
  • कुरणात चरणाऱ्या जनावरांच्या जखमांत हे जिवाणू प्रवेश करतात व त्याची वाढ झाल्यानंतर रोगांच्या लक्षणास सुरवात होते. या रोगात रक्त गोठत नाही व त्याचा रंग डांबरासारखा काळसर असतो.
  • अँथ्रॅक्‍सचे जिवाणू जमिनीत व संसर्गीत चारा-पाण्यामध्ये आढळतात. श्‍वसनाद्वारे व माश्यांमुळेसुद्धा हा आजार पसरतो.

लक्षणे

  • जनावराला फार ताप येतो. (१०४ ते १०८ अंश फॅरेनहाईट).
  • जनावरे चारा खात नाहीत, पाणी पित नाही. सुस्त होतात.
  • जनावरांचे पोट फुगते, झटके देते. दुधातून रक्त येते.  
  • अतितीव्र स्वरूपाच्या आजारात जनावर अचानक मृत्युमुखी पडते आणि मेलेल्या जनावराच्या तोंडातून, गुदद्वारातून, नाकातून, कानातून काळसर रंगाचे रक्त येते. हे रक्त गोठत नाही.
  • कातडीमध्ये रक्त जमा होते व शरीराच्या छिद्रामधून बाहेर पडते.
  • पाय लुळे पडतात.
  • शरीरावर, मानेवर सूज येते.
  • जनावराचा अचानक मृत्यू (२-३ तासांत) हे साधारण लक्षण आहे.

औषधोपचार

  • आजारपणाच्या सुरवातीच्या अवस्थेत जनावरे औषधोपचाराला चांगला प्रतिसाद देतात, यासाठी तज्ज्ञ पशुवैद्यकाच्या मदतीने तातडीने उपचार करावेत.
  • पावसाळ्यापूर्वीच लस टोचून घेणे हा एक उत्तम उपाय आहे.
  • हा एक तीव्र स्वरूपाचा रोग असल्याने जनावर लवकरच मरण पावते, त्यामुळे सहसा उपचार शक्‍य होत नाही.

प्रतिबंधक उपाय

जनावरांना वेळेवर प्रतिबंधक लसीकरण करावे.

निदान

या रोगाचे निदान बॅसिलस अँथ्रॅसिस हा जिवाणू रक्त, लाळ आणि जखमांमधून वेगळा करूनच केले जाऊ शकते.

संपर्क ः डॉ. विशाल केदारी, ९५६१३०७२३१
(कृषी जैव तंत्रज्ञान महाविद्यालय, लोणी, जि. नगर)

 

टॅग्स

इतर कृषिपूरक
अल्पभूधारकांच्या आर्थिक स्वावलंबनासाठी...केवळ शिक्षण आहे म्हणून व्यवसाय यशस्वी होत नाही,...
शेळीपालन सल्ला करडांचे कप्पे मुख्यतः हवेशीर, कोरडे, उबदार...
गाभण काळात खाद्यासह गोठा व्यवस्थापनाकडे...जनावरांचा गाभण काळ हा अतिशय संवेदनशील काळ असतो....
परदेश अभ्यास दाैऱ्याबद्दल...जळगाव - जिल्ह्यातील शेतकऱ्यांनी मोठ्या उत्साहाने...
प्रक्रियेपूर्वी तपासा दुधाची गुणवत्तादूध काढल्यानंतर दूध संकलन केंद्र, दूध शीतकरण...
प्राण्यांद्वारे होणाऱ्या आजारांपासून...जनावरांपासून माणसास होणारे आजार प्रामुख्याने...
बैलातील आतड्याच्या अाजारावर योग्य उपचार...उन्हाळ्यात तसेच इतर शेतीकामाच्या दिवसांत...
चाऱ्याची पचनियता, पाैष्टिकता...उन्हाळ्यात चाऱ्याची कमतरता असल्यामुळे जवळपास...
दुभत्या जनावरांमधील उन्हाळी कासदाहउन्हाळी कासदाह हा दुधाळ जनावरांमध्ये उद्भवणारा...
प्रतिबंधात्मक उपायातून रोखता येतो निपाह...निपाह विषाणूचा प्रादुर्भाव प्रामुख्याने...
बैलामधील खांदेसुजीची कारणे, लक्षणे...उन्हाळ्यात किंवा पावसाळ्याच्या सुरवातीला नांगरणी...
मधमाश्यांच्या आहारातील प्रोबायोटिक्स...गेल्या वीस वर्षांपासून मधमाश्यांच्या वसाहती नष्ट...
भारतीय मागूर माशांचे बिजोत्पादन...कमी संवर्धन कालावधी (सहा ते सात महिने), कमी...
पहिला अधिकृत जागतिक मधमाशी दिन आज होणार...संयुक्त राष्ट्रसंघाच्या २० डिसेंबर २०१७ रोजी...
राहुरी येथे मधमाशीविषयक प्रशिक्षणाचे...राहुरी ः मधुमक्षिका पालनाचे शेती उत्पादनात विशेष...
प्रयत्न, सातत्यामुळेच मिळाला...प्रयत्न व त्यात सातत्य हाच खरा तर यशाचा मंत्र आहे...
प्रतिबंधात्मक उपचारांनी टाळा जनावरांतील... जास्त तापमानामुळे जनावरांना उष्माघात...
देश-परदेशासह पर्यटकांचे आकर्षण ठरलेले ‘...नगर जिल्ह्यात अकोले तालुक्यात भंडारदऱ्याच्या...
स्वच्छता, योग्य व्यवस्थापनातून टाळा...शेडमधील अस्वच्छता अाणि अनियोजित व्यवस्थापनामुळे...
पूर्वतयारीनेच करा मत्स्यबीजाचे संवर्धनमत्स्यसंवर्धनामध्ये अधिक उत्पन्न घ्यायचे असल्यास...