agriculture story in marathi,remedies to conserve soil , Agrowon, Maharashtra | Agrowon

मृदा सुरक्षिततेच्या समस्या, उपाययोजना
डॉ. एन. एम. कोंडे, डॉ. व्ही. के. खर्चे ,डॉ. आर. एन. काटकर
मंगळवार, 5 डिसेंबर 2017

आज जागतिक मृदा दिन. संयुक्त राष्ट्र संघ २०१५-२०२४ हे दशक ‘‘मृदा आरोग्य दशक’’ म्हणून साजरे करीत आहे. त्या पार्श्‍वभूमीवर जागतिक मृदा दिनानिमित्त हा ऊहापोह. सद्यःस्थितीत मातीची होत असलेली प्रचंड धूप आणि ढासळत चाललेली सुपीकता हा ऐरणीचा विषय झाला आहे. मृदा सुरक्षिततेचा विचार करता खालील समस्या दिसून येतात.

मृदा सुरक्षितता धोक्यात का आली?  

आज जागतिक मृदा दिन. संयुक्त राष्ट्र संघ २०१५-२०२४ हे दशक ‘‘मृदा आरोग्य दशक’’ म्हणून साजरे करीत आहे. त्या पार्श्‍वभूमीवर जागतिक मृदा दिनानिमित्त हा ऊहापोह. सद्यःस्थितीत मातीची होत असलेली प्रचंड धूप आणि ढासळत चाललेली सुपीकता हा ऐरणीचा विषय झाला आहे. मृदा सुरक्षिततेचा विचार करता खालील समस्या दिसून येतात.

मृदा सुरक्षितता धोक्यात का आली?  

  • जमिनीची प्रचंड प्रमाणातील धूप.
  • पिकांमधील वारंवारता आणि बहुपीकपद्धती.
  • सेंद्रिय कर्बाचे ढासळते प्रमाण.
  • असंतुलित आणि अपुरा अन्नद्रव्याचा पुरवठा.
  • सिंचनासाठी अशास्त्रीय पाणीवापर
  • पीक अवशेष जाळण्याचे वाढते प्रमाण.
  • माती किंवा पाणी परीक्षण न करता विविध निविष्टांचा वापर.
  • हिरवळीची खते, जैविक खते यांचा नगण्य वापर.

मृदा सुरक्षितता म्हणजे काय ?
दरवर्षी मातीची ५३३४ दशलक्ष टन एवढी धूप होते. धुपीद्वारे जमिनीतील लाखो टन अन्नद्रव्य, जीवाणू व बुरशी यांचा ऱ्हास होतो. अनियंत्रित सिंचनामुळे जमिनीचे रासायनिक गुणधर्म बिघडतात. क्षारपड जमिनींचे प्रमाण वाढत आहे. परिणामी जमिनी अशक्त आणि नापीक होत चालल्या आहेत. एकुणच मृदा सुरक्षितता धोक्‍यात आली आहे. या पार्श्‍वभूमीवर जमिनीचे नैसर्गिक अस्तित्व कायम राखणे याला मृदा सुरक्षितता असे म्हणतात. त्यासाठी खालील उपाययोजना करणे आवश्‍यक आहे.

सांख्यिकीय अवलोकन :

  • देशाचा संपूर्ण भूभाग    ३६९ दशलक्ष हेक्‍टर.
  • पेरणीयोग्य जमीन    १४१ दशलक्ष हेक्‍टर.
  • जमिनीची होणारी धूप    ५३३४ दशलक्ष हेक्‍टर.
  • समस्याग्रस्त जमीन    १२० दशलक्ष हेक्‍टर.
  • पडणारा पाऊस    ४१० हेक्‍टर मीटर.
  • जंगलाखालील क्षेत्र    २८ टक्के.
  • पीक अवशेषांचे उत्पादन    ५०० दशलक्ष
  • देशातील कर्ब उत्सर्जनाची पातळी    ३६० पीपीएम.

संपर्क : डॉ. एन. एम. कोंडे, ९८२२८७५३७५
(मृद विज्ञान व कृषी रसायनशास्त्र विभाग, डॉ. पंजाबराव देशमुख कृषी विद्यापीठ, अकोला)

इतर अॅग्रो विशेष
जत तालुक्यात द्राक्ष, डाळिंब बागा...सांगली : जत तालुक्यात पश्‍चिम भाग वगळता...
प्रकल्प व्यवस्थापकावर कारवाईचे आदेशपुणे : एकात्मिक पाणलोट व्यवस्थापन...
सहवेदना :आज अन्नत्याग आंदोलनयवतमाळ: शेतकरी साहेबराव करपे व कुटुंबीयांप्रति...
उन्हाची काहिली वाढलीपुणे: राज्यात गेल्या काही दिवसांपासून उन्हाची...
राजकीय उपद्रव्य मूल्य घटल्याने...मुंबई: मर्यादित जनाधार आणि राजकीय उपद्रव मूल्य...
सोलापूर जिल्ह्यातील सर्व गावांची...सोलापूर : सोलापूर जिल्ह्यातील सर्वच ११४५...
विदेश अभ्यास दौऱ्याच्या शेतकरी यादीत...पुणे : विदेश अभ्यास दौऱ्यासाठी निवड केलेल्या...
क्रांती कारखाना हुमणीचे भुंगेरे खरेदी...कुंडल, जि. सांगली : एकात्मिक हुमणी कीड नियंत्रण...
तेजस्विनीच्या साथीने बचतीतून...तेजस्विनी लोकसंचालित साधन केंद्राच्या...
परवानाधारक व्यापाऱ्यांनीच केळीची खरेदी...जळगाव : चोपडा बाजार समिती दरवर्षी १४...
गोव्याचे मुख्यमंत्री मनोहर पर्रीकर...पणजी : देशाचे माजी संरक्षणमंत्री व गोव्याचे...
आडातच नाही तर पोहऱ्यात येणार कोठून? दुष्काळ पडल्याने पाण्यासाठी बोअर घेण्याची अक्षरशा...
कृषी पर्यवेक्षकांना पदोन्नती मिळाली, पण...पुणे : राज्यातील कृषी पर्यवेक्षकांना शासनाने मंडळ...
दुष्काळी मराठवाड्यात मार्चमध्येच ‘केसर'...केज, जि. बीड ः फळांचा राजा आंबा बाजारात...
मिरची पीक अंतिम टप्प्यातनंदुरबार (प्रतिनिधी) ः खानदेशातील मिरचीचे आगार...
सुधारित जोडओळ पद्धतीमुळे कपाशीतून...सोगोडा (जि. बुलढाणा) येथील विजय पातळे या कपाशी...
परभणी ठरले देशात उष्णपुणे : राज्यात अनेक ठिकाणी तापमान ३७ अंशांच्या...
द्राक्ष उत्पादकांची फसवणूक थांबणार कधी?नाशिक: नाशिक जिल्ह्यातील मुख्य अर्थकारण...
यवतमाळच्या अनिकेतने तयार केला फवारणीचा...यवतमाळ ः फवारणीमुळे होणाऱ्या विषबाधा सर्वदूर...
गोव्याचे मुख्यमंत्री मनोहर पर्रिकर...पणजी : गेल्या एक वर्षापासून अधिक काळ...