agriculture story in marathi, management of yellow mosaic in soyabean | Agrowon

सोयाबीनवरील पिवळा मोझॅकचे नियंत्रण
डॉ. प्रमोद मगर डॉ. सुरेश नेमाडे
शुक्रवार, 31 ऑगस्ट 2018

सध्या सोयाबीन पिकावर पिवळा मोझॅक या विषाणूजन्य रोगाचा प्रादुर्भाव आढळून येत आहे. या रोगाचा प्रादुर्भाव पिकाच्या फुलोरा अवस्थेत झाल्यास उत्पादनात ९० टक्क्यांपर्यंत उत्पादनात घट येऊ शकते. या रोगाचा प्रादुर्भाव पेरणीनंतर ७५ दिवसांपर्यंत झाल्यास  नुकसानीत वाढ होते.
 
 रोगाची कारणे

सध्या सोयाबीन पिकावर पिवळा मोझॅक या विषाणूजन्य रोगाचा प्रादुर्भाव आढळून येत आहे. या रोगाचा प्रादुर्भाव पिकाच्या फुलोरा अवस्थेत झाल्यास उत्पादनात ९० टक्क्यांपर्यंत उत्पादनात घट येऊ शकते. या रोगाचा प्रादुर्भाव पेरणीनंतर ७५ दिवसांपर्यंत झाल्यास  नुकसानीत वाढ होते.
 
 रोगाची कारणे

  • हा रोग मूगबीन यलो मोझॅक विषाणू आणि मूगबीन यलो मोझॅक इंडिया या विषाणूच्या प्रजातीमुळे होतो.
  • या विषाणूजन्य रोगाचा प्रसार व वहन पांढरी माशी या किडीमुळे होते.
  • अनुकूल वातावरण, उबदार तापमान, दाट पेरणी, नत्रयुक्त खताचा अतिवापर.

 लक्षणे

  • मोझॅक प्रादुर्भावग्रस्त झाडाची पानांचा काही भाग हिरवा, तर काही भाग पिवळसर होतो. पानामधील हरितद्रव्य कमी झाल्यामुळे अन्ननिर्मिती प्रक्रियेमध्ये बाधा येते.
  • शेंड्यावरील पाने पिवळी पडून आकार लहान होतो.
  • रोगग्रस्त झाडाला दाणे भरत नाहीत.
  • अर्धे हिरवी पिवळी पाने असलेले झाड दुरून ओळखता येते.

 व्यवस्थापन

  • रोगप्रतिकारक आणि सहनशील जातींची (जेएस-२०-२९, जेएस-२०-३४, जेएस-२०-६९, जेएस-९५६०) लागवड करावी.
  • रोगग्रस्त झाडे सुरवातीलाच काढून टाकावीत. रोगाचा प्रसार वाढणार नाही याची दक्षता घ्यावी.
  • पांढरी माशी व अन्य रसशोषक किडींच्या देखरेखीकरता २५ बाय १५ सें.मी. आकाराचे पिवळे चिकट सापळे एकरी ३० ते ४० लावावेत.
  • सुरवातीच्या काळात ५ टक्के निंबोळी अर्क या वनस्पतीजन्य कीटकनाशकाची फवारणी करावी.
    पांढऱ्या माशीचे नियंत्रण ः क्विनॉलफॉस (२५ टक्के इसी) २ मि.लि. प्रति लिटर पाणी (तामिळनाडू कृषी विद्यापिठाची शिफारस)
  • शिफारशीनुसार संतुलित खताची मात्रा द्यावी. नत्रयुक्त खतांचा वापर अधिक केल्यास रसशोषक किडींचा प्रादुर्भाव वाढतो. त्यांच्याद्वारे या रोगाचा प्रसारही वाढतो.
  • शेती परिसरातील तणे व अन्य पूरक वनस्पतींचा नाश करावा. विषाणूजन्य रोगाचे वाहक किडीच्या आयुष्यक्रमात अडथळा निर्माण होतो.  
  • रसशोषक किडीच्या नियंत्रणाकडे काटेकोरपणे लक्ष द्यावे.

टीप : अन्नद्रव्यांची कमतरता व रोगाची लक्षणे यातील फरक ओळखून त्वरित व्यवस्थापनाचे उपाय योजावेत.
 
संपकर् : डॉ. प्रमोद मगर, ७७५७०८१८८५
(कृषी विज्ञान केंद्र, यवतमाळ )

इतर ताज्या घडामोडी
काकडी, दोडका, कारल्याच्या दरात सुधारणापुणे : गुलटेकडी येथील कृषी उत्पन्न बाजार...
‘गिरणा‘च्या पाण्यासाठी वाळूचा बंधाराजळगाव : गिरणा नदीतून पिण्यासह शेतीच्या पाण्याचे...
‘समृद्धी’च्या उभारणीसाठी रॉयल्टीत देणार...नाशिक   : मुंबई-नागपूर समृद्धी महामार्गाच्या...
व्याजासह एफआरपी दिल्याशिवाय...पुणे  : राज्यातील साखर कारखान्यांनी थकीत...
कोल्हापुरात पहिल्या टप्प्यात गूळदरात वाढकोल्हापूर  ः यंदाच्या गूळ हंगामाला सुरवात...
सरुड येथील गुऱ्हाळघरमालक उसाला देणार...कोल्हापूर : गुऱ्हाळघर व्यवसायात व्यावसायिकपणा...
नगर जिल्ह्यात १७८ टॅंकरद्वारे पाणीपुरवठानगर   : जिल्ह्यात यंदा गंभीर पाणीटंचाई जाणवत...
पुणे बाजार समितीत हापूस आंब्यांची आवकपुणे  ः कोकणातील हापूस आंब्यांची या...
सातारा जिल्ह्यात पाणीटंचाई वाढलीसातारा   ः जिल्ह्याच्या पूर्व भागात...
नागपूर जिल्ह्यात रब्बीची २१ टक्के पेरणीनागपूर   ः पाणी उपलब्धतेची अडचण, जमिनीत...
राज्यकर्ते दूध भेसळ का थांबवत नाहीत :...पुणे : राज्यात राजरोस दुधात भेसळ सुरू असून, अन्न...
आर. आर. पाटील यांचे स्मारक युवकांना...सांगली   ः आर. आर. पाटील यांनी ग्रामविकास,...
जळगाव जिल्हा परिषद पाणी योजनांचे वीज...जळगाव : पाणी योजनांचे बिल भरण्यात आले नसल्याने...
जमीन सुपीकतेसाठी सेंद्रिय कर्बाचे...जमिनीच्या सुपीकतेमध्ये सेंद्रिय कर्ब हे अत्यंत...
खानदेशात कांदा लागवड निम्म्याने...जळगाव : खानदेशात यंदा उन्हाळ कांद्याची लागवड...
सटाणा, मालेगावसाठी सोडणार चणकापूर...नाशिक : सटाणा व मालेगावला भेडसावणाऱ्या...
पुणे विभागात ४८ हजार हेक्टरवर कांदा...पुणे   ः पुणे विभागात आत्तापर्यंत ४८ हजार...
वीजदरवाढीचा शॉक, अनुदानाची फक्त घोषणाचजळगाव ः वस्त्रोद्योगाला चालना मिळावी, उद्योजकांचा...
महिलांनी नाचणीपासून बनवले सत्तरहून अधिक...कोल्हापूर   : नाचणीची आंबील, नाचणीच्या...
बुलडाणा जिल्ह्यात रब्बीची ५६ हजार...बुलडाणा  ः कमी व अनियमित पावसामुळे संपूर्ण...