agriculture story in Marathi, success story of goat farmer | Agrowon

शेळ्यांना आहे वर्षभर मार्केट
अभिजित डाके
शनिवार, 25 ऑगस्ट 2018

सांगली जिल्ह्यातील बामणी (ता. खानापूर, सांगली) येथील तरुण शेतकरी तेजस लेंगरे यांनी कष्ट आणि योग्य व्यवस्थापनातून बंदिस्त शेळीपालन व्यवसाय यशस्वी केला आहे. खानापूरसारख्या दुष्काळी भागात शेतीतून फारसे काही उत्पन्न हाती लागत नाही, असे लक्षात आल्यानंतर त्यांनी शेळीपालन व्यवसायाला सुरवात केली. त्यांच्या शेडमधील शेळ्यांना वर्षभर जागेवरच मार्केट तयार झाले आहे. सन २००६ पासून त्यांचा शेळीपालन व्यवसाय यशस्वीरीत्या  सुरू आहे. केवळ शेळीपालनाकडे लक्ष केंद्रित न करता त्यांनी वाया जाणारा चारा आणि लेंडीखतापासून गांडूळ खतनिर्मिती केली आहे.

असा आहे गोठा 

सांगली जिल्ह्यातील बामणी (ता. खानापूर, सांगली) येथील तरुण शेतकरी तेजस लेंगरे यांनी कष्ट आणि योग्य व्यवस्थापनातून बंदिस्त शेळीपालन व्यवसाय यशस्वी केला आहे. खानापूरसारख्या दुष्काळी भागात शेतीतून फारसे काही उत्पन्न हाती लागत नाही, असे लक्षात आल्यानंतर त्यांनी शेळीपालन व्यवसायाला सुरवात केली. त्यांच्या शेडमधील शेळ्यांना वर्षभर जागेवरच मार्केट तयार झाले आहे. सन २००६ पासून त्यांचा शेळीपालन व्यवसाय यशस्वीरीत्या  सुरू आहे. केवळ शेळीपालनाकडे लक्ष केंद्रित न करता त्यांनी वाया जाणारा चारा आणि लेंडीखतापासून गांडूळ खतनिर्मिती केली आहे.

असा आहे गोठा 

  •    सध्या २५० आफ्रिकन बोअर शेळ्या आणि १०० बिटल शेळ्यांचे व्यवस्थापन.
  •    गोठा क्र.१ः  १५० फूट लांब बाय ५० फूट रुंद
  •    गोठा क्र.२ ः १८० फूट लांब बाय ५५  फूट रुंद
  •    लोखंडी पट्ट्यांच्या साह्याने प्रत्येक गाळा बंदिस्त.
  •    चारा कुट्टी देण्यासाठी गव्हाणीची सोय. त्यामुळे चाऱ्यामध्ये बचत.
  •    प्रत्येक गाळ्यात सिमेंटच्या खांबाजवळ शेळ्यांना पाणी पिण्यासाठी लहान बादलीची व्यवस्था. पुरेसे पाणी उपलब्ध होण्यासाठी नळाची जोडणी.

गांडूळ खतनिर्मिती 

  •    ५० फूट बाय ५० फूट आणि २० फूट बाय ७० फूट गांडूळ खतनिर्मितीच्या दोन शेड. 
  •    शेडमध्ये व्हर्मीवॉश गोळा करणे सोपे जाण्यासाठी लोखंडी बेड तयार केले आहेत.
  •    बंदिस्त शेळीपालनातून महिन्याला १० टन गांडूळ खतनिर्मिती.
  •    रोज २० किलोच्या २० बॅगांची विक्री
  •    २० किलोची बॅग ३०० रुपये दराने विक्री.

खाद्य नियोजन 

  •    सुका चारा म्हणून तुरीचा भुसा दिला जातो.
  •    सकाळी १० ते ११, दुपारी ४ ते ५, संध्याकाळी ७ ते ८ या वेळेत ओला चारा. मोठ्या शेळ्यांना चार ते पाच किलो व लहान पिलांना दीड ते दोन किलो चारा दिला जातो.
  •    मका व गोळी पेंड मिक्‍स करून दिली जाते.
  •    प्रथिनांसाठी पावडर पाण्यातून दिली जाते.

दैनंदिन व्यवस्थापन 

  •    शेडमध्ये शहाबादी फरशी बसविलेली आहे. सकाळ-संध्याकाळ शेडची स्वच्छता.
  •    गव्हाणी स्वच्छ करून शिल्लक चारा बाहेर काढला जातो. गांडूळ खतासाठी वापरला जातो.
  •    पिण्याचे पाणी बदलले जाते. 
  •    दहा दिवसातून एकदा शेड निर्जंतुक केली जाते. त्यामुळे आजारांचे प्रमाण कमी राहते.
  •    सुमारे तीन एकर क्षेत्रावर शेळ्यांसाठी लसूण घास, शेवरी, मका, तुती या चारा पिकांची लागवड.
  •    दर महिन्याला शेळ्यांचे वजन घेतले जाते.
  •    दिवसाला साधारण २०० ग्रॅम वजन वाढ मिळते.

