agriculture story in marathi, papaya processing | Agrowon

मार्मालेड, टुटीफ्रुटी निर्मितीसाठी पपई
शारदा पाटेकर
बुधवार, 28 नोव्हेंबर 2018

पपई झाडांपासून वर्षभर फळे मिळतात; परंतु दूरच्‍या मार्केटमध्‍ये माल पाठविताना फार काळ टिकत नाही. त्‍यामुळे पपईवर प्रक्रिया करणे गरजेचे आहे. हे प्रक्रियायुक्‍त पदार्थ वर्षभर टिकून राहतात. पपईपासून जॅम, जेली, मार्मालेड, टुटीफ्रुटी, पेपेन असे पदार्थ बनवून ये निर्यातदेखील करता येतात.

पपई झाडांपासून वर्षभर फळे मिळतात; परंतु दूरच्‍या मार्केटमध्‍ये माल पाठविताना फार काळ टिकत नाही. त्‍यामुळे पपईवर प्रक्रिया करणे गरजेचे आहे. हे प्रक्रियायुक्‍त पदार्थ वर्षभर टिकून राहतात. पपईपासून जॅम, जेली, मार्मालेड, टुटीफ्रुटी, पेपेन असे पदार्थ बनवून ये निर्यातदेखील करता येतात.

  • चवीला गोड शरीराला पोषक आणी त्‍वचेचे आरोग्‍य सुधारणारे फळ म्‍हणजे पपई. पपई शरीराला गरम असल्‍याने वातावरणात गारवा असताना खाणे हितकारी आहे.
  • पपईमध्‍ये जीवनसत्त्व सी आणि तंतुमय पदार्थांचे प्रमाण अधिक असल्‍याने रक्‍तवाहिन्‍यांमध्‍ये कोलेस्‍टेरॉल साचून राहत नाही व प्रमाण कमी होते.
  • एका मध्‍यम आकाराच्‍या पपईमध्‍ये १२० कॅलरीज असतात. पपईतील डायटरी फायबर मुळे वेळी अवेळी लागणा-या भूकेवर नियंत्रण मिळवणे शक्‍य होते.
  • पचनक्रिया चांगली राहते आणि पचनशक्‍ती वाढवण्‍यास मदत होते. शरीरातील प्रथिनांच्‍या पचनासाठी पपईतील पेप्‍सीन हा घटक मदत करतो.
  • जीवनसत्त्व ए आणि सी मुबलक प्रमाणात असल्यामुळे डोळ्यांचे आरोग्‍य चांगले राहते.
  • अॅन्‍टी ऑक्‍सिडन्‍ट शरीरातील फ्री रॅडीकल्‍स आणि आतड्यांच्‍या कर्करोगांपासून दूर ठेवते.
  • अॅन्‍टी ऑक्‍सिडन्‍ट, बीटा कॅरोटीन आणि जीवनसत्त्व इ व सी मुळे चेह-यावर चमक येते; तसेच सुरकुत्‍या कमी होतात. त्‍यामुळे पपईचा उपयोग सौंदर्य प्रसाधनांमध्‍ये केला जातो.

    मार्मालेड

  • जाम प्रमाणेच पपईचे मार्मालेड ही बनविले जाते. फरक एवढाच की, मार्मालेडमध्‍ये संत्र्यांच्‍या सालीचे २ ते ३ से.मी. लांबीचे पातळ तुकडे टाकतात.
  • संत्र्याच्‍या सालीचे तुकडे प्रथम एका भांड्यात २ ते ३ वेळा पाणी बदलून उकळून घ्‍यावे, त्‍यामुळे सालीतील कडवटपणा कमी होतो व साली मऊ बनतात.
  • पपईचा गर, साखर व सायट्रीक अॅसिड एकत्रित करून हे मिश्रण मंद अग्‍नीवर ठेवलेले असताना त्‍यात समप्रमाणात संत्र्याच्‍या सालीचे तुकडे घालावेत.
  • थंड झाल्‍यावर मार्मालेड निर्जंतुक केलेल्‍या बाटलीत भरावे.
  • संत्र्याच्‍या सालीतील पोषक घटक मार्मालेड या पदार्थामध्‍ये येतात, त्‍यामुळे मार्मालेड या पदार्थास परदेशात भरपूर मागणी आहे.

