Agriculture technology in Marathi, Onion grading and loading unloading, PDKV, Agri University | Agrowon

कांदा प्रतवारी, लोडिंग-अनलोडिंग यंत्र विकसित
गोपाल हागे
शुक्रवार, 25 ऑगस्ट 2017

कांद्याच्या बाजारभावामध्ये प्रचंड चढउतार असताे. योग्य दर न मिळण्याच्या अन्य कारणांसोबतच योग्य प्रतवारी केलेली नसल्यानेही मोठे नुकसान शेतकऱ्यांना सोसावे लागते.

अकोला येथील डॉ. पंजाबराव देशमुख कृषी विद्यापीठाच्या काढणीपश्चात अभियांत्रिकी व तंत्रज्ञान विभागाने ‘कांदा प्रतवारी, लोडिंग-अनलोडिंग’ यंत्र विकसित केले अाहे. या यंत्राचे नुकतेच प्रात्यक्षिक येथील कृषी उत्पन्न बाजार समितीच्या अावारात घेण्यात अाले.

महाराष्ट्र हे देशातील पहिल्या क्रमांकाचे कांदा उत्पादक राज्य असून, राज्यातील ३७ टक्के कांदा एकट्या नाशिक जिल्ह्यात पिकतो. खरीप, रांगडा, रब्बी आणि उन्हाळी हंगामात नाशिकसह पुणे, धुळे, नगर, सोलापूर, अकोला आणि सातारा या जिल्ह्यांमध्ये कांद्याचे पीक घेतले जाते. 

कांद्याच्या बाजारभावामध्ये प्रचंड चढउतार असताे. योग्य दर न मिळण्याच्या अन्य कारणांसोबतच योग्य प्रतवारी केलेली नसल्यानेही मोठे नुकसान शेतकऱ्यांना सोसावे लागते. कांद्याची प्रतवारी ही प्राधान्याने बाजारपेठेच्या मागणीप्रमाणे आकारानुसार केली जाते. लहान, मध्यम, मोठे कांदे वेगळे करण्यासाठी मजुरांच्या कौशल्यावर अवलंबून राहावे लागते. वाढत्या मजुरीमुळे खर्चात वाढ होते. 

या समस्येवर तोडगा काढण्यासाठी अकोला येथील डॉ. पंजाबराव देशमुख कृषी विद्यापीठांतर्गत काढणीपश्चात अभियांत्रिकी व तंत्रज्ञान या विभागाने कांदा प्रतवारी यंत्र विकसित केले आहे. यंत्र बनविण्यासाठी साडेतीन ते चार लाखांपर्यंत खर्च लागू शकतो. 

सर्वेक्षणातून जाणून घेतल्या अडचणी 

  • या विभागाच्या तज्ज्ञांनी निफाड तालुक्यातील अनेक कांदा उत्पादकांच्या प्रत्यक्ष भेटी घेऊन, त्यांच्या अडचणी जाणून घेतल्या. 
  •  निर्यातीसाठी कांदा प्रतवारी केलेला असण्याची व्यापाऱ्यांची गरज होते. 
  • कांदा प्रतवारी करणे व चाळीमध्ये भरणे यासाठी मजुरावर अधिक खर्च होतो. 
  • पूर्वीच्या कांदा प्रतवारी यंत्रामध्ये कांद्याची टरफले निघून इजा होते. 
  • या समस्या दूर करण्यासाठी प्रयत्न करण्यात आले.

विद्यापीठाने विकसित केलेल्या कांदा प्रतवारी व लोडींग अनलोडींग यंत्राचे २७ जुलै रोजी अकोला कृषी उत्त्पन्न बाजार समितीमध्ये प्रात्यक्षिक घेतले.  संशोधन अभियंता डॉ. प्रदीप बोरकर, प्रा. राजेश मुरुमकार, वासुदेव मते, गजानन घावट, महेंद्र राजपूत, विलासराव अनासाने यांनी यंत्राची कार्यपद्धती समजावून, त्याचे प्रात्यक्षिक दिले. यावेळी कृषी अभियांत्रिकी अधिष्ठाता डॉ. महेंद्र नागदेवे, बाजार समिती े सभापती शिरीष धोत्रे उपस्थित होते. 