आरोग्य व्यवस्थापन

  •    शेळ्यांची रोगप्रतिकारक शक्ती चांगली. लहान करडांची विशेष काळजी घेतली जाते. 
  •    सकाळी गोठा साफ करताना शेळीच्या माजाची लक्षणे ओळखणे गरजेचे असते.
  •    लाळ्या खुरकत, घटसर्प त्याचबरोबर पीपीआर, एफएमडी रोग नियंत्रणासाठी शिफारशीनुसार लसीकरण.
  •    पोट फुगणे, हगवण, जीभेला काटे येणे या बाबींवर विशेष लक्ष दिले जाते.

वजनावर होते विक्री

  •    बकरी ईदसाठी मोठ्या नरांना चांगली मागणी
  •    आफ्रिकन बोअर ः मादी- १५०० रुपये किलो
  •    आफ्रिकन बोअर ः नर- १००० रुपये किलो
  •    बिटल ः ५०० रुपये किलो 
  •    दीड वर्षात नराचे वजन १०० किलोपर्यंत होते. सरासरी ७० हजारांपर्यंत दर मिळतो.

   पैदासीसाठी नर व मादीची विक्री.

  •    संकरीकरणासाठी दरवर्षी नवीन नर खरेदी केला जातो.
  •    काही वेळा गाभण शेळीलाही शेतकऱ्यांकडून मागणी.
  •    बहुतांशी शेळी, बोकडांची विक्री जागेवरून होते. करडे, बोकडाच्या बरोबरीने शेळ्यांनाही चांगली मागणी आहे.

 ः तेजस लेंगरे, ९८८१२१३०००

इतर अॅग्रो विशेष
'शेतकऱ्यांना दिलासा देणारे निर्णय लवकरच...नवी दिल्ली  : समस्याग्रस्त शेती क्षेत्र आणि...
नंदुरबार, धुळ्यात पपई काढणी बंदनंदुरबार  : पपईच्या दरावरून शेतकरी, व्यापारी...
...त्या दिवशी घरातलं कुणी जेवलं नायसुपे, जि. पुणे : एकच बैल होता. चितऱ्या...
किमान तापमानात वाढ होण्याची शक्यतापुणे  : राज्याच्या किमान तापमानात वाढ...
सावित्रीबाई फुले पुणे विद्यापीठाला जगात...पुणे - द टाइम्स हायर एज्युकेशनने जाहीर...
पीक फेरपालटीवर भर देत श्रीमंती केळीचे...कलाली (ता. अमळनेर, जि. जळगाव) येथील योगेश व मनोज...
बळिराजाच्या हाती पुन्हा ‘लोखंड्या नांगर’गणूर, जि. नाशिक : शेतमालाला मिळणारे कवडीमोल भाव,...
दराच्या प्रतीक्षेतील कांद्याला फुटले...वडेल, जि. नाशिक :  आज ना उद्या दर वाढला, की...
पोटदुखीवर कडू कंद उपयुक्त कडू कंद ही वेलवर्गीय वनस्पती असून...
शिरूर ठरले मुगासाठी हक्काची बाजारपेठपुणे जिल्ह्यात शिरूर बाजार समिती ही मुगासाठी...
तहात अडकले ‘ब्रेक्झिट’युरोपीय महासंघातून बाहेर पडायचे अथवा नाही, या...
साखरेच्या कमी दराची शिक्षा ऊस...ऊस दराच्या बाबतीत कधी नव्हे एवढी आर्थिक कोंडी या...
बायोडायनॅमिक पद्धतीने कमी काळात कंपोस्ट...बायोडायनॅमिक तंत्रज्ञान हे मूलत: भारतीय वेदांवर...
पाने कुरतडणाऱ्या मुंग्यांकडूनही होते...उष्ण कटिबंधीय जंगले हे नायट्रस ऑक्साईड या हरितगृह...
पणन सुधारणेतील दुरुस्तीला शेतकरी...मुंबई ः महाराष्ट्र कृषी उत्पन्न पणन (विकास व...
ताराराणी महोत्सवातून घडली उद्यमशीलता,...कोल्हापूर जिल्हा परिषद व पंचायत राज विभागाच्या...
कृषी निविष्ठा अनुदानासाठी ‘ऑनलाइन'ची...पुणे : राज्यात कृषी विभागाच्या योजनांमधील विविध...
'आयमा'ची होतेय मुस्कटदाबी; मोठ्या...पुणे : ट्रॅक्टर, हार्वेस्टर, रोटाव्हेटरसारख्या...
विदर्भाच्या काही भागांत थंडीची लाट पुणे : उत्तर भारतात थंडीच्या वाढलेल्या...
संत्रा पिकातील सिट्रीस ग्रिनिंग...नागपूर : जागतिकस्तरावर संत्रा पिकात अतिशय गंभीर...