agriculture story in marathi,remedies to conserve soil , Agrowon, Maharashtra | Agrowon

मृदा सुरक्षिततेच्या समस्या, उपाययोजना
डॉ. एन. एम. कोंडे, डॉ. व्ही. के. खर्चे ,डॉ. आर. एन. काटकर
मंगळवार, 5 डिसेंबर 2017

आज जागतिक मृदा दिन. संयुक्त राष्ट्र संघ २०१५-२०२४ हे दशक ‘‘मृदा आरोग्य दशक’’ म्हणून साजरे करीत आहे. त्या पार्श्‍वभूमीवर जागतिक मृदा दिनानिमित्त हा ऊहापोह. सद्यःस्थितीत मातीची होत असलेली प्रचंड धूप आणि ढासळत चाललेली सुपीकता हा ऐरणीचा विषय झाला आहे. मृदा सुरक्षिततेचा विचार करता खालील समस्या दिसून येतात.

मृदा सुरक्षितता धोक्यात का आली?  

आज जागतिक मृदा दिन. संयुक्त राष्ट्र संघ २०१५-२०२४ हे दशक ‘‘मृदा आरोग्य दशक’’ म्हणून साजरे करीत आहे. त्या पार्श्‍वभूमीवर जागतिक मृदा दिनानिमित्त हा ऊहापोह. सद्यःस्थितीत मातीची होत असलेली प्रचंड धूप आणि ढासळत चाललेली सुपीकता हा ऐरणीचा विषय झाला आहे. मृदा सुरक्षिततेचा विचार करता खालील समस्या दिसून येतात.

मृदा सुरक्षितता धोक्यात का आली?  

  • जमिनीची प्रचंड प्रमाणातील धूप.
  • पिकांमधील वारंवारता आणि बहुपीकपद्धती.
  • सेंद्रिय कर्बाचे ढासळते प्रमाण.
  • असंतुलित आणि अपुरा अन्नद्रव्याचा पुरवठा.
  • सिंचनासाठी अशास्त्रीय पाणीवापर
  • पीक अवशेष जाळण्याचे वाढते प्रमाण.
  • माती किंवा पाणी परीक्षण न करता विविध निविष्टांचा वापर.
  • हिरवळीची खते, जैविक खते यांचा नगण्य वापर.

मृदा सुरक्षितता म्हणजे काय ?
दरवर्षी मातीची ५३३४ दशलक्ष टन एवढी धूप होते. धुपीद्वारे जमिनीतील लाखो टन अन्नद्रव्य, जीवाणू व बुरशी यांचा ऱ्हास होतो. अनियंत्रित सिंचनामुळे जमिनीचे रासायनिक गुणधर्म बिघडतात. क्षारपड जमिनींचे प्रमाण वाढत आहे. परिणामी जमिनी अशक्त आणि नापीक होत चालल्या आहेत. एकुणच मृदा सुरक्षितता धोक्‍यात आली आहे. या पार्श्‍वभूमीवर जमिनीचे नैसर्गिक अस्तित्व कायम राखणे याला मृदा सुरक्षितता असे म्हणतात. त्यासाठी खालील उपाययोजना करणे आवश्‍यक आहे.

सांख्यिकीय अवलोकन :

  • देशाचा संपूर्ण भूभाग    ३६९ दशलक्ष हेक्‍टर.
  • पेरणीयोग्य जमीन    १४१ दशलक्ष हेक्‍टर.
  • जमिनीची होणारी धूप    ५३३४ दशलक्ष हेक्‍टर.
  • समस्याग्रस्त जमीन    १२० दशलक्ष हेक्‍टर.
  • पडणारा पाऊस    ४१० हेक्‍टर मीटर.
  • जंगलाखालील क्षेत्र    २८ टक्के.
  • पीक अवशेषांचे उत्पादन    ५०० दशलक्ष
  • देशातील कर्ब उत्सर्जनाची पातळी    ३६० पीपीएम.

संपर्क : डॉ. एन. एम. कोंडे, ९८२२८७५३७५
(मृद विज्ञान व कृषी रसायनशास्त्र विभाग, डॉ. पंजाबराव देशमुख कृषी विद्यापीठ, अकोला)

इतर अॅग्रो विशेष
इंधनाचा भडकाएप्रिल महिन्यात राज्यातील तापमान ४० अंश...
हमीभावाने खरेदीत हवी विश्वासार्हताशासनाची कार्यक्षमता व पारदर्शकता वाढविण्याच्या...
उन्हामुळे लाही लाहीपुणे : वाढलेल्या उन्हामुळे अंगाची लाही लाही होत...
साखरेवर कर, इथेनॉलवरील जीएसटी कमी...नवी दिल्ली ः देशात सध्या साखरेचे दर पडल्याने...
तूर खरेदीत राज्याला एक हजार कोटींचा...मुंबई ः अगदी सुरवातीपासूनच संशयाच्या भोवऱ्यात...
व्यावसायिक पिकांसह ‘हायटेक’ फुलशेतीचा...डोंगरकडा (जि. हिंगोली) येथील नागेश खांडरे या कृषी...
अन्य खात्याच्या मंत्र्यांचाही ‘कृषी’...पुणे : कृषी विभागातील घोटाळेबहाद्दर अधिकाऱ्यांना...
दख्खनी मेंढीची लाेकरदेखील दर्जेदारपुणे : आॅस्ट्रेलियातील मेरिनाे मेंढीची लोकर...
बॅंकांतील घोटाळ्याने पतशिस्त बिघडत नाही...शेतकऱ्यांना कर्जमाफी दिली तर पतशिस्त बिघडते असा...
दूध करपतेय, लक्ष कोण देणार?गेल्या वर्षात तूर, सोयाबीन, कापूस या मुख्य शेती...
राज्यातील धरणसाठा ३३.८६ टक्क्यांवरपुणे  : तापमान वाढताच राज्यातील धरणांचा...
अादेशाअभावी तूर खरेदी बंदचअकोला ः मुदत संपल्याने बुधवार (ता. १८) पासून बंद...
उद्योगांमध्ये वापर होणाऱ्या साखरेवर कर...कोल्हापूर  : देशात तयार होणाऱ्या साखरेपैकी...
तापमानाचा पारा चाळीशीपारपुणे  : राज्यात उन्हाचा चटका वाढतच असून,...
नागरी सेवा मंडळ बनले दात नसलेला वाघपुणे : कृषी विभागातील घोटाळेबहाद्दर अधिकाऱ्यांना...
ध्यास गुणवत्तापूर्ण केळी उत्पादनाचा...जळगाव जिल्ह्यातील केऱ्हाळे बुद्रुक (ता. रावेर)...
जमीन सुपीकतेबाबत असे भान आपल्याला कधी?जी जमीन भरभरून उत्पादन देते ती सुपीक जमीन, ही...
पंजाबचा आदर्शमागील दोन वर्षांपासून राज्यात कुठल्याही शेतमालास...
करवंद... ‘डोंगराची काळी मैना’ला बहर...तळवाडे दिगर, जि.नाशिक : डोंगराची काळी मैना...
पशुगणना अखेर सुरू होणार; टॅब खरेदी...पुणे  : बाजारभावापेक्षा माहिती तंत्रज्ञान...