agriculture story in marathi,remedies to conserve soil , Agrowon, Maharashtra | Agrowon

मृदा सुरक्षिततेच्या समस्या, उपाययोजना
डॉ. एन. एम. कोंडे, डॉ. व्ही. के. खर्चे ,डॉ. आर. एन. काटकर
मंगळवार, 5 डिसेंबर 2017

आज जागतिक मृदा दिन. संयुक्त राष्ट्र संघ २०१५-२०२४ हे दशक ‘‘मृदा आरोग्य दशक’’ म्हणून साजरे करीत आहे. त्या पार्श्‍वभूमीवर जागतिक मृदा दिनानिमित्त हा ऊहापोह. सद्यःस्थितीत मातीची होत असलेली प्रचंड धूप आणि ढासळत चाललेली सुपीकता हा ऐरणीचा विषय झाला आहे. मृदा सुरक्षिततेचा विचार करता खालील समस्या दिसून येतात.

मृदा सुरक्षितता धोक्यात का आली?  

आज जागतिक मृदा दिन. संयुक्त राष्ट्र संघ २०१५-२०२४ हे दशक ‘‘मृदा आरोग्य दशक’’ म्हणून साजरे करीत आहे. त्या पार्श्‍वभूमीवर जागतिक मृदा दिनानिमित्त हा ऊहापोह. सद्यःस्थितीत मातीची होत असलेली प्रचंड धूप आणि ढासळत चाललेली सुपीकता हा ऐरणीचा विषय झाला आहे. मृदा सुरक्षिततेचा विचार करता खालील समस्या दिसून येतात.

मृदा सुरक्षितता धोक्यात का आली?  

  • जमिनीची प्रचंड प्रमाणातील धूप.
  • पिकांमधील वारंवारता आणि बहुपीकपद्धती.
  • सेंद्रिय कर्बाचे ढासळते प्रमाण.
  • असंतुलित आणि अपुरा अन्नद्रव्याचा पुरवठा.
  • सिंचनासाठी अशास्त्रीय पाणीवापर
  • पीक अवशेष जाळण्याचे वाढते प्रमाण.
  • माती किंवा पाणी परीक्षण न करता विविध निविष्टांचा वापर.
  • हिरवळीची खते, जैविक खते यांचा नगण्य वापर.

मृदा सुरक्षितता म्हणजे काय ?
दरवर्षी मातीची ५३३४ दशलक्ष टन एवढी धूप होते. धुपीद्वारे जमिनीतील लाखो टन अन्नद्रव्य, जीवाणू व बुरशी यांचा ऱ्हास होतो. अनियंत्रित सिंचनामुळे जमिनीचे रासायनिक गुणधर्म बिघडतात. क्षारपड जमिनींचे प्रमाण वाढत आहे. परिणामी जमिनी अशक्त आणि नापीक होत चालल्या आहेत. एकुणच मृदा सुरक्षितता धोक्‍यात आली आहे. या पार्श्‍वभूमीवर जमिनीचे नैसर्गिक अस्तित्व कायम राखणे याला मृदा सुरक्षितता असे म्हणतात. त्यासाठी खालील उपाययोजना करणे आवश्‍यक आहे.

सांख्यिकीय अवलोकन :

  • देशाचा संपूर्ण भूभाग    ३६९ दशलक्ष हेक्‍टर.
  • पेरणीयोग्य जमीन    १४१ दशलक्ष हेक्‍टर.
  • जमिनीची होणारी धूप    ५३३४ दशलक्ष हेक्‍टर.
  • समस्याग्रस्त जमीन    १२० दशलक्ष हेक्‍टर.
  • पडणारा पाऊस    ४१० हेक्‍टर मीटर.
  • जंगलाखालील क्षेत्र    २८ टक्के.
  • पीक अवशेषांचे उत्पादन    ५०० दशलक्ष
  • देशातील कर्ब उत्सर्जनाची पातळी    ३६० पीपीएम.

संपर्क : डॉ. एन. एम. कोंडे, ९८२२८७५३७५
(मृद विज्ञान व कृषी रसायनशास्त्र विभाग, डॉ. पंजाबराव देशमुख कृषी विद्यापीठ, अकोला)

इतर अॅग्रो विशेष
होय, आम्हीच खरे लाभार्थी!राज्यभर झालेल्या मृद संधारणाच्या अनेक कामांवर...
शेतीमाल हमीभाव : एक सापळासरकारने शेतकऱ्यांपुढे लटकवलेले हमीभावाचे एक गाजरच...
थंडी पुन्हा परतण्याची चिन्हेपुणे : गेल्या दहा ते बारा दिवसांपासून गायब झालेली...
कापूस उत्पादकांना एकरी २५ हजारांची मदत...नागपूर : बोंडअळीमुळे कापूस पट्ट्यातील शेतकऱ्यांचे...
कारखान्यांपुढे शॉर्ट मार्जिनचे संकटकोल्हापूर ः गेल्या तीन महिन्यांपासून साखरेच्या...
मावळातील शेतकऱ्यांची इंद्रायणी भाताला...कामशेत, जि. पुणे ः मावळ तालुक्‍याची ओळख असलेला...
"स्वामिनाथन'बाबत पुन्हा सर्वोच्च...पुणे : शेतीमालाचा उत्पादन खर्च अधिक पन्नास टक्के...
अन्नसुरक्षा मुद्दाच भारतासाठी महत्वाचा ब्युनाॅर्स अायर्स, अर्जेंटिना : येथे होत असलेल्या...
कर्जमाफी, यवतमाळ विषबाधा,...नागपूर : ऑनलाइन कर्जमाफीतील घोळ, पाच...
अवघ्या ३०० रुपयांत बनविले हरभरा शेंडे...एक एकर हरभरा खुडणीसाठी पाच ते सहा मजुरांची...
सोयाबीनच्या दर्जेदार बीजोत्पादनासाठी...महाराष्ट्राचे प्रमुख पीक म्हणून कापूस व सोयाबीनचा...
कोणताही पक्ष, सरकार, शेतकऱ्यांना न्याय...शेतकरी प्रश्‍नांबाबत रघुनाथदादांची खंत आजपासून...
ट्रेलर्स ट्रॅक्‍टरला स्वयंचलित ब्रेक...सातारा : ॲग्रिकल्चरल ट्रेलर्स ट्रॅक्‍टर्सला...
कापूस उत्पादकांकडून बोनसची मागणीनागपूर : कापसावर गुलाबी बोंड अळीचा प्रकोप...
‘माफसू’ची कुलगरू निवड प्रक्रिया २४...नागपूर ः महाराष्ट्र पशु व मत्स्य विज्ञान...
विदर्भात काही ठिकाणी बुधवारी पावसाचा...पुणे  ः बंगालच्या उपसागरातील कमी दाबाचा...
कीटकनाशक प्रयोगशाळांमध्ये विश्लेषकांची...पुणे : कीटकनाशकांची विक्री वाढत असताना राज्यातील...
भडगावला अडतीच्या नावाखाली शेतकऱ्यांची...जळगाव ः बाजार समितीत अडत वसुली बंदचा निर्णय होऊन...
सीताफळाला फळमाशीचा डंखसोलापूर ः कोरडवाहू शेतकऱ्यांचा आधार ठरू पाहणाऱ्या...
शेतीमध्येही गिरविले आधुनिकतेचे धडेघाटकोपर (मुंबई) येथील तानाजी मोहिते यांनी...