agriculture success story in marathi, Achalpur, Amravati, maharashtra | Agrowon

भाडेतत्त्वावरील शेतीतून मिळवली आर्थिक सक्षमता 
विनोद इंगोले
शनिवार, 28 एप्रिल 2018

अचलपूर (जि. अमरावती) येथील रितेश दिलीपराव पोटे यांची घरची केवळ सहा एकर शेती. अल्पभूधारक असल्याचे शल्य न बाळगता रितेश यांनी भाडेतत्त्वावर सुमारे ४५ एकर शेती कसून व्यवसायिकतेचा नवा आदर्श निर्माण केला आहे. या शिवारात यशस्वी भाजीपाला उत्पादक शेतकरी म्हणून त्यांनी अापली अोळख ठळक केली अाहे.   

अचलपूर (जि. अमरावती) येथील रितेश दिलीपराव पोटे यांची घरची केवळ सहा एकर शेती. अल्पभूधारक असल्याचे शल्य न बाळगता रितेश यांनी भाडेतत्त्वावर सुमारे ४५ एकर शेती कसून व्यवसायिकतेचा नवा आदर्श निर्माण केला आहे. या शिवारात यशस्वी भाजीपाला उत्पादक शेतकरी म्हणून त्यांनी अापली अोळख ठळक केली अाहे.   

अमरावती जिल्ह्यातील अचलपूर तालुका हा संत्रा व केळी पिकासाठी प्रसिद्ध आहे. या भागात सिंचनाकरिता प्रकल्प नसले तरी विहिरीच्या माध्यमातून शेतकऱ्यांनी सिंचन सुविधा बळकट केल्या आहेत. भूगर्भात पाणीसंचय चांगला असल्याने शेतकऱ्यांना केळी, संत्र्यासारखी व्यावसायिक पिके घेणे शक्‍य होते. येथील पोटे कुटुंबीयांची वडिलोपार्जित सहा एकर शेती. घरच्या शेतीसोबत रितेश तब्बल ४५ एकर शेती भाड्याने कसतात. यामध्ये जोखीम पत्करुन भाजीपाला पिकाची एकाच वेळी १० ते २० एकरावर लागवड करतात.  

भाडेतत्त्वावरील शेतीचा पॅटर्न
घरची जेमतेम सहा एकर शेती असली तरी रितेश गेल्या १२ वर्षांपासून एकूण ४५ एकर शेती भाडेतत्त्वावर कसतात. दहा ते पंधरा हजार रुपये एकरी याप्रमाणे वर्षभराचा करार राहतो. कारली, चवळी, वांगी, केळी, कलिंगड, काकडी, हिरवी मिरची इ. पिके घेतली जातात. या वर्षी हिरव्या मिरची ऐवजी ते ढोबळी मिरचीची लागवड करणार अाहेत. 

जोखीम पत्करणाराच होतो यशस्वी 
सकाळी साडेपाच वाजता रितेश यांचा दिवस सुरू होतो. रितेश पिकांची लागवड थोड्या थोडक्‍या क्षेत्रावर न करता एकाचवेळी १० ते २० एकरावर भाजीपाला पिकाची लागवड करतात. जोखीम पत्करणारा व्यक्‍तीच जीवनात यशस्वी होतो, असे ते सांगतात. त्यानुसार २००७ साली २२ एकरावर वांगी अाणि २२ एकरावर हिरव्या मिरचीची लागवड केली होती. त्या वेळी या दोन्ही पिकांपासून चांगला फायदा मिळाला होता. या पैशातून त्यांनी सहा एकर जमीन खरेदी केली. 

भाडेतत्त्वावर यंत्रांचा वापर 
    ५१ एकर शेती कसणाऱ्या रितेश यांच्याकडे स्वतःची बैलजोडी किंवा ट्रॅक्‍टरदेखील नाही. आवश्‍यक त्या वेळी भाडेतत्त्वावर ट्रॅक्‍टर व इतर अवजारे भाडेतत्त्वावर घेतली जातात. यंत्रांचा देखभालीचा खर्च जास्त असतो. त्यापेक्षा यंत्रे भाड्याने घेतलेली फायदेशीर ठरतात असा त्यांचा अनुभव आहे. 

