agriculture story in Marathi, success story of goat farmer | Agrowon

शेळ्यांना आहे वर्षभर मार्केट
अभिजित डाके
शनिवार, 25 ऑगस्ट 2018

सांगली जिल्ह्यातील बामणी (ता. खानापूर, सांगली) येथील तरुण शेतकरी तेजस लेंगरे यांनी कष्ट आणि योग्य व्यवस्थापनातून बंदिस्त शेळीपालन व्यवसाय यशस्वी केला आहे. खानापूरसारख्या दुष्काळी भागात शेतीतून फारसे काही उत्पन्न हाती लागत नाही, असे लक्षात आल्यानंतर त्यांनी शेळीपालन व्यवसायाला सुरवात केली. त्यांच्या शेडमधील शेळ्यांना वर्षभर जागेवरच मार्केट तयार झाले आहे. सन २००६ पासून त्यांचा शेळीपालन व्यवसाय यशस्वीरीत्या  सुरू आहे. केवळ शेळीपालनाकडे लक्ष केंद्रित न करता त्यांनी वाया जाणारा चारा आणि लेंडीखतापासून गांडूळ खतनिर्मिती केली आहे.

असा आहे गोठा 

सांगली जिल्ह्यातील बामणी (ता. खानापूर, सांगली) येथील तरुण शेतकरी तेजस लेंगरे यांनी कष्ट आणि योग्य व्यवस्थापनातून बंदिस्त शेळीपालन व्यवसाय यशस्वी केला आहे. खानापूरसारख्या दुष्काळी भागात शेतीतून फारसे काही उत्पन्न हाती लागत नाही, असे लक्षात आल्यानंतर त्यांनी शेळीपालन व्यवसायाला सुरवात केली. त्यांच्या शेडमधील शेळ्यांना वर्षभर जागेवरच मार्केट तयार झाले आहे. सन २००६ पासून त्यांचा शेळीपालन व्यवसाय यशस्वीरीत्या  सुरू आहे. केवळ शेळीपालनाकडे लक्ष केंद्रित न करता त्यांनी वाया जाणारा चारा आणि लेंडीखतापासून गांडूळ खतनिर्मिती केली आहे.

असा आहे गोठा 

  •    सध्या २५० आफ्रिकन बोअर शेळ्या आणि १०० बिटल शेळ्यांचे व्यवस्थापन.
  •    गोठा क्र.१ः  १५० फूट लांब बाय ५० फूट रुंद
  •    गोठा क्र.२ ः १८० फूट लांब बाय ५५  फूट रुंद
  •    लोखंडी पट्ट्यांच्या साह्याने प्रत्येक गाळा बंदिस्त.
  •    चारा कुट्टी देण्यासाठी गव्हाणीची सोय. त्यामुळे चाऱ्यामध्ये बचत.
  •    प्रत्येक गाळ्यात सिमेंटच्या खांबाजवळ शेळ्यांना पाणी पिण्यासाठी लहान बादलीची व्यवस्था. पुरेसे पाणी उपलब्ध होण्यासाठी नळाची जोडणी.

गांडूळ खतनिर्मिती 

  •    ५० फूट बाय ५० फूट आणि २० फूट बाय ७० फूट गांडूळ खतनिर्मितीच्या दोन शेड. 
  •    शेडमध्ये व्हर्मीवॉश गोळा करणे सोपे जाण्यासाठी लोखंडी बेड तयार केले आहेत.
  •    बंदिस्त शेळीपालनातून महिन्याला १० टन गांडूळ खतनिर्मिती.
  •    रोज २० किलोच्या २० बॅगांची विक्री
  •    २० किलोची बॅग ३०० रुपये दराने विक्री.

खाद्य नियोजन 

  •    सुका चारा म्हणून तुरीचा भुसा दिला जातो.
  •    सकाळी १० ते ११, दुपारी ४ ते ५, संध्याकाळी ७ ते ८ या वेळेत ओला चारा. मोठ्या शेळ्यांना चार ते पाच किलो व लहान पिलांना दीड ते दोन किलो चारा दिला जातो.
  •    मका व गोळी पेंड मिक्‍स करून दिली जाते.
  •    प्रथिनांसाठी पावडर पाण्यातून दिली जाते.

दैनंदिन व्यवस्थापन 

  •    शेडमध्ये शहाबादी फरशी बसविलेली आहे. सकाळ-संध्याकाळ शेडची स्वच्छता.
  •    गव्हाणी स्वच्छ करून शिल्लक चारा बाहेर काढला जातो. गांडूळ खतासाठी वापरला जातो.
  •    पिण्याचे पाणी बदलले जाते. 
  •    दहा दिवसातून एकदा शेड निर्जंतुक केली जाते. त्यामुळे आजारांचे प्रमाण कमी राहते.
  •    सुमारे तीन एकर क्षेत्रावर शेळ्यांसाठी लसूण घास, शेवरी, मका, तुती या चारा पिकांची लागवड.
  •    दर महिन्याला शेळ्यांचे वजन घेतले जाते.
  •    दिवसाला साधारण २०० ग्रॅम वजन वाढ मिळते.

