Agriculture story in Marathi, soyabean processing enterprise for womens | Agrowon

महिलांसाठी सोयाबीन प्रक्रिया उद्योग
दीप्ती पाटगावकर
गुरुवार, 22 फेब्रुवारी 2018

सोयाबीनमध्ये प्रथिनांचे प्रमाण डाळी, शेंगदाणे, मांस व मासे यांच्या तुलनेत दुप्पट, अंड्याच्या तिप्पट व दुधाच्या दहापट इतके आहे, त्यामुळे सोयाबीनपासून विविध प्रक्रियायुक्त पदार्थांची निर्मिती अाणि विक्रीसाठी मोठा वाव आहे.
 

सोयाबीनवर आधारित प्रक्रिया उद्योगाची स्थापना करण्यापूर्वी त्या भागातील लोकांची खाद्यपदार्थांची अावड अाणि पसंत इ. चा विचार करून पुढील पदार्थांच्या उत्पादनावर भर द्यावा.

सोयाबीन सेवनाचे फायदे

सोयाबीनमध्ये प्रथिनांचे प्रमाण डाळी, शेंगदाणे, मांस व मासे यांच्या तुलनेत दुप्पट, अंड्याच्या तिप्पट व दुधाच्या दहापट इतके आहे, त्यामुळे सोयाबीनपासून विविध प्रक्रियायुक्त पदार्थांची निर्मिती अाणि विक्रीसाठी मोठा वाव आहे.
 

सोयाबीनवर आधारित प्रक्रिया उद्योगाची स्थापना करण्यापूर्वी त्या भागातील लोकांची खाद्यपदार्थांची अावड अाणि पसंत इ. चा विचार करून पुढील पदार्थांच्या उत्पादनावर भर द्यावा.

सोयाबीन सेवनाचे फायदे

  • हृदयविकाराचा धोका कमी करता येतो.
  • सोयाबीनमध्ये कर्बोदके कमी प्रमाणात असल्यामुळे मधुमेही व्यक्तींना वापरण्यासाठी एक चांगले कडधान्य आहे.
  • सोयाबीनच्या नियमित सेवनाने कॅन्सर होण्याचा धोका कमी होतो.
  • लॅक्‍टोज सहन न होणाऱ्या व्यक्तीसाठी फायदेशीर आहे.

सोयाबीनचा वापर करताना घ्यावयाची काळजी

  • सोयाबीनमध्ये पौष्टिक घटकांबरोबर अपौष्टिक घटकही समाविष्ट आहेत. त्यामुळे पचन संस्थेत बिघाड होऊन आरोग्यास हानी होऊ शकते.
  • सोयाबीनमधील अपौष्टिक घटक, जसे मॅलॅक्‍टोज, स्टॅचिओज, फायचीक आम्ल ओलीगोसॅकराईडस इ. घटकांमुळे सोयाबीनचे पचन सुलभरीत्या घडून येत नाही. शरीरात वायुविकार प्रबळ होतात.
  • सोयाबीन प्रक्रियेविना आहारात वापरल्यास दीर्घ काळानंतर मूत्रपिंड, पचनक्रिया, यकृत, रक्तशर्करा इ. विकार उद्‌भवतात म्हणून प्रक्रिया करूनच सोयाबीनचा आहारात वापर करावा.

ब्लॅंचिंग प्रक्रिया

  • सोयाबीन स्वच्छ करून वाळवून गिरणीतून डाळ करून साल काढावी.
  • तीन लिटर पाणी उकळून त्यामध्ये एक किलो सोयाडाळ २५ मिनिटांपर्यंत उकळावी.
  • उकळत्या पाण्यातून सोयाडाळ काढून कडक उन्हामध्ये वाळवावी.
  • या सोयाडाळीचा उपयोग पीठ, भाज्या तयार करण्यासाठी करता येतो.
  • १ किलो सोयाडाळ अाणि ९ किलो गहू या प्रमाणात चपातीसाठी वापरावी.

१) सोया चकली

  • तांदूळ १ किलो, हरभराडाळ - २५० ग्रॅम, मूगडाळ १०० ग्रॅम, उडीदडाळ १०० ग्रॅम, प्रक्रियायुक्त सोयाडाळ ४५० ग्रॅम, पोहे १०० ग्रॅम, जिरे २५ ग्रॅम, धने २५ ग्रॅम हे सर्व साहित्य वेगवेगळे लालसर भाजून एकत्र करून दळावे.
  • १ किलो पीठ, लाल मिरची पावडर २५ ग्रॅम, हळद १० ग्रॅम, तीळ २० ग्रॅम, खाद्यतेल १०० मि.लि. (मोहनासाठी), तळण्यासाठी तेल, चवीनुसार मीठ.
  • पिठामध्ये सर्व साहित्य मिसळून तेल गरम करून तेलाचे मोहन घालून पीठ चांगले मळून घ्यावे. चकल्या बनवून गरम तेलात सोनेरी रंग येईपर्यंत तळून घ्याव्यात.

१०० ग्रॅम सोया चकलतील पोषणतत्त्वे
प्रोथिने - १०-११ ग्रॅम, स्निग्धपदार्थ - २५-२७ ग्रॅम, ऊर्जा - ४९०-५२० किलो कॅलरीज.

२) सोया - पोहा लाडू

  • सोयापीठ २०० ग्रॅम, बेसन १०० ग्रॅम, दगडी पोहे १५० ग्रॅम, शेंगदाणा कूट १०० ग्रॅम, पिठीसाखर २५० ग्रॅम, तूप - २०० ग्रॅम.
  • सोयापीठ व बेसन थोड्या तुपात वेगवेगळे लालसर खमंग भाजावेत.
  • दगडी पोहे गरम तुपात चांगले तळून घ्यावे. थंड झाल्यावर हाताने चुरा करावा.
  • पिठामध्ये शेंगदाणा कूट, पिठी साखर इतर साहित्य मिसळून लाडू बांधावेत.

