agriculture story in Marathi, success story of goat farmer | Agrowon

शेळ्यांना आहे वर्षभर मार्केट
अभिजित डाके
शनिवार, 25 ऑगस्ट 2018

सांगली जिल्ह्यातील बामणी (ता. खानापूर, सांगली) येथील तरुण शेतकरी तेजस लेंगरे यांनी कष्ट आणि योग्य व्यवस्थापनातून बंदिस्त शेळीपालन व्यवसाय यशस्वी केला आहे. खानापूरसारख्या दुष्काळी भागात शेतीतून फारसे काही उत्पन्न हाती लागत नाही, असे लक्षात आल्यानंतर त्यांनी शेळीपालन व्यवसायाला सुरवात केली. त्यांच्या शेडमधील शेळ्यांना वर्षभर जागेवरच मार्केट तयार झाले आहे. सन २००६ पासून त्यांचा शेळीपालन व्यवसाय यशस्वीरीत्या  सुरू आहे. केवळ शेळीपालनाकडे लक्ष केंद्रित न करता त्यांनी वाया जाणारा चारा आणि लेंडीखतापासून गांडूळ खतनिर्मिती केली आहे.

असा आहे गोठा 

सांगली जिल्ह्यातील बामणी (ता. खानापूर, सांगली) येथील तरुण शेतकरी तेजस लेंगरे यांनी कष्ट आणि योग्य व्यवस्थापनातून बंदिस्त शेळीपालन व्यवसाय यशस्वी केला आहे. खानापूरसारख्या दुष्काळी भागात शेतीतून फारसे काही उत्पन्न हाती लागत नाही, असे लक्षात आल्यानंतर त्यांनी शेळीपालन व्यवसायाला सुरवात केली. त्यांच्या शेडमधील शेळ्यांना वर्षभर जागेवरच मार्केट तयार झाले आहे. सन २००६ पासून त्यांचा शेळीपालन व्यवसाय यशस्वीरीत्या  सुरू आहे. केवळ शेळीपालनाकडे लक्ष केंद्रित न करता त्यांनी वाया जाणारा चारा आणि लेंडीखतापासून गांडूळ खतनिर्मिती केली आहे.

असा आहे गोठा 

  •    सध्या २५० आफ्रिकन बोअर शेळ्या आणि १०० बिटल शेळ्यांचे व्यवस्थापन.
  •    गोठा क्र.१ः  १५० फूट लांब बाय ५० फूट रुंद
  •    गोठा क्र.२ ः १८० फूट लांब बाय ५५  फूट रुंद
  •    लोखंडी पट्ट्यांच्या साह्याने प्रत्येक गाळा बंदिस्त.
  •    चारा कुट्टी देण्यासाठी गव्हाणीची सोय. त्यामुळे चाऱ्यामध्ये बचत.
  •    प्रत्येक गाळ्यात सिमेंटच्या खांबाजवळ शेळ्यांना पाणी पिण्यासाठी लहान बादलीची व्यवस्था. पुरेसे पाणी उपलब्ध होण्यासाठी नळाची जोडणी.

गांडूळ खतनिर्मिती 

  •    ५० फूट बाय ५० फूट आणि २० फूट बाय ७० फूट गांडूळ खतनिर्मितीच्या दोन शेड. 
  •    शेडमध्ये व्हर्मीवॉश गोळा करणे सोपे जाण्यासाठी लोखंडी बेड तयार केले आहेत.
  •    बंदिस्त शेळीपालनातून महिन्याला १० टन गांडूळ खतनिर्मिती.
  •    रोज २० किलोच्या २० बॅगांची विक्री
  •    २० किलोची बॅग ३०० रुपये दराने विक्री.

खाद्य नियोजन 

  •    सुका चारा म्हणून तुरीचा भुसा दिला जातो.
  •    सकाळी १० ते ११, दुपारी ४ ते ५, संध्याकाळी ७ ते ८ या वेळेत ओला चारा. मोठ्या शेळ्यांना चार ते पाच किलो व लहान पिलांना दीड ते दोन किलो चारा दिला जातो.
  •    मका व गोळी पेंड मिक्‍स करून दिली जाते.
  •    प्रथिनांसाठी पावडर पाण्यातून दिली जाते.

दैनंदिन व्यवस्थापन 

  •    शेडमध्ये शहाबादी फरशी बसविलेली आहे. सकाळ-संध्याकाळ शेडची स्वच्छता.
  •    गव्हाणी स्वच्छ करून शिल्लक चारा बाहेर काढला जातो. गांडूळ खतासाठी वापरला जातो.
  •    पिण्याचे पाणी बदलले जाते. 
  •    दहा दिवसातून एकदा शेड निर्जंतुक केली जाते. त्यामुळे आजारांचे प्रमाण कमी राहते.
  •    सुमारे तीन एकर क्षेत्रावर शेळ्यांसाठी लसूण घास, शेवरी, मका, तुती या चारा पिकांची लागवड.
  •    दर महिन्याला शेळ्यांचे वजन घेतले जाते.
  •    दिवसाला साधारण २०० ग्रॅम वजन वाढ मिळते.