आरोग्य व्यवस्थापन

  •    शेळ्यांची रोगप्रतिकारक शक्ती चांगली. लहान करडांची विशेष काळजी घेतली जाते. 
  •    सकाळी गोठा साफ करताना शेळीच्या माजाची लक्षणे ओळखणे गरजेचे असते.
  •    लाळ्या खुरकत, घटसर्प त्याचबरोबर पीपीआर, एफएमडी रोग नियंत्रणासाठी शिफारशीनुसार लसीकरण.
  •    पोट फुगणे, हगवण, जीभेला काटे येणे या बाबींवर विशेष लक्ष दिले जाते.

वजनावर होते विक्री

  •    बकरी ईदसाठी मोठ्या नरांना चांगली मागणी
  •    आफ्रिकन बोअर ः मादी- १५०० रुपये किलो
  •    आफ्रिकन बोअर ः नर- १००० रुपये किलो
  •    बिटल ः ५०० रुपये किलो 
  •    दीड वर्षात नराचे वजन १०० किलोपर्यंत होते. सरासरी ७० हजारांपर्यंत दर मिळतो.

   पैदासीसाठी नर व मादीची विक्री.

  •    संकरीकरणासाठी दरवर्षी नवीन नर खरेदी केला जातो.
  •    काही वेळा गाभण शेळीलाही शेतकऱ्यांकडून मागणी.
  •    बहुतांशी शेळी, बोकडांची विक्री जागेवरून होते. करडे, बोकडाच्या बरोबरीने शेळ्यांनाही चांगली मागणी आहे.

 ः तेजस लेंगरे, ९८८१२१३०००

इतर कृषिपूरक
जनावरांच्या आरोग्यासाठी कॅल्शिअम...मांसपेशी, मज्जा संस्थेवर नियंत्रण, गर्भवाढी आणि...
योग्य वेळी करा लसीकरणजनावरांना रोगाचा प्रादुर्भाव होण्याची वाट न बघता...
थंड, ढगाळ अन् कोरड्या हवामानाची शक्यतामहाराष्ट्रावर १०१२ हेप्टापास्कल इतका हवेचा दाब...
दुधाच्या प्रकारानुसार बदलतात मानकेदुग्धजन्य पदार्थ उच्च गुणवत्तेचे व दर्जेदार...
वासरांसाठी योग्य अाहार, संगोपन पद्धतीवासराचा जन्म झाल्यानंतर त्याचा श्‍वासोच्छ्वास...
शेतीला दिली मधमाशीपालनाची जोडपरिसरातील पीकपद्धतीवर आधारित पूरक उद्योगाची जोड...
रोपवाटिका उद्योगात उत्तम संधीकोणत्याही पिकाचे किमान दीड ते दोन महिने आधी...
जनावरांच्या अाहारात बुरशीजन्य घटकांचा...अाहाराद्वारे जनावरांच्या शरीरात बरेच हानिकारक घटक...
मुरघासाचे फायदे, जनावरांसाठी वापरचाऱ्याच्या कमतरतेमुळे दूध उत्पादनामध्ये सातत्य...
जनावरांच्या आहारातील क्षारमिश्रणाचे...जनावरांच्या हाडांच्या वाढीसाठी दूध उत्पादनासाठी,...
पशूसल्लासध्या तापमानात वाढ झाली असल्यामुळे जनावरांमध्ये...
मुरघास : चाराटंचाईवर उत्तम पर्यायउन्हाळ्यामध्ये किंवा चारा तुटीच्या काळात...
उष्ण वातावरणात सांभाळा जनावरांनाअचानक वाढणाऱ्या उष्णतेमुळे जनावरांची अधिक काळजी...
आरोग्यदायी कडधान्य चिप्सतेलकट बटाटा चिप्सचे प्रमाण बाजारपेठेमध्ये वेगाने...
रेशीम कीटकांवर दिसतोय उझी माशीचा...सध्याच्या काळात पुणे, सातारा, लातूर, सोलापूर,...
दुधाळ जनावरांतील खुरांच्या आजाराचे...खुरांची योग्य काळजी व अचूक व्यवस्थापन यांमुळे...
कृषी व्यवसाय, उद्योगाकरिता व्यवहार्यता...कृषी व्यवसाय किंवा उद्योगामध्ये अपेक्षित उत्पन्न...
जनावरांसाठी पशुखाद्यापासून पोषक फीड...उत्पादन, उत्पादनकाळ, गाभणकाळ या बाबींचा विचार...
पोटफुगीपासून वाचवा जनावरांनाहिरव्या चाऱ्याचे अतिप्रमाणात सेवन केल्यामुळे...
वासरांमधील संसर्गजन्य अतिसारवासरांमधील अतिसार हा अनेक रोगांशी संबंधित आजाराची...