agriculture story in marathi,remedies to conserve soil , Agrowon, Maharashtra | Agrowon

मृदा सुरक्षिततेच्या समस्या, उपाययोजना
डॉ. एन. एम. कोंडे, डॉ. व्ही. के. खर्चे ,डॉ. आर. एन. काटकर
मंगळवार, 5 डिसेंबर 2017

आज जागतिक मृदा दिन. संयुक्त राष्ट्र संघ २०१५-२०२४ हे दशक ‘‘मृदा आरोग्य दशक’’ म्हणून साजरे करीत आहे. त्या पार्श्‍वभूमीवर जागतिक मृदा दिनानिमित्त हा ऊहापोह. सद्यःस्थितीत मातीची होत असलेली प्रचंड धूप आणि ढासळत चाललेली सुपीकता हा ऐरणीचा विषय झाला आहे. मृदा सुरक्षिततेचा विचार करता खालील समस्या दिसून येतात.

मृदा सुरक्षितता धोक्यात का आली?  

आज जागतिक मृदा दिन. संयुक्त राष्ट्र संघ २०१५-२०२४ हे दशक ‘‘मृदा आरोग्य दशक’’ म्हणून साजरे करीत आहे. त्या पार्श्‍वभूमीवर जागतिक मृदा दिनानिमित्त हा ऊहापोह. सद्यःस्थितीत मातीची होत असलेली प्रचंड धूप आणि ढासळत चाललेली सुपीकता हा ऐरणीचा विषय झाला आहे. मृदा सुरक्षिततेचा विचार करता खालील समस्या दिसून येतात.

मृदा सुरक्षितता धोक्यात का आली?  

  • जमिनीची प्रचंड प्रमाणातील धूप.
  • पिकांमधील वारंवारता आणि बहुपीकपद्धती.
  • सेंद्रिय कर्बाचे ढासळते प्रमाण.
  • असंतुलित आणि अपुरा अन्नद्रव्याचा पुरवठा.
  • सिंचनासाठी अशास्त्रीय पाणीवापर
  • पीक अवशेष जाळण्याचे वाढते प्रमाण.
  • माती किंवा पाणी परीक्षण न करता विविध निविष्टांचा वापर.
  • हिरवळीची खते, जैविक खते यांचा नगण्य वापर.

मृदा सुरक्षितता म्हणजे काय ?
दरवर्षी मातीची ५३३४ दशलक्ष टन एवढी धूप होते. धुपीद्वारे जमिनीतील लाखो टन अन्नद्रव्य, जीवाणू व बुरशी यांचा ऱ्हास होतो. अनियंत्रित सिंचनामुळे जमिनीचे रासायनिक गुणधर्म बिघडतात. क्षारपड जमिनींचे प्रमाण वाढत आहे. परिणामी जमिनी अशक्त आणि नापीक होत चालल्या आहेत. एकुणच मृदा सुरक्षितता धोक्‍यात आली आहे. या पार्श्‍वभूमीवर जमिनीचे नैसर्गिक अस्तित्व कायम राखणे याला मृदा सुरक्षितता असे म्हणतात. त्यासाठी खालील उपाययोजना करणे आवश्‍यक आहे.

सांख्यिकीय अवलोकन :

  • देशाचा संपूर्ण भूभाग    ३६९ दशलक्ष हेक्‍टर.
  • पेरणीयोग्य जमीन    १४१ दशलक्ष हेक्‍टर.
  • जमिनीची होणारी धूप    ५३३४ दशलक्ष हेक्‍टर.
  • समस्याग्रस्त जमीन    १२० दशलक्ष हेक्‍टर.
  • पडणारा पाऊस    ४१० हेक्‍टर मीटर.
  • जंगलाखालील क्षेत्र    २८ टक्के.
  • पीक अवशेषांचे उत्पादन    ५०० दशलक्ष
  • देशातील कर्ब उत्सर्जनाची पातळी    ३६० पीपीएम.

संपर्क : डॉ. एन. एम. कोंडे, ९८२२८७५३७५
(मृद विज्ञान व कृषी रसायनशास्त्र विभाग, डॉ. पंजाबराव देशमुख कृषी विद्यापीठ, अकोला)

इतर अॅग्रो विशेष
मोदींनी सर्वात मोठी आरोग्य योजना '...रांची- पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी झारखंडची...
कृषिपंपासाठी बड्या कंपन्यांच्या निविदाबारामती - राज्यातील दोन लाख ९० हजार शेतकऱ्यांच्या...
मराठवाड्यातील ८६४ प्रकल्पांत ३३ टक्‍केच...औरंगाबाद : मराठवाड्यातील पाणीसाठ्यांमधील उपयुक्‍त...
ऊस ठिबक योजनेसाठी लेखापरीक्षकाची नेमणूक पुणे : राज्यात ऊस लागवडीसाठी ठिबक अनुदान...
इथेनॉलमधील फरक ओळखण्यासाठी यंत्रणानवी दिल्ली ः देशात तीन प्रकारच्या मोलॅसिसपासून...
‘ग्लायफोसेट’वर बंदी नाहीपुणे : मानवी आरोग्याला धोकादायक असल्याचा कोणताही...
विदर्भात पावसाची दमदार हजेरीपुणे : बंगालच्या उपसागरातील ‘दाये’ वादळाने बाष्प...
बचत गटांतून मिळाली विकासाला उभारीअस्तगाव (ता. राहाता, जि. नगर) हा तसा सधन परिसर....
कांदाचाळीसाठी सव्वाशे कोटींचा निधीनगर  ः एकात्मिक फलोत्पादन विकास...
शेती, आरोग्य अन्‌ शिक्षणाचा जागरगावाच्या शाश्वत विकासासाठी शेती, आरोग्य, शिक्षण...
महाराष्ट्राची सिंचनक्षमता आता 40 लाख...मुंबई - शेतीयोग्य जमिनीतील केवळ 18 टक्‍के...
देशात ऊस लागवड 51.9 लाख हेक्टरवरनवी दिल्ली ः मागील वर्षी अतिरिक्त साखर...
देशातील कृषी संशोधन व्यवस्था खिळखिळी...पुणे: केंद्र सरकारने देशातील १०३ पैकी ६१...
मराठवाड्यात ३५ टक्के खरिप पीककर्ज वाटपऔरंगाबाद : मराठवाड्यात खरीप पीककर्ज वाटप...
सुधारित तंत्राद्वारे केली केळी शेती...ब्राह्मणपुरी (ता. शहादा, जि. नंदुरबार) येथील...
पाणी अडवले, पाणी जिरवले पाण्याचे संकट...नांदेड जिल्ह्यातील तालुक्याचे ठिकाण असलेल्या...
राज्यात पाच कीटकनाशके विक्रीला दोन...अकोलाः राज्यात कीटकनाशक फवारणीद्वारे विषबाधा...
उत्तर महाराष्ट्र, उत्तर कोकणात...पुणे : बंगालच्या उपसागरातील ‘दाये’ चक्रीवादळाने...
अकोला कृषी विद्यापीठात ड्रोनद्वारे...नागपूर ः ड्रोनद्वारे फवारणीचा राज्यातील पहिला...
विदर्भात आज अतिवृष्टीचा इशारा पुणे ः बंगालच्या उपसागरात तयार झालेल्या कमी दाब...