अाजार टाळण्यासाठी लसीकरणाची वेळ महत्त्वाची
डॉ. प्रशांत म्हसे, डॉ. ज्योतिका सांगळे
शुक्रवार, 6 ऑक्टोबर 2017

कोणताही रोग झाल्यावर लागणाऱ्या खर्चाच्या पटीत लसीकरणाचा खर्च नगण्यच आहे. लसीकरणासाठी लागणारा वेळ आणि पैसा खूप कमी असल्याने त्यापासून होणारा फायदा लक्षात घेता जनावरांना होणाऱ्या रोगांची लस त्या-त्या ऋतूच्या आधी करून घेणे फायदेशीरच अाहे.

लसीकरण केल्यामुळे फक्त लसीकरण केलेल्या जनावरालाच नाही तर त्या जनावरांपासून मानवाला होणाऱ्या रोगासही प्रतिबंध होण्यास मदत होते. उदा. रेबीज, ब्रुसेल्ला, लेप्टोस्पायरा, रिफ्ट व्हॅली फिवर, इन्फ्लुएंझा इत्यादी.

कोणताही रोग झाल्यावर लागणाऱ्या खर्चाच्या पटीत लसीकरणाचा खर्च नगण्यच आहे. लसीकरणासाठी लागणारा वेळ आणि पैसा खूप कमी असल्याने त्यापासून होणारा फायदा लक्षात घेता जनावरांना होणाऱ्या रोगांची लस त्या-त्या ऋतूच्या आधी करून घेणे फायदेशीरच अाहे.

लसीकरण केल्यामुळे फक्त लसीकरण केलेल्या जनावरालाच नाही तर त्या जनावरांपासून मानवाला होणाऱ्या रोगासही प्रतिबंध होण्यास मदत होते. उदा. रेबीज, ब्रुसेल्ला, लेप्टोस्पायरा, रिफ्ट व्हॅली फिवर, इन्फ्लुएंझा इत्यादी.

  • लसीकरणामुळे जनावरात आढळणाऱ्या रोगांची साखळी तोडली जाऊन त्याचा प्रसार थांबवण्यास मदत होते. संबंधित रोगांपासून होणारी आर्थिक हानी तसेच कष्ट वाचतात.
  • रोगांपासून जनावरे पूर्णपणे बरी होऊनसुद्धा वर्षानुवर्षे अनेक दुष्परिणामांचा सामना करावा लागतो. उदा. लाळ्या-खुरकूत त्यामुळे अशा सगळ्या रोगांना प्रतिबंध हाच एकमेव चांगला उपाय ठरतो. योग्य प्रतिबंधासाठी लसीकरण महत्त्वाचे आहे.
  • प्रतिजैविकांच्या झालेल्या अतिरेकी गैरवापरामुळे प्रतिजैविकरोधी (रेसिसटंट) झालेल्या किंवा कोणतेही प्रतिजैविक वापरून नष्ट न होणारे किंवा त्यांना दाद न देणारे जिवाणू, विषाणू आज वातावरणात पसरले असताना त्यांचा नाश करणे अवघड झाले आहे.
  • बऱ्याच आजारांसाठी लागणाऱ्या लसी जवळील पशुधन विकास अधिकाऱ्यांकडून सवलतीच्या दरात मिळू शकतात; अन्यथा मोठ्या प्रमाणात लसीची आवश्यकता भासल्यास ती लस संबंधिता मार्फत किंवा स्वत: विकत आणू शकतो.

 गायी, म्हशींसाठी लसीकरण वेळापत्रक

आजार    लस मात्रा   वेळापत्रक
लाळ्या खुरकूत

एफ.एम.डी.लस

रक्शा एफ.एम.डी

५मिली

३ मिली 

दर वर्षी दोन वेळा (६ महिन्यांनी)
घटसर्प

ॲलम प्रिसिपीटेट

एच.एस.लस 

५ मिली

३ मिली

प्रत्येक वर्षाला (स्थानिक जनावरांना वर्षातून दोन वेळा)
फ-या  

ॲलम प्रिसिपीटेट

बी.क्यू. लस

५ मिली    प्रत्येक वर्षी
(माॅन्सूनपूर्व )
ब्रुसेल्लोसिस   ब्रुसेल्ला कॉटन १९ स्ट्रेन लस  ५ मिली   वर्षातून एकदा (वयाच्या चाैथ्या महिन्यात फक्त कालवडीमध्ये)
अॅन्थ्र्यॅक्स  स्पोर व्हॅक्सीन  १ मिली     दर वर्षी
थायेलेरियाॅसीस (गोचीड ताप)   थायेलेरिया लस  ३ मिली   दर वर्षी