मजुरांमार्फत होते व्यवस्थापन
५१ एकर शेतीचे व्यवस्थापन एकट्याने होणे शक्‍य नव्हते; त्यामुळे रितेश यांनी मध्य प्रदेशातील १७ मजूर शेतीकामासाठी ठेवले आहेत. गरज पडल्यास आणखी मजूर शेतीकामासाठी आणले जातात. मजुरांना १५० ते २५० रुपये अशी मजुरी दिली जाते.  

संपूर्ण शेतीला ठिबक सिंचन
रितेश यांची चार ठिकाणी विभागून शेती अाहे. सिंचनासाठी काही ठिकाणी विहीर तर काही ठिकाणी कूपनलिकेची सोय केली अाहे. संपूर्ण ५१ एकर शेती ठिबकखाली आणली आहे. ठिबकमुळे विद्राव्य खते देण्याचे काम सोपे होते. परिणामी मजुरी आणि वेळही वाचतो. 

गटाच्या माध्यमातून भाजीपाला लागवडीचे नियोजन
या भागातील शेतकऱ्यांनी एकत्र येत माउली अॅग्रो मॅनेजमेंट नावाने व्हॉट्सअॅप ग्रुप तयार केला आहे. त्या माध्यमातून पुढे गटाची स्थापना करून ३०० ते ३५० एकरांवर भाजीपाला लागवड करण्याचा रितेश पोेटे यांचे नियोजन आहे. 

पोटे यांची पीकपद्धती दृष्टिक्षेपात
संत्रा 

  • तीन वर्षांपूर्वी ६ एकर क्षेत्रावर संत्र्याची लागवड.
  • सध्या संत्र्याची झाडे तीन वर्षे वयाची असल्याने त्यात टोमॅटोचे आंतरपीक घेतले अाहे. 
  • लागवडीपासून सरासरी चार वर्षे संत्रा पिकात आंतरपीक घेता येते. सध्या     रितेश यांच्या शेतातील झाडे तीन वर्षांची झाली आहेत. त्यामुळे पुढील वर्षापर्यंत आंतरपीक घेणे शक्‍य होणार आहे. 

कलिंगड

  • या वर्षी फेब्रुवारी महिन्यात सुमारे ११ एकरावर लागवड. 
  • एकरी २२ टन उत्पादन.
  • प्रतिकिलो सात ते साडेसात रुपये दर मिळाला. 
  • नागपूर तसेच जम्मू-काश्‍मीर येथील व्यापाऱ्याला कलिंगडाची विक्री.
  • व्यवस्थापनासाठी एकरी सुमारे ४५ ते ४७ हजार रुपयांचा खर्च.

केळी  

  • गेल्या ३ वर्षांपासून साडेतीन एकरावर केळीची लागवड. एकरी सुमारे १८०० झाडे.
  • एका झाडापासून हंगामात सरासरी २० ते २५ किलोचे उत्पादन.
  • व्यापाऱ्यांना केळीची जागेवर विक्री. 
  • गेल्या वर्षीच्या हंगामात ८ ते १० रुपये प्रति किलोस दर मिळाला. 
  • केळीच्या व्यवस्थापनावर प्रतिझाड ७० रुपये खर्च.

    टोमॅटो 

  • गेल्या अाठ वर्षांपासून टोमॅटोची लागवड.
  • ६ एकर संत्रालागवडीमध्ये टोमॅटोचे आंतरपीक.
  • गेल्या वर्षी सप्टेंबर महिन्यात आच्छादनाचा वापर करून पाच बाय एक फूट आकाराच्या बेडवर लागवड.
  • नोव्हेंबर २०१७ पासून उत्पादन सुरू.
  • प्रतिक्रेटसाठी कमीतकमी १५० रु. तर जास्तीत १३०० रु. पर्यंत उच्चांकी दर.
  • यंदा सर्वात उच्चांकी दर (प्रतिक्रेटसाठी १३०० रु.) मिळाला.
  • एकरी व्यवस्थापनासाठी सुमारे ४७ हजार रुपये खर्च.
  • १९ हजार क्रेटपासून यंदा चांगला फायदा मिळाला.
  • अमरावती सोबतच मध्य प्रदेशमध्ये टोमॅटो विक्रीसाठी पाठविला जातो. कधी कधी थेट शेतावरून विक्री केली जाते. 

