Agriculture story in marathi, vaccination in livestock | Agrowon

अाजार टाळण्यासाठी लसीकरणाची वेळ महत्त्वाची
डॉ. प्रशांत म्हसे, डॉ. ज्योतिका सांगळे
शुक्रवार, 6 ऑक्टोबर 2017

कोणताही रोग झाल्यावर लागणाऱ्या खर्चाच्या पटीत लसीकरणाचा खर्च नगण्यच आहे. लसीकरणासाठी लागणारा वेळ आणि पैसा खूप कमी असल्याने त्यापासून होणारा फायदा लक्षात घेता जनावरांना होणाऱ्या रोगांची लस त्या-त्या ऋतूच्या आधी करून घेणे फायदेशीरच अाहे.

लसीकरण केल्यामुळे फक्त लसीकरण केलेल्या जनावरालाच नाही तर त्या जनावरांपासून मानवाला होणाऱ्या रोगासही प्रतिबंध होण्यास मदत होते. उदा. रेबीज, ब्रुसेल्ला, लेप्टोस्पायरा, रिफ्ट व्हॅली फिवर, इन्फ्लुएंझा इत्यादी.

कोणताही रोग झाल्यावर लागणाऱ्या खर्चाच्या पटीत लसीकरणाचा खर्च नगण्यच आहे. लसीकरणासाठी लागणारा वेळ आणि पैसा खूप कमी असल्याने त्यापासून होणारा फायदा लक्षात घेता जनावरांना होणाऱ्या रोगांची लस त्या-त्या ऋतूच्या आधी करून घेणे फायदेशीरच अाहे.

लसीकरण केल्यामुळे फक्त लसीकरण केलेल्या जनावरालाच नाही तर त्या जनावरांपासून मानवाला होणाऱ्या रोगासही प्रतिबंध होण्यास मदत होते. उदा. रेबीज, ब्रुसेल्ला, लेप्टोस्पायरा, रिफ्ट व्हॅली फिवर, इन्फ्लुएंझा इत्यादी.

  • लसीकरणामुळे जनावरात आढळणाऱ्या रोगांची साखळी तोडली जाऊन त्याचा प्रसार थांबवण्यास मदत होते. संबंधित रोगांपासून होणारी आर्थिक हानी तसेच कष्ट वाचतात.
  • रोगांपासून जनावरे पूर्णपणे बरी होऊनसुद्धा वर्षानुवर्षे अनेक दुष्परिणामांचा सामना करावा लागतो. उदा. लाळ्या-खुरकूत त्यामुळे अशा सगळ्या रोगांना प्रतिबंध हाच एकमेव चांगला उपाय ठरतो. योग्य प्रतिबंधासाठी लसीकरण महत्त्वाचे आहे.
  • प्रतिजैविकांच्या झालेल्या अतिरेकी गैरवापरामुळे प्रतिजैविकरोधी (रेसिसटंट) झालेल्या किंवा कोणतेही प्रतिजैविक वापरून नष्ट न होणारे किंवा त्यांना दाद न देणारे जिवाणू, विषाणू आज वातावरणात पसरले असताना त्यांचा नाश करणे अवघड झाले आहे.
  • बऱ्याच आजारांसाठी लागणाऱ्या लसी जवळील पशुधन विकास अधिकाऱ्यांकडून सवलतीच्या दरात मिळू शकतात; अन्यथा मोठ्या प्रमाणात लसीची आवश्यकता भासल्यास ती लस संबंधिता मार्फत किंवा स्वत: विकत आणू शकतो.

 गायी, म्हशींसाठी लसीकरण वेळापत्रक

आजार    लस मात्रा   वेळापत्रक
लाळ्या खुरकूत

एफ.एम.डी.लस

रक्शा एफ.एम.डी

५मिली

३ मिली 

दर वर्षी दोन वेळा (६ महिन्यांनी)
घटसर्प

ॲलम प्रिसिपीटेट

एच.एस.लस 

५ मिली

३ मिली

प्रत्येक वर्षाला (स्थानिक जनावरांना वर्षातून दोन वेळा)
फ-या  

ॲलम प्रिसिपीटेट

बी.क्यू. लस

५ मिली    प्रत्येक वर्षी
(माॅन्सूनपूर्व )
ब्रुसेल्लोसिस   ब्रुसेल्ला कॉटन १९ स्ट्रेन लस  ५ मिली   वर्षातून एकदा (वयाच्या चाैथ्या महिन्यात फक्त कालवडीमध्ये)
अॅन्थ्र्यॅक्स  स्पोर व्हॅक्सीन  १ मिली     दर वर्षी
थायेलेरियाॅसीस (गोचीड ताप)   थायेलेरिया लस  ३ मिली   दर वर्षी