कोंबड्यांमधील लसीकरण वेळापत्रक

रोगाचे नाव लसीचे नाव  वय  मात्रा
मरेक्स (हॅचरीमध्ये दिली जाते)   मरेक्स लस  पहिला दिवस  ०.२ मिली मांडीच्या स्नायूत
रानीखेत (मानमोडी)   लासोटा ५ ते १० दिवस एक थेंब नाकपुडीत किंवा डोळ्यात
गंबोरो (IBD)    गंबोरो   ७ व्या, १८ व्या दिवशी ,२५ व्या ते ३० व्या दिवशी  लस उत्पादकाच्या सूचना पाहा
फाऊलपॉक्स (देवी) फाऊलपॉक्स  ६ ते ८ आठवडे   लॅनसेटच्या साहाय्याने त्वचेतून
रानीखेत (मानमोडी)    रानीखेत
(आर २ वी) 
८- १० आठवडा व १६-१८ आठवडा   ०.५ मिली कातडीत

टीप ः लसीकरण पशुवैद्यकाच्या सल्ल्यानेच करावे.

संपर्क ः डॉ. प्रशांत म्हसे, ९०११४११०६६
(सूक्ष्म जीवशास्त्र विभाग, क्रांतिसिंह नाना पाटील पशुवैद्यकीय महाविद्यालय, शिरवळ, जि. सातारा)

इतर कृषिपूरक
शेळीपालनातील अडचणी अोळखून व्यवसायाचे...अाधुनिकतेच्या नावाखाली शेळी संगोपनावरचा खर्च वाढत...
मधमाश्यांच्या प्रकारानुसार असते...मधमाश्यांच्या कुटुंबाचे विभाजन झाले, की त्यांची...
शेळी, मेंढीची कोणती जात निवडावी?राज्यातील शेळ्या व मेंढ्यांच्या जातींचा विचार...
पैदाशीच्या वळूचे आहार व्यवस्थापनप्रजोत्पादनासाठी वापरल्या जाणाऱ्या वळूंच्या...
सुधारित यंत्रामुळे वाढेल उत्पादनांची...वर्षभर वेगवेगळ्या भाज्यांचे उत्पादन आपल्या...
गाय-वासराच्या संगोपनातील महत्त्वाच्या...भारत हा कृषिप्रधान देश असून, पशुसंवर्धन हे...
जनावरांतील जखमांवर वेळेवर उपचार...जनावरांना काही कारणास्तव जखमा होतात. या जखमांमुळे...
सुदृढ, निरोगी जनावरांसाठी व्यवस्थापनात...दुग्धव्यवसाय फायदेशीर करायचा असेल तर जनावरांच्या...
प्रथिने, जीवनसत्त्वे, खनिजांसाठी अंडे...आपल्या रोजच्या आहारात प्रथिने, जीवनसत्त्वे, खनिजे...
स्वच्छता राखा, अन्नविषबाधा रोखाजैव रासायनिक प्रक्रियेमुळे फळे व भाजीपाल्याची...
कोथिंबीर लागवडीबाबत माहितीकोथिंबिरीची लागवड आपल्याकडे सर्व प्रकारच्या...
योग्य वयात करा बोकडाचे खच्चीकरणशेळीपालन व्यवसायात जे बोकड पैदाशीसाठी वापरायचे...
पौष्टिक, लुसलुशीत चाऱ्यासाठी पेरा ओटओट पिकाचा पाला हिरवागार, पौष्टिक व लुसलुशीत असतो...
मानसिक अारोग्यासाठीही मधमाशीचे महत्वविविध अवजारांवरील आयुर्वेदिक उपचारांमध्ये मधाचा...
खाद्यातील बुरशीमुळे कोंबड्यांना होऊ...कोंबड्यांतील मरतुकीच्या अनेक कारणांपैकी बुरशीमुळे...
अाजारापासून वाचवा निरोगी जनावरांनाजनावरांमध्ये विविध प्रकारचे जिवाणूजन्य,...
सुधारित पद्धतीने गूळ उत्पादन कसे करावे? ऊसतोडणीनंतर ६ ते १२ तासांच्या आत उसाचे गाळप...
अाजार टाळण्यासाठी लसीकरणाची वेळ...कोणताही रोग झाल्यावर लागणाऱ्या खर्चाच्या पटीत...
सोयाबीन, हळदीच्या फ्यूचर्स भावात वाढगेल्या सप्ताहात हळद वगळता सर्वच पिकांचे भाव उतरले...
निरोगी आरोग्यासाठी ताज्या फळांचा रसभारतातल्या अग्रगण्य शीतपेयांच्या रासायनिक घटकांचा...