कारली 

  • सुमारे दहा एकरावर जून महिन्यात कारल्याची लागवड.
  • ऑगस्टच्या पहिल्या पंधरवड्यात उत्पादनास सुरवात. या काळात मागणी जास्त असते. त्यामुळे चांगला दर मिळतो.
  • गेल्या वर्षी किलोसाठी २५ ते ४० रुपये दर मिळाला. 
  • व्यवस्थापनासाठी ४५ ते ४८ हजार रुपये खर्च.

खरबूज
     फेब्रुवारी महिन्यात चार एकरावर लागवड.

संपर्क ः रितेश पोटे, ९७६५३३१२३९

 

फोटो गॅलरी

इतर अॅग्रो विशेष
नाशिकच्या धरणांत अवघा ४५ टक्के जलसाठानाशिक : यंदा कमी झालेल्या पावसामुळे धरणातील...
शेतीसह शिक्षणाबाबतही जागरूक सावखेडाखुर्दसावखेडा खुर्द (ता. जि. जळगाव) या बागायती...
वाहतूक शुल्कासाठी प्रमाणपत्राची अट नको...पुणे : निर्यातीचा कोटा पूर्ण करणाऱ्या साखर...
राष्ट्रीय जल पुरस्कारांत महाराष्ट्र...मुंबई : राज्यातील जलयुक्त शिवार अभियानमध्ये...
बांबू उद्योगात भारताला स्वयंपूर्ण...मुंबई: कागद, कागदाचा लगदा, वस्त्र या विविध...
लाँग मार्च पोलिसांनी रोखला; आज कूच...नाशिक: मागील वर्षी मार्च महिन्यात अखिल भारतीय...
चटका वाढल्याने उन्हाळ्याची चाहूलपुणे : राज्यातील थंडी कमी होऊन उन्हाचा चटका...
निविष्ठांबाबत शासन कठोर: चंद्रकांत...पुणे : राज्यातील शेतकऱ्यांना खते, बियाणे,...
हमीभावाने कापूस खरेदीत केंद्राचा हात...जळगाव ः कापूस बाजारात हवी तशी तेजी नसल्याचे...
मराठवाड्यातील भूजल रसातळालाऔरंगाबाद : मराठवाड्यातील भूजलाची पातळी झपाट्याने...
आर्थिक स्थैर्याचे अनुकरणीय मॉडेलराज्यातील शेतीमधील समस्यांची यादी केली तर ती खूप...
पॉलिहाउस शेडनेट नायकांची करुण कथाउच्च तंत्रज्ञानाचा वापर करून शेतीत भरघोस नफा...
पाणी व्यवस्थापनासाठी सूक्ष्मजीवांचा...पाणी व्यवस्थापन म्हटले, की आपल्या डोळ्यासमोर ठिबक...
शिवरायांच्या आदर्शावर राज्य कारभार सुरू...पुणे : ‘‘छत्रपती शिवाजी महाराज यांच्या...
वनक्षेत्राने वेढलेल्या भागामध्ये...कृषी क्षेत्रानजीक वनक्षेत्र असलेल्या परिसरामध्ये...
चारा छावण्या लांबणीवरमुंबई: राज्यात दुष्काळ तीव्र होत चालला असला...
विदर्भात वादळी पावसाची शक्यतापुणे  : राज्याच्या किमान तापमानात वाढ होत...
खरीप पीकविमा परतावाप्रश्नी उच्च...परभणी: परभणी जिल्ह्यात २०१७ च्या खरिपातील...
शेतकरी आठवडे बाजारातून विस्तारताहेत...संत शिरोमणी श्री सावता माळी शेतकरी आठवडी...
मार्केटच्या अभ्यासातून गुलाब शेतीत...निमगाव (ता. राहाता) येथील हर्षल प्रभात पाटील या...