Agriculture story in marathi, structure of honey bee hive | Agrowon

मधमाश्यांच्या प्रकारानुसार असते पोळ्याची रचना
प्रशांत सावंत, सारिका सासवडे
बुधवार, 18 ऑक्टोबर 2017

मधमाश्यांच्या कुटुंबाचे विभाजन झाले, की त्यांची संख्या वाढते, त्यामुळे मधमाश्यांना नवीन घराची गरज भासू लागते. नवीन मधमाश्यांच्या कुटुंबाला पोळ्यामध्ये योग्य जागा लागते. यासाठी मधमाश्या नव्या जागेच्या शोधात परिसराचे सर्वेक्षण करतात. त्यांना हवी असलेली योग्य जागा सापडली, की मधमाश्या पोळे बांधायला सुरवात करतात.

मधमाश्यांच्या कुटुंबाचे विभाजन झाले, की त्यांची संख्या वाढते, त्यामुळे मधमाश्यांना नवीन घराची गरज भासू लागते. नवीन मधमाश्यांच्या कुटुंबाला पोळ्यामध्ये योग्य जागा लागते. यासाठी मधमाश्या नव्या जागेच्या शोधात परिसराचे सर्वेक्षण करतात. त्यांना हवी असलेली योग्य जागा सापडली, की मधमाश्या पोळे बांधायला सुरवात करतात.

मधमाश्यांच्या विविध जाती आहेत. त्यांच्यापैकी काही उघड्यावर, तर काही अंधारात राहतात. जवळून निरीक्षण केले तर मधमाश्यांचे पोळे हे जगातला उत्तम वास्तुशास्त्राचा नमुना असल्याचे लक्षात येईल. ७ ते ९ मेणाची पोळी वरच्या आधाराने उभी लटकलेली असतात. शेजारशेजारच्या समांतर पोळ्यांमध्ये ठराविक अंतर सोडलेलेच असते. त्या जागेतून किमान दोन मधमाश्या एकाच वेळी सहज जा-ये करू शकतात. या अंतराला माशी अंतर (Been Space) असे म्हणतात.

मध पोळ्याची रचना

  • पोळ्याची लांबी साधारण ३० ते ४० सें.मी. असते, तर रुंदी १५ ते ३० सेंमी असते. पोळी षटकोनी घराची बनलेली असतात.
  • प्रत्येक बाजूला घराचा एक पदर असतो आणि ते पदर मध्याला एकमेकाला चिकटलेले असतात. म्हणजे दोन्ही बाजूला उघडणाऱ्या घरांचा एक पदरच असतो आणि ते पदर एकमेकांना चिकटवलेले असतात.
  • दोन्ही बाजूला उघडणाऱ्या तोंडाच्या घरांचे तळ मध्यभागी पाठीला पाठ लावून असतात. तळाची रचना लोलकच्या एका बाजूसारखी असते. बाजूची उघडी तोंडे किंचित वर कललेली असतात.
  • विशेषतः पोळ्याच्या वरच्या बाजूला असलेल्या मधसाठ्याच्या घरांमध्ये हे विशेषत्वाने दिसते, त्यामुळे मध खाली ओघळत नाही.
  • अळ्यांच्या संगोपनासाठी असलेल्या घरांमधूनही त्यांना भरवण्यात येणारे द्रव अन्न म्हणजेच मकरंद वा मधुरस बाहेर येत नाही.