आरोग्य व्यवस्थापन

  •    शेळ्यांची रोगप्रतिकारक शक्ती चांगली. लहान करडांची विशेष काळजी घेतली जाते. 
  •    सकाळी गोठा साफ करताना शेळीच्या माजाची लक्षणे ओळखणे गरजेचे असते.
  •    लाळ्या खुरकत, घटसर्प त्याचबरोबर पीपीआर, एफएमडी रोग नियंत्रणासाठी शिफारशीनुसार लसीकरण.
  •    पोट फुगणे, हगवण, जीभेला काटे येणे या बाबींवर विशेष लक्ष दिले जाते.

वजनावर होते विक्री

  •    बकरी ईदसाठी मोठ्या नरांना चांगली मागणी
  •    आफ्रिकन बोअर ः मादी- १५०० रुपये किलो
  •    आफ्रिकन बोअर ः नर- १००० रुपये किलो
  •    बिटल ः ५०० रुपये किलो 
  •    दीड वर्षात नराचे वजन १०० किलोपर्यंत होते. सरासरी ७० हजारांपर्यंत दर मिळतो.

   पैदासीसाठी नर व मादीची विक्री.

  •    संकरीकरणासाठी दरवर्षी नवीन नर खरेदी केला जातो.
  •    काही वेळा गाभण शेळीलाही शेतकऱ्यांकडून मागणी.
  •    बहुतांशी शेळी, बोकडांची विक्री जागेवरून होते. करडे, बोकडाच्या बरोबरीने शेळ्यांनाही चांगली मागणी आहे.

 ः तेजस लेंगरे, ९८८१२१३०००

इतर कृषिपूरक
योग्य प्रजनन व्यवस्थापनातून वाढवा...दुधाळ जनावरांची योग्य देखभाल व योग्य नियोजन...
दुधातील घटकांवर परिणाम करणारे घटक दुधातील स्निग्ध पदार्थ व एसएनएफ यांच्या...
दुग्धोत्पादन, प्रजननासाठी खनिज मिश्रणेजनावरांना हिरवा अाणि वाळलेला चारा पुरेशा प्रमाणात...
टंचाई टाळण्यासाठी चाऱ्याचे नियोजन अावश्...भविष्यातील चाराटंचाईवर मात करण्यासाठी उपलब्ध...
योग्य उपचाराने दूर करा मायांग बाहेर...दुधाळ जनावरांतील गायी व म्हशींमध्ये विण्यापूर्वी...
पोळ्याला घ्या बैलांची काळजीबैलपोळ्यादिवशी बैलांना अंघोळ घातली जाते व त्यांना...
शेळ्यांच्या अाहारातील झाडपाल्याचे...शेळ्या झाडपाला खूप आवडीनं खातात. त्यामुळे शेतातील...
कुक्कुटपालन सल्ला कोंबड्यांना पावसाळ्यातील वातावरणामुळे विविध...
बाह्य परजीवींच्या नियंत्रणासाठी गोठ्यात...जनावरांच्या शरीरावर, केसांमध्ये अाढळणाऱ्या बाह्य...
योग्य व्यवस्थापनातून कमी होते मिथेन...जनावरे खाल्लेला चारा रवंथ करतात. खाद्य खाताना...
गुणवत्तापूर्ण दूध उत्पादनाची सूत्रेजास्त दूध व फॅट मिळवण्यासाठी तसेच त्यापासून विविध...
खाद्य व्यवस्थापनात साधली प्रति किलो १८...निरा (जि. पुणे) येथील पंडित चव्हाण यांच्याकडे...
शेततळ्यातील मत्स्यपालन यशस्वी करण्याची...अगदी जिरायती क्षेत्रातही २ ते १० गुंठ्यांपर्यंत...
शेळ्यांना आहे वर्षभर मार्केटसांगली जिल्ह्यातील बामणी (ता. खानापूर, सांगली)...
रेशीम उद्योगाने आणली कौटुंबिक स्थिरता पूर्वी पूरक म्हणून सुरू केलेला रेशीम उद्योग आता...
वेळीच करा जनावरांमधील आंत्र परोपजीवींचे...आंत्रपरोपजीवीच्या प्रादुर्भावामुळे जनावरांची भूक...
योग्य प्रजनन व्यवस्थापनातून वंधत्व...जनावरातील वंधत्वामुळे मोठ्या प्रमाणात नुकसान सहन...
स्वच्छता, लसीकरणातून कमी करा शेळ्यांतील...शेळ्यांची सर्वात जास्त काळजी पावसाळ्यामध्ये...
ओळखा जनावरांमधील सर्पदंश...पावसाळ्यात शेती, गोठ्याच्या आजूबाजूच्या परिसरात...
जनावरांना खुराकासोबत द्या बायपास फॅट,...संतुलित पशुखाद्यामध्ये प्रथिने, पिष्टमय पदार्थ,...