Agriculture story in marathi, poultry management in winter season | Agrowon

थंड वातावरणात जपा कोंबड्यांना
विपुल वसावे
शुक्रवार, 17 नोव्हेंबर 2017

थंडीच्या काळातच कोंबड्यांची वजनवाढ जलदगतीने होत असते. हिवाळ्यात कोंबड्यांचे अारोग्य चांगले ठेवण्यासाठी खाद्याची निवड, शेडचे योग्य व्यवस्थापन ठेवण्यावर भर द्यावा.

थंडीच्या काळातच कोंबड्यांची वजनवाढ जलदगतीने होत असते. हिवाळ्यात कोंबड्यांचे अारोग्य चांगले ठेवण्यासाठी खाद्याची निवड, शेडचे योग्य व्यवस्थापन ठेवण्यावर भर द्यावा.

ब्रॉयलर, लेअर कुक्कुटपालन करताना चांगल्या उत्पादनासाठी ऋतुमानानुसार कोंबड्यांच्या व्यवस्थापनात बदल करावेत. व्यवस्थापनात काही त्रुटी राहिल्यास किंवा महत्त्वाच्या बाबींकडे लक्ष न दिल्यास आर्थिक नुकसान होण्याची शक्यता वाढते.
खाद्य व्यवस्थापन
मांसल कोंबड्यांना संतुलित आहार देणे हे त्यांच्या वाढीसाठी सर्वात महत्त्वाचे आहे. कारण एकूण उत्पादन खर्चाच्या ७० ते ७५ टक्के खर्च हा खाद्यासाठी लागतो, त्यामुळे खाद्याची निवड करताना खाद्याचे दर, प्रकार व संतुलित खाद्य या सर्व बाबींचा विचार करावा. कोंबड्यांना तीन प्रकारचे खाद्य दिले जाते यामध्ये...
प्री स्टार्टर खाद्य : ३०० ते ५०० ग्रॅम प्रती पक्षी
स्टार्टर खाद्य : ७०० ते १००० ग्रॅम प्रती पक्षी
फिनिशर खाद्य : ३००० ग्रॅम किंवा त्यापेक्षा जास्त प्रती पक्षी

  • हिवाळ्यात वातावरणातील तापमान कमी झाल्यामुळे शरीराचे तापमान नियंत्रित ठेवण्यासाठी कोंबड्या जास्त खाद्य खातात, त्यामुळे खाद्यातील ऊर्जेचे प्रमाण वाढेल या प्रकारचे खाद्य द्यावे.
  • खाद्यामध्ये अधिक ऊर्जा पुरवठा करणाऱ्या घटकांचा म्हणजे तेल व स्निग्ध पदार्थांचे प्रमाण वाढवावे. जास्त ऊर्जा शरीरात उष्णता निर्माण करते. कोंबड्यांना थंडीपासून होणाऱ्या त्रासापासून वाचवते.
  • कोंबड्यांच्या शेडमध्ये ४० ते ५० कोंबड्यांना एक खाद्याचे भांडे या प्रमाणात भांडी ठेवावीत.

पाणी व्यवस्थापन

  • स्वच्छ, ताजे व जंतुविरहित पाणी दिल्याने कोंबड्यांचे आरोग्य व स्वास्थ्य टिकून राहते. शेडमध्ये एक पाण्याचे भांडे हे ६० ते ७० कोंबड्यांसाठी ठेवावे.
  • थंडीमुळे कोंबड्यांमध्ये पाणी पिण्याचे प्रमाण कमी होते, त्यामुळे औषधे किंवा लस देण्यापूर्वी चार तास पाण्याची भांडी काढून ठेवावीत.
  • शुद्ध व जंतुविरहित पाण्याचा पुरवठा करावा.
  • वेळोवेळी तज्ज्ञाच्या सल्ल्याने औषधोपचार व लसीकरण करून घ्यावे.आठवड्यातून किमान एकदा तरी गुळाचे पाणी पाजावे.