पोळ्याचे प्रकार

  • पोळ्यातील घरांचे तीन प्रकार आहेत. लहान आकाराची ४.५ ते ५ मि.मी. रुंदीची षटकोनी घरं कामकरी अळ्यांच्या संगोपनासाठी असतात.
  • पोळ्याच्या खालच्या अंगाला बांधलेली दुसरी मोठी ६ ते ७ मि.मी. रुंदीची षटकोनी घरं नरसंगोपनासाठी असतात. मात्र, ती फक्त नरपैदाशीच्या म्हणजेच फुलोऱ्याच्या हंगामातच बांधली जातात. अर्थात, वेळप्रसंगी या दोन्ही घरांत मधही साठविला जातो; पण मधसाठ्यासाठी मुख्यतः पोळ्याचा वरचा २ ते ३ सें.मी. भाग वापरला जातो.
  • पोळ्याच्या वरच्या दोन्ही कोपऱ्यांत मधसाठ्याखाली परागकण साठविले जातात, त्यासाठीसुद्धा षटकोनी घरे असतात.
  • फुलोऱ्याचा बहर चांगला असेल आणि मकरंद व परागकणांचा ओघ खूप असला, तर पोळ्याच्या कडेच्या संपूर्ण पोळ्याचा उपयोग फक्त मध वा परागकण किंवा दोन्हीसाठीच केला जातो, त्यात शिशुसंगोपन त्या काळात होत नाही.
  • एपिस मेलीफेरा या माश्‍यांत मधमाश्यांच्या कुटुंबात ३० ते २० सें.मी. आकाराच्या मधसाठवणीच्या एका पोळ्यात पूर्ण भरल्यास साधारणतः २ ते ३ किलो मध असतो. याशिवाय सगळ्याच पोळ्यांवर बसलेल्या माश्‍यांचे व पिलाण्याचे वजन त्या नाजूक पोळ्यांना पेलावं लागतं.
  • या प्रकाराशिवाय घरांचा तिसरा एक प्रकार आढळतो. अर्थात, तो नेहमीच्या पोळ्याचा भाग नसतो. ही घरं म्हणजे राणीघरं. अशी खास बांधलेली सुमारे १० ते १२ घरं फक्त विणीच्या हंगामात किंवा राणी अचानक अकार्यक्षम झाली तरच बांधली जातात.
  • पैकी विणीच्या हंगामात बांधलेली घरं पोळ्याच्या खालच्या कडेला असतात. अर्थात, आपत्कालीन घरं कामकरी शिशुसंगोपन भागात मुद्दाम बांधली जातात. कारण सामान्य परिस्थितीत राणी खास बांधलेल्या नेहमीच्या घरात अंडी घालू शकते; पण आपत्कालात अशी अंडी घालायला कार्यक्षम राणीच नसते. म्हणून तिने पूर्वी घातलेल्या अंड्यांतून जन्मलेल्या कामकरी अळ्यांपासूनच राणीची पैदास करायची असते.

इतर कृषिपूरक
हळदकंदांवर प्रक्रियेसाठी सुधारित...हळदकंदांची काढणी केल्यानंतर हळदीवर प्रक्रिया करून...
गोड दह्याच्या निवळीपासून तेलाची...योगर्ट (दही) निर्मिती उद्योगामध्ये गोड...
समतोल आहारातून वाढेल दुग्धोत्पादन म्हैस पालन फायदेशीर होण्याकरिता...
शेतावरच करा गांडूळ खताची निर्मितीगांडूळ खत जमीन सुधारण्याच्या व पिकाच्या वाढीच्या...
तंत्र सायप्रिनस माशांच्या बीजोत्पादनाचेप्रजनन योग्य नर आणि मादीची निवड ...
खनिज पुरवठ्यामुळे वाढते प्रजननक्षमतासूक्ष्म खनिजांच्या कमतरतेमुळे जनावरांमध्ये विविध...
अोळख कोकण कन्याळ शेळीची... सिंधुदुर्ग जिल्ह्यातील विविध तालुक्‍यांतील...
म्हशींच्या चांगल्या अारोग्यासाठी...हवामान, उपलब्ध असणारे मनुष्यबळ, चारा व पाण्याची...
अाहारातून जनावरांना करा खनिजांचा पुरवठा सूक्ष्म खनिजे शरीराला अतिशय कमी...
वाढवा दुधातील फॅटचे प्रमाणशासनाच्या नियमावलीनुसार गाईच्या आणि म्हशीच्या...
पशुसल्लासाधारणतः गायीचा गर्भधारणेचा कालावधी हा २८२...
अळिंबी प्रथिनांतून पदार्थाच्या पोषकतेत...आहारातील पोषकता वाढवण्यासाठी वनस्पतिजन्य (विशेषतः...
अत्याधुनिक पशुपालनात इस्राईलचा ठसाइस्राईलमधील पशुपालनाची त्रिसूत्री म्हणजे गाईंचा...
अोळखा थंडीमुळे येणारा जनावरांतील ताणसध्या तापमानात घट होत अाहे व थंडीचे प्रमाण वाढत...
अंडी, मांस उत्पादनासाठी श्रीनिधी...कुक्कुट संशोधन संचालनालय, हैदराबाद या संस्थेने...
निवड जातिवंत दुधाळ म्हशींची...बऱ्याच शेतकऱ्यांचा म्हैसपालन हा मुख्य व्यवसाय...
जनावरांतील गर्भधारणेसाठी योग्य...वांझ जनावरांची जोपासना हे आर्थिकदृष्ट्या...
उत्पन्न दुप्पट करण्याची क्षमता फक्त ‘...आजपर्यंतच्या जीआय मानांकन या मालिकेत आपण भारत...
ओळखा लाळ्या खुरकुताचा प्रादुर्भावसद्यस्थितीत जनवारांना लाळ्या व खुरकुत हा आजार...
बीटचे विविध प्रक्रियायुक्त पदार्थ   भरपूर पोषण तत्त्व असलेल्या...