agriculture story in marathi, nutritional pulses chips | Agrowon

आरोग्यदायी कडधान्य चिप्स
डॉ. आर. टी. पाटील
रविवार, 14 ऑक्टोबर 2018

तेलकट बटाटा चिप्सचे प्रमाण बाजारपेठेमध्ये वेगाने वाढले आहे. त्याला पर्याय म्हणून खाद्यप्रक्रिया उद्योगामध्ये कमी तेलातील, प्रथिन व फायबरयुक्त कडधान्य चिप्स महत्त्वाचे ठरणार आहे. ते बनवण्याची पद्धत जाणून घेऊ

तेलकट बटाटा चिप्सचे प्रमाण बाजारपेठेमध्ये वेगाने वाढले आहे. त्याला पर्याय म्हणून खाद्यप्रक्रिया उद्योगामध्ये कमी तेलातील, प्रथिन व फायबरयुक्त कडधान्य चिप्स महत्त्वाचे ठरणार आहे. ते बनवण्याची पद्धत जाणून घेऊ

भारतीयांमध्ये शाकाहारी लोकांचे प्रमाण मोठे आहे. त्याचप्रमाणे भारतीय मांसाहारी लोकांच्या रोजच्या आहारामध्ये मांसाचे सेवन असतेच असे नाही. त्यामुळे त्यांच्या प्रथिनांचा मुख्य स्रोत हा कडधान्ये हाच आहे. प्रथिने ही शरीराची गरज असून, स्नायूंच्या वृद्धी व ताकदीसाठी ते उपयुक्त ठरतात. शरीराच्या प्रतिकिलो वजनामागे आपल्याला १ ग्रॅम प्रथिने आवश्यक असतात. पूर्वी कडधान्यांचे पापड, डाळ, बाडी, चकली, शेव यांचा आहारात वापर असे. त्याचप्रमाणे ग्रामीण भागामध्ये भाज्यांचे पर्याय अत्यल्प असल्याने कडधान्यांचा वापर मोठ्या प्रमाणात होत असे. त्यामुळे ग्रामीण भागातील लोकांचे आरोग्य हे शहरी लोकांच्या तुलनेमध्ये दरडोई उत्पन्न कमी असूनही चांगले असे. मात्र, अलीकडे जीवनशैलीमध्ये बदल झाल्यामुळे आहारातील कडधान्यांचे प्रमाण कमी झाले आहे.
बटाटा आणि केळीचे वेफर्स आपल्याकडे मोठ्या प्रमाणात खाल्ले जातात. तळलेल्या वेफर्समध्ये तेलाचे प्रमाण अधिक असते. त्यामुळे आरोग्यासाठी जागरुक लोकांकडून त्यांचा वापर कमी करण्याचा प्रयत्न केला जात आहे. अशा लोकांसाठी कडधान्यांचे वेफर्स उपयुक्त ठरू शकतात.

कडधान्यांचे (तूर) चिप्स ः
पूर्वी पोटभरीचे खाद्य म्हणून फुटाणे आणि गूळ खाल्ले जाई. त्याचप्रमाणे कडधान्याच्या चिप्समध्ये असलेल्या तंतूमय पदार्थामुळे पोटभरीचे खाद्य म्हणून उपयोगी ठरते. त्यात अनेक चवींचे मिश्रण करणे शक्य असल्याने विविधताही भरपूर मिळते. हे चिप्स ओव्हनमध्ये कमी तेलामध्ये तयार करता येतात. प्रथिनांचे व तंतूमय पदार्थांचे प्रमाण भरपूर असल्याने आरोग्यदायी ठरतात.
कडधान्यांचे पिठामध्ये मसाल्यांचे पदार्थ उदा. काळी मिरी, अजवाईन मिसळून कणीक मळून घ्यावी. लाटून त्याचे योग्य आकार कापून घ्यावेत. यासाठी विविध क्षमतेची यंत्रे उपलब्ध आहेत. आपल्या आवश्यकतेनुसार आकार दिल्यानंतर त्यांना वक्रताही देता येते. त्यानंतर कमी तेलामध्ये तळून किंवा बेक करून घ्यावेत. ते पापडाप्रमाणे भरून येतात. त्यावर भुकटीस्वरूपातील स्वाद टाकावेत.

मसूर क्रिस्प ः
पाऊण कप मसूर पीठ, पाऊण कप मैदा, पाऊण कप रवा, एक चमचा कडीपत्ता भुकटी, एक चमचा मीठ, एक चमचा बारीक केलेली मिरी, एक कप गरम पाणी, तेल (ब्रशिंगसाठी)