शेडचे व्यवस्थापन

  • थंड वाऱ्यापासून संरक्षण मिळण्यासाठी शेडचे छत उघडे किंवा फुटलेले असल्यास त्याची डागडुजी करून घ्यावी.
  • चांगल्या पडद्यांचा वापर करावा. वातावरणातील तापमानानुसार पडदे उघड - बंद करावेत.
  • कोंबड्यांसाठी शेडमध्ये कृत्रिम ऊर्जेचे व्यवस्थापन योग्य पद्धतीने करावे. वीजपुरवठा खंडित झाल्यास कृत्रिम ऊर्जेसाठी (ब्रुडिंगची) पर्यायी व्यवस्था करावी.
  • शेडमधील कोंबड्यांची विष्ठा, सांडलेले खाद्य नियमित स्वच्छ करावे. शेडमध्ये भरपूर सूर्यप्रकाश येईल याची काळजी घ्यावी.
  • लेअर कोंबड्यांना हिवाळ्यात प्रकाशाची आवश्यकता असते त्यादृष्टीने १२ तासापर्यंत प्रकाशाची व्यवस्था करावी.
  • जागेनुसार शेडमधील कोंबड्यांच्या संख्येत वाढ करावी.गादीच्या थराची जाडी तीन ते चार इंच वाढवून घ्यावी जेणेकरून कोंबड्यांना ऊब मिळेल. गादी वेळच्या वेळी खाली-वर करावी.
  • पडदे बंद असताना एक्झाॅस्ट पंख्याची व्यवस्था करावी. लहान पिलांना पिण्याचे पाणी कोमट करून द्यावे.

संपर्क ः विपुल वसावे, ९४२११८६३१८
(विषय विशेषज्ञ (पशू विज्ञान व दुग्ध शास्त्र), कृषी विज्ञान केंद्र, धुळे)

इतर कृषिपूरक
ओळखा जनावरांमधील सर्पदंश...पावसाळ्यात शेती, गोठ्याच्या आजूबाजूच्या परिसरात...
जनावरांना खुराकासोबत द्या बायपास फॅट,...संतुलित पशुखाद्यामध्ये प्रथिने, पिष्टमय पदार्थ,...
दर्जेदार पशुखाद्यातून होते पोषण,...गाई-म्हशींना दूध उत्पादनासाठी बरेचसे पौष्टिक घटक...
वंधत्व निवारणासाठी कृत्रिम रेतन फायदेशीरफायदेशीर व्यवसायासाठी जनावरे सुदृढ व प्रजननक्षम...
पावसाळ्यात सांभाळा शेळ्यांनापावसाळ्यात आर्द्रतेचे प्रमाण निश्चितच जास्त असते...
शेतीला मिळाली पूरक उद्योगांची जोडअमरावती शहरातील ॲड. झिया खान यांनी भविष्याची सोय...
हिरव्या, कोरड्या चाऱ्याचे योग्य नियोजन...पावसाळ्यामध्ये सर्वत्र भरपूर प्रमाणात हिरवा चारा...
रोखा शेळ्यांमधील जिवाणूजन्य अाजारपावसाळ्यात शेळ्यांमध्ये विविध संसर्गजन्य रोगाचा...
महत्त्व सेंद्रिय पशुपालनाचे...सेद्रिय पशुपालन ही संकल्पना अापल्याकडे नविन असली...
कोंबड्या, जनावरांतील वाईट सवयींचे करा...कोंबड्या अाणि जनावरांस काही वाईट सवयी असतील, तर...
अाैषधी गुणधर्मांनीयुक्त अाल्याचे लोणचे...आले हे स्वयंपाकात सूप, बिस्किटे आणि वड्यांच्या...
बदलत्या वातावरणात जपा कोंबड्यांनापावसाळ्यात दमट हवामान असते. त्यामुळे...
फऱ्या, तिवा, घटसपर् रोगाची लक्षणे अोळखापावसाळ्यात जनावरे आजारी पडण्याचे व त्यामुळे...
शेतीला दिली शेळीपालनाची जोडपाटबंधारे खात्यातील नोकरी सांभाळून राम चंदर...
पोषक घटकांनीयुक्त शेळीचे दूधभारतामध्ये प्रामुख्याने गायीच्या व म्हशीच्या...
बोटुकली आकाराच्या मत्स्यबीजाचे संवर्धन...मत्स्यबीज केंद्रावर प्रेरित प्रजननाद्वारे तयार...
उत्कृष्ट शेळीपालन व्यवसायाचा आदर्शपरभणी जिल्ह्यातील वडाळी येथील ढोले बंधूंनी...
पंधरा हजार ब्रॉयलर पक्ष्यांचे काटेकोर...घरची सुमारे दहा ते अकरा एकर माळरानावरची शेती. चार...
अशी करा मत्स्यशेतीची पूर्वतयारी...मत्स्यबीज संगोपनाचे यश हे तळ्याच्या पूर्वतयारीवरच...
काळीपुळी रोग नियंत्रणासाठी...काळीपुळी रोग उष्ण प्रदेशात उन्हाळ्याच्या अखेरीस...