Agriculture story in Marathi, norms of clean water | Agrowon

पाण्याची काळजी घेतली पाहिजे...
डॉ. क्षितिजा कुलकर्णी
गुरुवार, 11 जानेवारी 2018

मोठ्या खळाळणाऱ्या नद्यांपासून ते बाटलीबंद पाण्यापर्यंत जसा पाण्याचा प्रवास झाला आहे, तसा आरोग्याचाही झाला आहे. म्हणूनच जीवनदायी पाण्याची काळजी घेणे ही आपली जबाबदारी आहे.

मोठ्या खळाळणाऱ्या नद्यांपासून ते बाटलीबंद पाण्यापर्यंत जसा पाण्याचा प्रवास झाला आहे, तसा आरोग्याचाही झाला आहे. म्हणूनच जीवनदायी पाण्याची काळजी घेणे ही आपली जबाबदारी आहे.

जागतिक आरोग्य संघटनेच्या अंदाजानुसार २०२५ सालापर्यंत जगाची अर्धी लोकसंख्या पाण्याच्या कमतरतेचा सामना करेल. जसे पृथ्वीचा ७१ टक्के भाग पाण्याने व्याप्त आहे तसा आपल्या शरीराचा ६० टक्के भाग हे पाणी आहे. म्हणूनच आपल्या अवयवांप्रमाणे पाण्याची काळजी घेतली पाहिजे. पाण्याच्या दूषित संसर्गाने, कमतरतेमुळे, क्षारांच्या प्रमाणामुळे, त्यामध्ये विरघळणाऱ्या वायूंमुळे, त्याच्या साठवण्याच्या पद्धतीमुळे किंवा वितरणाच्या पद्धतीमुळे अनेक आजार संभवतात. उदा. सूक्ष्मजीवांमुळे होणारे आजार. पोलिओ, जुलाब उलट्या, कावीळ, जंत, नारू, टायफोइड, कॉलरा. पैकी नारू व पोलिओ जवळपास निर्मूलित झाले आहेत.

पाणी दूषित होण्याची कारणे

  • पिण्याचे पाणी दूषित होण्याचे सर्वात महत्त्वाचे कारण म्हणजे प्रक्रिया न केलेले सांडपाणी. पाण्याचा स्रोत (विहीर, तळे) दूषित होण्याची इतरही करणे आहेत. ती म्हणजे प्राणी खाद्य, गोठे, खत व कीटकनाशक साठवणे/फवारणे, उघड्यावरील मलमूत्र विसर्जन.
  • पाण्याच्या कमतरतेमुळे होणारे व अतिरिक्त क्षारांच्या प्रमाणामुळे होणारे मुतखड्यांसारखे आजार, पाण्यात विरघळलेल्या फ्लूरायीड व अर्सेनिकसारख्या खनिजांमुळे हाडे व दात ठिसूळ होणे असे आजार होतात. अनेक ठिकाणी प्लॅस्टिक फायबरसुद्धा पाण्यात सापडले आहे. हे रोग टाळण्यासाठी सुरक्षित व पुरेसे पाणी सर्वांना मिळणे आवश्यक आहे.
  • डब्लूएचअोनुसार माणशी दररोज १५० लिटर पाणी आवश्यक आहे. तेसुद्धा आपण राहत असलेल्या ठिकाणापासून अर्ध्या तासाच्या अंतरात. पण ते शक्य नसल्यामुळे माणशी किमान ४० लिटर तरी पाणी दररोज मिळावे असे लक्ष्य आहे.