टुटीफ्रुटी

  • १ किलो कच्या पपईच्‍या गराचे चौकोणी टुकडे कापून घ्‍यावेत.
  • अर्धा लिटर पाण्‍यामध्‍ये ४ टी स्‍पून चुना मिसळून त्‍यामध्‍ये पपईचे तुकडे अर्धा तास ठेवावे.
  • तुकडे दुस-या पाण्‍यात २ ते ३ वेळा धुवून पांढ-या मलमलच्‍या कापडात बांधून ३ ते ५ मिनिटे वाफवून घ्‍यावे. त्यानंतर थोडावेळ थंड पाण्‍यात ठेवावे.
  • एक किलो साखरेचा एकतारी पाक करून गाळून घ्‍यावा व त्‍यामध्‍ये हे तुकडे पूर्ण एक दिवस ठेवावे.
  • तुकडे वेगळे करून पाक दोनतारी होईपर्यंत उकळावा व उकळताना त्‍यामध्‍ये सायट्रिक अॅसिड मिसळावे.
  • पाक गाळून घेऊन थोडा थंड झाल्‍यावर त्‍यामध्‍ये तुकडे व आवडीनुसार रंग घालुन मिसळावे व हे मिश्रण २ ते ३ दिवस ठेवावे.
  • तुकड्यांमध्‍ये पाक चांगला शिरल्‍यावर ते तुकडे बाहेर काढून वाळवावेत. तयार झालेली टुटीफ्रुटी बरणीत भरुन ठेवावी.

जॅम

  • पिकलेली पपई पाण्‍याने स्‍वच्‍छ धुऊन कापून घेऊन बी वेगळे करावे.
  • फळाची साल बाजूला काढून गर व्‍यवस्‍थित मिक्‍सरमध्‍ये एकजिव करावा.
  • साधारण एक किलो गरामध्‍ये ७५० ग्रॅम साखर व ९ ग्रॅम सायट्रीक अॅसिड मिसळून मंद गॅसवर १०३ अंश सेल्सिअस तापमानापर्यंत गरम करावे. त्‍यातील प्रवाही पाण्‍याचा अंश संपला की जाम तयार झाला असे ओळखावे.
  • जाम थंड झाल्‍यावर निर्जंतुक केलेल्‍या काचेच्‍या बरण्‍यामध्‍ये भरावा.

संपर्क ः शारदा पाटेकर, ९१५६०२७७३८
(शिवरामजी पवार अन्‍नतंत्र महाविद्यालय, नेहरूनगर, कंधार, जि. नांदेड)

इतर कृषी प्रक्रिया
नाचणी प्राक्रियेत संधीनाचणी हे पीक आरोग्याच्या दृष्टीने अत्यंत...
व्हॅनिलामुळे दूध लागते अधिक गोडगोड दुधामध्ये व्हॅनिला स्वादाचा अंतर्भाव केला...
आरोग्यवर्धक पौष्टिक राजगिराधान्यांच्या तुलनेत राजगिऱ्यामध्ये कॅल्शिअम हे...
औषधी अन् आरोग्यदायी करवंदकरवंदामध्ये नैसर्गिकरीत्या कॅल्शिअम भरपूर...
बेल फळापासून बनवा जॅम, कॅन्डी, स्क्वॅशबेलाचे फळ अतिशय गुणकारी आहे. बेलफळांचा वापर...
आरोग्यास उपयुक्त कुळीथआयुर्वेदशास्त्राने कुळथास आजारी व्यक्‍तींसाठी...
आरोग्यदायी शेवगा भुकटीचे उपयोगशेवगा वनस्पतीचे इंग्रजी नाव ड्रमस्टिक असे असून,...
केळीपासून बनवा जेली, प्युरी, ज्यूस केळीमध्ये अनेक पोषणमूल्ये आहेत. केळी शरीरातील...
उभारणी दूधप्रक्रिया उद्योगाचीप्रक्रिया प्रकल्पामध्ये दूध संकलन, गुणवत्ता...
प्रक्रियेसाठी भाताचा कोंडाभात कोंड्यामधील पोषक घटकांचे सक्रिय स्वरूप...
उभारूयात बांबू प्रक्रिया उद्योगलेखमालेतील मागील काही भागांत आपण बांबूची व्यापारी...
प्रक्रिया उद्योगात मक्याला मागणी मक्याचा औद्योगिक प्रक्रियेमध्ये वापर वाढतो आहे....
AGROWON_AWARDS : ज्वारी उत्पादनांची...अॅग्रोवन स्मार्ट कृषी उद्योजक पुरस्कार...
प्रक्रिया, औषधीनिर्मितीमध्ये जांभळाला...जांभूळ हा मधुमेहावरील नैसर्गिक उपाय आहे. त्याच्या...
आहारात असावी आरोग्यदायी ज्वारीज्वारीमध्ये लोह मोठ्या प्रमाणात असते. ॲनिमियाचा...
बिटापासून बर्फीनिर्मिती लाल बीट आपल्या आरोग्यासाठी फायदेशीर आहे. बीट हे...
हळदीपासून मूल्यवर्धीत पदार्थांची...हळद ही अन्नपचन, पित्तशामक व रक्तशुद्धी करणारी आहे...
फळे, भाज्यांचा वापर करून दुग्धजन्य...विभागनिहाय उपलब्ध असणाऱ्या फळांना व भाज्यांना...
अंकुरित धान्यांपासून बेकरी उत्पादनेअंकुरलेल्या धान्यामध्ये अधिक पोषक तत्त्वे असतात....
अन्नप्रक्रिया उद्योगातील परवाने, कायदेप्रक्रिया उद्योग स्थापन केल्यानंतर या...