पद्धत -

  • २०० अंश सेल्सिअस तापमानापर्यंत ओव्हन प्रीहिट करून घ्यावा. मसूर पीठ, मैदा व रवा एका वाटीमध्ये घेऊन, त्यात कढीपत्ता भुकटी, मीठ, काळी मिरी भुकटी मिसळून घ्यावी. त्यात पाणी मिसळून चांगली कणीस मळून घ्यावी.
  • पीठ भुरभुरलेले पृष्ठभागावर हा गोळा २ मिनिटांसाठी मुरू द्यावा. त्याचे सम आकारात गोळे करून घ्यावेत.
  • गोळ्यावर तेलाचा ब्रश फिरवून घ्यावा. पीठ भुरभुरलेल्या पृष्ठभागावर गोळा घेऊन, त्याचे लाटून १४ बाय ७.५ इंच आकाराच्या कापण्या बनवून घ्याव्यात. पिझ्झा कटर किंवा धारदार चाकूच्या साह्याने १४ इंच लांबीचे पाच भाग बनवावेत. या पट्ट्या बेकिंग शीटवर घेऊन त्यावर हलक्या हाताने तेलाचे ब्रशींग करावे. त्यावर मीठ भुरभुरावे. तपकिरी आणि कुरकुरीत होईपर्यंत १० मिनिटांसाठी बेक करून घ्यावेत. त्यानंतर थंड करण्यासाठी रॅकवर ठेवावेत. ही प्रक्रिया अन्य गोळ्यासाठी करावी. हे कुरकुरे रात्रभर हवाबंद कंटेनरमध्ये साठवावते. त्यानंतर पुन्हा एकदा ओव्हनमध्ये २०० अंश सेल्सिअस तापमानावर कुरकुरीत करून घ्यावेत.

अमेरिकेतही कडधान्य चिप्स
अमेरिकेमध्ये जंक फूड खाण्याचे प्रमाण मोठे आहे. अशा कुरकुरीत जंक फूडचे सेवन व्यसनाप्रमाणे केले जाते. त्याला पर्याय म्हणून ही प्रथिनयुक्त चिप्स पुढे येत आहेत. कडधान्यांना त्यांची विशिष्ट अशी चव असून, त्यापासून विविध पदार्थ तयार करता येतात. प्रथिनांबरोबरच तंतूमय पदार्थ, जीवनसत्त्वे (कडधान्यांच्या प्रकारानुसार, विशेषतः ब जीवनसत्त्व), अॅण्टी ऑक्सिडेण्टस मिळतात. अमेरिकन बाजारपेठेमध्ये उपलब्ध कडधान्य चिप्सचे पॅकेट.

(लेखक लुधियाना येथील सीफेट संस्थेचे माची संचालक अाहेत.)

फोटो गॅलरी

इतर कृषी प्रक्रिया
उभारणी दूधप्रक्रिया उद्योगाचीप्रक्रिया प्रकल्पामध्ये दूध संकलन, गुणवत्ता...
प्रक्रियेसाठी भाताचा कोंडाभात कोंड्यामधील पोषक घटकांचे सक्रिय स्वरूप...
उभारूयात बांबू प्रक्रिया उद्योगलेखमालेतील मागील काही भागांत आपण बांबूची व्यापारी...
प्रक्रिया उद्योगात मक्याला मागणी मक्याचा औद्योगिक प्रक्रियेमध्ये वापर वाढतो आहे....
AGROWON_AWARDS : ज्वारी उत्पादनांची...अॅग्रोवन स्मार्ट कृषी उद्योजक पुरस्कार...
प्रक्रिया, औषधीनिर्मितीमध्ये जांभळाला...जांभूळ हा मधुमेहावरील नैसर्गिक उपाय आहे. त्याच्या...
आहारात असावी आरोग्यदायी ज्वारीज्वारीमध्ये लोह मोठ्या प्रमाणात असते. ॲनिमियाचा...
बिटापासून बर्फीनिर्मिती लाल बीट आपल्या आरोग्यासाठी फायदेशीर आहे. बीट हे...
हळदीपासून मूल्यवर्धीत पदार्थांची...हळद ही अन्नपचन, पित्तशामक व रक्तशुद्धी करणारी आहे...
फळे, भाज्यांचा वापर करून दुग्धजन्य...विभागनिहाय उपलब्ध असणाऱ्या फळांना व भाज्यांना...
अंकुरित धान्यांपासून बेकरी उत्पादनेअंकुरलेल्या धान्यामध्ये अधिक पोषक तत्त्वे असतात....
अन्नप्रक्रिया उद्योगातील परवाने, कायदेप्रक्रिया उद्योग स्थापन केल्यानंतर या...
प्रक्रियेद्वारा आल्याचे मूल्यवर्धनआरोग्यदायी गुणधर्मामुळे आल्यापासून बनविलेल्या...
शेतकरी आठवडे बाजारचालक शेतकऱ्यांना...पुणे : शेतकरी उत्पादक कंपनीच्या वतीने बाणेर येथे...
कांदा निर्जलीकरणास आहे वावकांदा हे भारतातील प्रमुख पीक असून, ते मुख्यत्वे...
प्रक्रिया उद्योगातून आर्थिक स्थिरतासगरोळी (ता. बिलोली, जि. नांदेड) येथील श्रद्धा...
शेवगा पानांचे आरोग्यवर्धक गुणधर्मशेवग्याच्या वाळलेल्या पानामध्ये ताज्या...
हळद पॉलिश, प्रतवारी महत्त्वाचीलोखंडी ड्रममधून शिजवलेली हळद २० ते ३० मिनिटांसाठी...
पौष्टिक अंजिराचे प्रक्रियायुक्त पदार्थअंजिरामध्ये आहारमूल्याबरोबरच औषधी गुणधर्म मुबलक...
डाळिंबापासून अनारदाना, अनाररबडाळिंबापासून तयार होणाऱ्या अनारदाना या पदार्थास...