पाण्याची साठवण

  • पाणी शुद्ध केल्यानंतर व्यवस्थित साठवणेसुद्धा आवश्यक आहे. अन्यथा त्यात परत जंतुसंसर्ग होऊ शकतो. पाणी पिण्याआधी हात धुणे. पाण्यात हात न बुडवणे.
  • पाणी झाकून व बंदिस्त ठेवणे, जेणेकरून माशा, डास त्यावर बसणार नाही अशी काळजी घ्यावी लागते.
  • रोज निश्चित स्वरूपाचा स्वच्छ पाणीपुरवठा नसेल तेव्हा ऐनवेळच्या वापरासाठी पाणी स्वच्छ करून उकळून गार करून बाटलीबंद करून साठवले पाहिजे.
  • पाणी कधीच शिळे होत नाही. खूप दिवस न हलवता स्थिर ठेवल्यास विरघळलेले वायू निघून गेल्यामुळे त्याची चव बदलते. परंतु ते शिळे किंवा पिण्यास अयोग्य होत नाही. असे पाणी एका भांड्यातून दुसऱ्या भांड्यात काही वेळा ओतल्यास (areation) गेलेले वायू परत मिसळून पुन्हा चव येते.
  • सूर्यप्रकाशात न येणारे स्वच्छ, स्थिर पाणी व जिवाणूंचा संसर्ग नसलेले वाहते पाणी कायमस्वरूपी शुद्ध असते. त्याला एक्सपायरी डेट नसते!

लेखिका दाैड, जि. पुणे येथे अाय. सी. यु तज्ज्ञ अाहेत.

इतर ताज्या घडामोडी
...तर जिनिंग मिल मालकांविरोधात कारवाई ः...वर्धा   ः गुलाबी बोंड अळी नियंत्रणासाठी...
अकोले तालुक्‍यात पावसाचा जोर कायमनगर  : अकोले तालुक्‍याच्या पश्‍चिम भागात...
स्वाभिमानीचा सर्जिकल स्ट्राईक,...कोल्हापूर : कोल्हापूर जिल्ह्याच्या कानाकोपऱ्यातून...
सातारा जिल्ह्यात दूध दरप्रश्नी तिसऱ्या...सातारा   ः स्वाभिमानी शेतकरी संघटनेने...
संतश्रेष्ठ तुकोबाराय पालखीचे सोलापूर...सोलापूर : पिटू भक्तिचा डांगोरा । कळिकाळासी दरारा...
कोयना, कण्हेर धरणांतून विसर्गसातारा : जिल्ह्यात पावसाचा जोर कायम आहे. बुधवारी...
कर्नाटकातून येणारे दूध आंदोलकांनी अडवलेसोलापूर :  दुधाच्या वाढीव दरासाठी स्वाभिमानी...
किणी टोल नाका येथे पोलिसांची जबरदस्ती;...कोल्हापूर- : स्वाभिमानीने शेतकरी संघटनेने पुणे...
कनिष्ठ सहायकाची एक वेतनवाढ बंदनाशिक  : जिल्हा परिषदेची सभा असो की मुख्य...
भेंडीची वेळेवर लागवड आवश्यकभाजीपाला पिकांमध्ये भेंडी पिकाची लागवड वाढत आहे....
दूध दरप्रश्‍नी राज्य सरकार दोषी : राज...पुणे  ः दूधदराचा प्रश्न गंभीर होत आहे....
पुणे जिल्ह्यातील धरणांमध्ये १०६ टीएमसी...पुणे  : जिल्ह्यातील पश्‍चिम भागात असलेल्या...
बुलडाणा, वाशीममध्ये दूध दरप्रश्‍नी...अकोला  ः दुधाला प्रतिलिटर पाच रुपये दर...
पोषक घटकांनीयुक्त शेळीचे दूधभारतामध्ये प्रामुख्याने गायीच्या व म्हशीच्या...
मराठवाड्यात तिसऱ्या दिवशीही दूध...औरंगाबाद : दूध दरावरून पुकारल्या गेलेल्या...
कोल्हापुरात हिंसक वळणकोल्हापूर : दूध आंदोलनाच्या तिसऱ्या दिवशी...
चंद्रकांतदादांच्या आश्वासनानंतर उपोषण...परभणी  ः पीकविमा परताव्यापासून वंचित...
शेतकऱ्यांना बोंड अळीची नुकसानभरपाई...नाशिक  : गेल्या वर्षी बोंड अळीमुळे कापूस...
खानदेशात ८० टक्के पेरणी उरकलीजळगाव : खानदेशात जवळपास ८० टक्के क्षेत्रावर पेरणी...
हाँगकाँग येथे जांभळ्या रताळ्यापासून...हाँगकाँग येथील एका खासगी साखळी हॉटेल उद्योगाने...