Agriculture story in marathi, pregnency management in livestock | Agrowon

यशस्वी गर्भधारणेसाठी रेतनातील चुका टाळा
डॉ. नितीन मार्कंडेय
शुक्रवार, 22 सप्टेंबर 2017

जनावरातील सतत उलटणारा माज आणि नेहमी होणाऱ्या चुका टाळण्यासाठी वेळेवर रेतन, जंतुससर्गाला अटकाव, वेळेवर उपचार करणे गरजेचे अाहे. जनावरातील सतत उलटणारा माज आणि नेहमी होणाऱ्या चुका याबाबतची माहिती.

योग्य माजानंतरच रेतन

सगळे माज रेतनास योग्य नसतात. नियमित माज, स्वच्छ बळस, कालवडीमध्ये पहिले दोन तर गायी, म्हशीमध्ये एक माज वगळून पुढील २१ दिवसांनी येणाऱ्या माजावर जनावरे भरवावीत.

स्रावाकडे दुर्लक्ष

पहिल्या टप्प्यापासून माजाच्या शेवटच्या टप्प्यात माज स्राव स्वच्छ, पारदर्शक, रंगहीन, गंधहीन अपेक्षित असतो.

जनावरातील सतत उलटणारा माज आणि नेहमी होणाऱ्या चुका टाळण्यासाठी वेळेवर रेतन, जंतुससर्गाला अटकाव, वेळेवर उपचार करणे गरजेचे अाहे. जनावरातील सतत उलटणारा माज आणि नेहमी होणाऱ्या चुका याबाबतची माहिती.

योग्य माजानंतरच रेतन

सगळे माज रेतनास योग्य नसतात. नियमित माज, स्वच्छ बळस, कालवडीमध्ये पहिले दोन तर गायी, म्हशीमध्ये एक माज वगळून पुढील २१ दिवसांनी येणाऱ्या माजावर जनावरे भरवावीत.

स्रावाकडे दुर्लक्ष

पहिल्या टप्प्यापासून माजाच्या शेवटच्या टप्प्यात माज स्राव स्वच्छ, पारदर्शक, रंगहीन, गंधहीन अपेक्षित असतो.

माजातील अंतर

सलग येणारा माज २१ दिवस अंतराचा (२ दिवस कमी जास्त होऊ शकते) असेल तरच तो रेतनास पात्र असतो. कमी अधिक अंतराचे माज टाळावेत.

उपचार - रेतन

उपचार केलेल्या गर्भाशयदाह असणाऱ्या प्रकारातील सर्व माज रेतनासाठी टाळल्यास जंतुसंसर्गामुळे गर्भाशयावर अालेली सूज कमी होण्यास वेळ मिळतो व पुढील माजास जनावरे गाभण राहण्याची शक्‍यता वाढते.

पुन्हा-पुन्हा रेतन

प्रत्येक माजास होणारे रेतन गर्भधारणा होण्यास अपात्र दिसून आल्यास एक-दोन माज रेतनासाठी टाळणे म्हणजे वाढलेल्या रक्तप्रवाहातून प्रजनन संस्था सक्षण करणे.

माजानंतर रक्तस्राव

माजानंतर दोन दिवसांत दिसून अाल्यास दुर्लक्ष करावे. त्याचा गर्भधारणेशी काही संबंध नसतो. अंधश्रद्धा ठेऊन कुठलेही उपचार करू नयेत.

रेतनानंतर नैसर्गिक संयोग

कृत्रिम रेतनानंतर वळूद्वारे नैसर्गिक रेतनाने जनावरे भरवू नयेत. रेतनाचा एकच पर्याय अवलंबावा.

आहार कमी करणे

चांगल्या वजनाचे जनावर मेदवृद्धीमुळे उलटते हा गैरसमज आहे. आहार कमी करून शरीर वजनात घट झाल्यास गर्भधारणेची शक्‍यता कमी होते.

जंतुसंसर्ग

गोठ्यात जर पाणी साठत असेल, तर रोगजंतूंची संख्या वाढते. पाण्यापेक्षा सूर्यप्रकाश-ऊन यातून होणारी स्वच्छता निर्जंतुकीकरणास मदतीची ठरते. प्रसूतीवेळी अस्वच्छता टाळावी. त्यासाठी गोठ्याचे निर्जंतुकीकरण करावे.

संपर्क ः डॉ. नितीन मार्कंडेय, ९४२२६५७२५१      (पशुवैद्यकीय महाविद्यालय, परभणी)

इतर कृषिपूरक
जनावराच्या आहारात पाणी महत्त्वाचेजनावरांचे योग्य पोषण होण्यासाठी तसेच दुग्धोत्पादन...
तेजस्विनीच्या साथीने बचतीतून...तेजस्विनी लोकसंचालित साधन केंद्राच्या...
प्रथमोपचाराने बरे होतील जनावरांतील आजारजनावरांमध्ये विविध प्रकारचे विषाणूजन्य व...
वाढत्या तापमानाचा जनावरांवर होणारा...जनावरांमध्ये दिसून येणाऱ्या उष्मा तणावासाठी...
शेळ्या-मेंढ्यांमधील गर्भाशयाच्या...जनावरांना विशेषतः शेळ्या-मेंढ्यांना गर्भाशयाचे...
नियोजन स्वच्छ दूध उत्पादनाचे...दुग्ध व्यवसायात आर्थिक परिस्थिती, शास्त्रोक्त...
अॅझोला, हायड्रोपोनिक्स चाऱ्यातून करा...चाराटंचाईवर मात करण्यासाठी उपलब्ध चाऱ्याची...
संवर्धन खिलार गोवंशाचे...जातिवंत खिलार जनावरांची पैदास वाढवण्यासाठी...
शेळ्या-मेंढ्यांमधील गर्भाशयाचे आजार,...शेळ्या मेंढ्यांना गर्भाशयाचा आजार झालेला आहे हे...
झलक क्रिमोना आंतरराष्ट्रीय पशू...इटली देशात दरवर्षी क्रिमोना आंतरराष्ट्रीय पशू...
जनावरांच्या संतुलित आहार...जनावरांना दिवसभरात किती चारा दिला पाहिजे आणि तो...
जनावरांच्या आहारात कोरडा चारा वापरताना...महाराष्ट्रातील बहुतांशी भागात फेब्रुवारी ते...
कमी जागेत, कमी पाण्यात अळिंबी...कमी जागेत, कमी पाण्यात अळिंबीची लागवड करता येत...
जनावरांच्या खाद्यामध्ये अचानक बदल करणे...कोवळा चारा, निकृष्ट दर्जाचा चारा किंवा बुरशीची...
जनावरांतील रोगनिदानासाठी प्रयोगशाळा...तात्काळ रोगनिदान व योग्य उपचार केल्यामुळे औषधांचा...
गाई, म्हशींची दुग्धोत्पादन क्षमता वाढवा...सध्याच्या काळात सेक्स सीमेन किंवा सॉर्डेड सीमेन,...
ओळखा लिस्टेरिओसिस आजाराची लक्षणेजनावरापासून माणसास होणारे आजार प्रामुख्याने...
पशुसल्लावाढत्या तापमानात जनावरांच्या आहार...
प्रजननक्षमता सक्षम करण्यासाठी...सुयोग्य व समतोल आहारातून जनावरांना ऊर्जा, प्रथिने...
जनावरांमध्ये प्रसूतीनंतर येणाऱ्या समस्याजनावर गाभण असताना व विताना जर व्यवस्थित लक्ष दिले...