३) सोयानटस्

  • उकळत्या पाण्यात सोडा व मीठ मिसळून सोयाबीन २० ते २५ मिनिटे शिजवावे.
  • गरम पाण्यातून सोयाबीन काढून थोडे सुकवून मायक्रोओव्हनमध्ये १०० अंश सेल्सिअस तापमानाला १२ मिनिटे बेक करावे किंवा शेंगदाणे किंवा चण्याच्या भट्टीत भाजून घ्यावेत. अशा प्रकारे खमंग व खुसखुशीत सोया नटस्‌ तयार करता येतात.

४) सोया दूध
सोयाडाळ स्वच्छ पाण्याने धुवून तीनपट पाण्यात ६ ते ८ तास भिजवावी. मात्र उन्हाळ्यात ३ ते ४ तास भिजवावी. डाळ स्वच्छ धुवून १ किलो सोयाडाळीसाठी ६ ते ८ लिटर उकळते गरम पाणी घेऊन मिक्‍सरमधून जाडसर बारीक करावे. बारीक केलेले मिश्रण १५ ते २० मिनिटे गॅसवर ठेवून सतत हलवत उकळून घ्यावे. हे दूध मलमलच्या कापडातून गाळून पुन्हा पाच मिनिटे उकळावे.

५) सोया पनीर (टोफू)
सोया दूध ८० ते १०० अंश सेल्सिअस तापमानाला उकळावे. २ ग्रॅम सायट्रिक ऍसिड पाण्यात विरघळून १ लिटर सोया दूधात मिसळावे. दूध हलके हलवून ५ मिनिटे तसेच ठेवावे. फाटलेले दूध मलमलच्या कापडातून गाळून घेऊन पाणी वेगळे करून कापडातील साका पनीर प्रेसने दाबून पाण्याचा पूर्ण अंश काढून टाकावा. जो पदार्थ तयार होतो, त्याला सोया पनीर (टोफू) म्हणतात. तयार पनीर थंड पाण्यात ५ ते १० मिनिटे ठेवून पॅक करून फ्रीजमध्ये ठेवावे.

दीप्ती पाटगावकर, pckvkmau@gmail.com
(कृषी विज्ञान केंद्र, अाैरंगाबाद)

इतर ताज्या घडामोडी
पावसाच्या आगमनानुसार पीक नियोजनपावसाने ओढ दिल्याने पेरणीचे नियोजन चुकते. उपलब्ध...
ज्वारी उत्पादनवाढीची प्रमुख सूत्रेज्वारीची पेरणी जूनचा दुसरा आठवडा ते जुलैच्या...
पावसाने ओढ दिल्यास योग्य नियोजन करावेपुणे  ः यंदा पावसाचा चांगला अंदाज व्यक्त...
'यंदाच साल बरं राहिलं' या आशेवर खरिपाची...औरंगाबाद : जिल्ह्यातील शेतकरी खरिपाच्या अंतिम...
बुलडाण्यात यंदाही सोयाबीनवरच जोर राहणारअकोला : गेल्या हंगामात पाऊस व कीड रोगांनी...
नामपूर बाजार समिती निवडणुकीचा प्रचार...नामपूर, जि. नाशिक : येथील नामपूर कृषी उत्पन्न...
कर्जमाफी अर्जातील दुरुस्तीच होईना...पुणे : कर्जमाफीसाठीच्या मुदतवाढीची संधी...
उष्ण वातावरणामुळे केळीबागा संकटातअकोला  ः सतत ४५ अंशांपेक्षा अधिक तापमान राहत...
द्राक्षाला वर्षभरासाठी विमा सुरू...सांगली ः एप्रिल छाटणी म्हणजेच खरड छाटणीनंतर...
राज्यात तूर खरेदी पुन्हा सुरू होण्याची...नवी दिल्ली : राज्यात १५ मे पासून बंद झालेली तूर...
पीकविम्याचे निकष बदला; सांगलीत आज...सांगली : अवकाळी पाऊस आणि गारपीट पावसाने द्राक्ष...
भाजपमध्ये येण्यासाठी रांग; निरंजन यांचे...मुंबई : राष्ट्रवादी काँग्रेसमधून भाजपमध्ये प्रवेश...
कृषिपंपांना भारनियमनाची समस्याजळगाव  ः जिल्ह्यात कृषिपंपांना भारनियमनाचा...
शेतीच्या प्रश्‍नांबाबत...जळगाव : कर्जमाफीचा घोळ, पीककर्ज वितरणाची...
पीकबदल, आंतरपिकामुळे हवामान बदलाचा सामना वाकोडीचे पद्माकर कोरडे यांची सहा एकर शेती....
सेंद्रिय शेती, वाणबदल, यांत्रिकीकरणाचा...आनंद पाटील अनेक वर्षे रासायनिक शेती करीत होते....
तंत्रज्ञानाच्या नियोजनबद्ध वापराने...कैलास, विलास, ईश्वर व किशोर ही निर्मळ कुटुंबातील...
पाण्याचा नियंत्रित वापर, जमिनीच्या...कठोरा (ता. जि. जळगाव) येथील अल्पभूधारक शेतकरी...
भविष्याचा वेध घेत शेतीत करतोय बदलअकोला जिल्ह्यातील चितलवाडी येथील प्रयोगशील शेतकरी...
विधान परिषदेत शिवसेनेला 'लॉटरी'; कोकणात...मुंबई : विधान परिषदेच्या सहा जागांसाठी झालेल्या...