कोंबड्यांमधील लसीकरण वेळापत्रक

रोगाचे नाव लसीचे नाव  वय  मात्रा
मरेक्स (हॅचरीमध्ये दिली जाते)   मरेक्स लस  पहिला दिवस  ०.२ मिली मांडीच्या स्नायूत
रानीखेत (मानमोडी)   लासोटा ५ ते १० दिवस एक थेंब नाकपुडीत किंवा डोळ्यात
गंबोरो (IBD)    गंबोरो   ७ व्या, १८ व्या दिवशी ,२५ व्या ते ३० व्या दिवशी  लस उत्पादकाच्या सूचना पाहा
फाऊलपॉक्स (देवी) फाऊलपॉक्स  ६ ते ८ आठवडे   लॅनसेटच्या साहाय्याने त्वचेतून
रानीखेत (मानमोडी)    रानीखेत
(आर २ वी) 
८- १० आठवडा व १६-१८ आठवडा   ०.५ मिली कातडीत

टीप ः लसीकरण पशुवैद्यकाच्या सल्ल्यानेच करावे.

संपर्क ः डॉ. प्रशांत म्हसे, ९०११४११०६६
(सूक्ष्म जीवशास्त्र विभाग, क्रांतिसिंह नाना पाटील पशुवैद्यकीय महाविद्यालय, शिरवळ, जि. सातारा)

इतर कृषिपूरक
अनुभवावर ठरतो मधमाश्यांचा फुलांपर्यंतचा...अनुभवाने शहाणपणा वाढते, ही बाब माणसांइतकीच...
पशुपालन सल्ला : जखमांवर उपाययोजनाजनावरांस भांडणामुळे, कुरणावर चरत असताना काही...
सुगंधी, अधिक गोडव्याची लाल केळी,...भारतातील विविध राज्यांत उत्पादित होणाऱ्या एकूण...
बुरशी टाळण्यासाठी करा खाद्याची तपासणीबुरशीयुक्त खाद्य जनावरांना दिल्यामुळे,...
बोकडांचे वेगवेगळ्या कारणांसाठी...वेगवेगळ्या कारणानुसार बोकडाची निवड, संगोपन, आहार...
नियंत्रित दुग्धोत्पादनातून वाढवा फायदादुधाच्या मागणीनुसार व दर जास्त मिळण्याच्या...
पशुपालन सल्ला कमी तापमान अाणि थंडीमुळे शेळ्या अाणि लहान करडांना...
सुवर्णाताईंनी तयार केला अनारसे, पुडाची...वडणगे (ता. करवीर, जि. कोल्हापूर) येथील श्रीमती...
सोयाबीन, हळदीमध्ये वाढीचा कलगेल्या सप्ताहात सोयाबीन, हळद व गवार बी यांचे भाव...
निगा सुधारित बायोगॅस संयंत्राची...ज्या ठिकाणी दिवसभर सूर्यप्रकाश उपलब्ध होऊ शकेल...
जनावरांच्या खाद्यात टाळा बुरशीचा...बऱ्याच वेळेस डोळ्यांना न दिसणारी बुरशी किंवा...
शेळ्यांचे लसीकरण करा; प्राणघातक...शेळ्यांना काही जिवाणूजन्य व विषाणूजन्य प्राणघातक...
दुधाची टिकवण क्षमता वाढीसाठी अत्याधुनिक...स्पोअर्स आणि जिवाणूंमुळे दूध लवकर खराब होते. उष्ण...
एकत्रित प्रयत्नांतून सुरू झाले 'चारचौघी...परभणी शहरातील सुरेखा कुलकर्णी, वर्षा कौसडीकर,...
जीआय मानांकन मिळविण्यात मोगरा अाघाडीवरजीआय मानांकन मिळविण्यात मोगरा अाघाडीवर...
कापूस, मका, सोयाबीनच्या फ्युचर्स भावात...गेल्या सप्ताहात कापूस, सोयाबीन, हळद व गवार बी...
कापूस, भाजीपाला तोडणी करताना वापरा...वेचणी कोट जाड कॉटनच्या कपड्याचा असल्यामुळे ऊन...
जनावरांतील लठ्ठपणाची कारणेबरीच जनावरे गाभण राहिल्यानंतर ५ ते ७ महिन्यांत...
विदर्भात स्वनिधी, गटबांधणीतून...जमिनीचे घटते क्षेत्र, विविध कारणांमुळे घटत...
शेळ्यांच्या जंतनिर्मूलनाकडे लक्ष द्याजंतांच्या प्रादुर्भावामुळे शेळ्यांच्या शरीरातील...