यंत्राची वैशिष्ट्ये व फायदे

  • यंत्राची प्रतवारीची अचूकता ९० ते ९५ टक्के आहे
  •  हे यंत्र थ्री फेज विद्युत मोटारीवर चालते
  • यंत्राने कांद्याची ४० मि.मी. पेक्षा कमी, ४० ते ६० मि.मी., तसेच ६० मि.मी. पेक्षा जाड अशा प्रकारात प्रतवारी करता येते
  • सदर यंत्रामध्ये कांद्याची साल निघू नये व त्यास इजा होऊ नये यासाठी विशेष काळजी घेतली आहे
  • कांद्याचा पालापाचोळा वेगळा केला जातो. सुरवातीला गोल्टी (लहान) कांदा बाहेर पडतो. त्यानंतर मध्यम आणि मोठा कांदा येतो
  • सद्यस्थितीत २० ते ३० मनुष्य प्रति दिन २० टन कांद्याची प्रतवारी करतात. या यंत्रामुळे
  • ६ माणसांमध्ये प्रति दिन २० टन कांद्याची प्रतवारी करता येते
  • यंत्र चालविण्यास सोपे आहे. चाके असल्याने ने आण करणे सुलभ होते
  • कांदे प्रतवारी यंत्रात टाकण्यासाठी उद्वाहक असून, प्रतवारीनंतर कांदे पोत्यात भरणे सोपे आहे
  • यंत्राच्या हॉपरची उंची कमी असल्याने वरून कांदे टाकणे सोपे जाते

कांदा उत्पादक शेतकऱ्यांना कांद्याच्या मूल्यवर्धनासाठी प्रतवारी करणे आवश्यक आहे. त्यासाठी सदर ‘पंदेकृवि कांदा प्रतवारी यंत्र’ उपयुक्त आहे. 
- डॉ. महेंद्र नागदेवे, 
अधिष्ठाता, कृषी अभियांत्रिकी

या यंत्रामुळे कांदा प्रतवारीसाठी लागणारा वेळ, मेहनत व खर्च कमी होऊ शकतो. तसेच कांदा चाळीमध्ये किंवा ट्रकमध्ये भरण्यासाठी लोडिंग/अनलोडिंग यंत्र उपयोगी ठरेल. 
 - डॉ. प्रदीप बोरकर, 
संशोधन अभियंता, 
कापणीपश्चात अभियांत्रिकी व तंत्रज्ञान

संपर्क  ः डॉ. प्रदीप बोरकर, ९८२२७१६४८१

इतर अॅग्रो विशेष
झळा दुष्काळाच्या : शेतशिवार सुने......झळा दुष्काळाच्या ः जिल्हा औरंगाबाद गरज...
पाण्याचे राजकारण कोणीही करणार नाही ः...पुणे: राज्यातील गावा-गावांतील सामान्‍य...
नाशिकच्या आठ तालुक्यांत दुष्काळाचे संकटनाशिक : जुलैच्या पहिल्या आठवड्यात पीकपेरणी करून...
कृषी 'सेवापुलिंग'चे सर्व आदेश रद्दपुणे : कृषी खात्यातील काही महाभागांनी राज्य शासन...
भाताच्या खोडकिडी ल्यूर पाकिटात...चंद्रपूर ः भातावरील खोडकिडीचे पतंग आकर्षित व्हावे...
ग्रामपंचायतींमध्ये पीकनिहाय कृषी संदेश...पुणे: बोंड अळी तसेच पावसाचा खंड असल्यामुळे...
शेतकरी नवराच हवा गं बाई... कोल्हापूर : ‘शेतकरी नवरा नको गं बाई’ म्हणून...
कोकण, मध्य महाराष्ट्राच्या दक्षिण भागात...पुणे : कोकणाच्या सिंधुदुर्ग, रत्नागिरी, मध्य...
‘एमएसीपी’चे फलित काय ?पुणे : जागतिक बॅंकेकडून सुमारे ४५० कोटी रुपयांचे...
एकशेपंचवीस प्रकारच्या देशी बियाणांचा...काळा गहू, काळा हुलगा, लाल उडीद, पांढरे कारळे, साठ...
स्वादयुक्त, निर्यातक्षम आंबेमोहोर...निमझरी (जि. धुळे) येथील मच्छिंद्र, छगन आणि...
केरळला १०० कोटींची मदतकोची : केरळमधील पूरग्रस्त भागाची आज हवाई...
वानरांचा बंदोबस्त करणार कसा? माकडे आणि वानरे हजारो वर्षांपासून जंगलामध्ये,...
योजना चांगली, पण...हा य व्होल्टेज डिस्ट्रिब्युशन सिस्टिम (एचव्हीडीएस...
क्रॉपसॅप निरीक्षणाला अधिकाऱ्यांचा ‘खो'नागपूर ः क्रॉपसॅप प्रकल्पाअंतर्गत आठवड्यातून दोन...
‘दीडपट हमीभाव’प्रश्‍नी जनहित याचिकामुंबई: केंद्र सरकारने खरीप हंगामासाठी शेतीमालाला...
मॉन्सूनच्या काळात ७१८ जणांचा मृत्यूनवी दिल्ली ः देशात यंदाच्या माॅन्सूच्या काळात...
मराठवाड्यातील प्रकल्पांमधील पाणीसाठा...औरंगाबाद : पावसाळा सुरू असला तरी पाऊसच पडत...
कोकण, मध्य महाराष्ट्रात मुसळधारेचा अंदाजपुणे : राज्यात दडी मारलेल्या पावसाला पुन्हा...
वर्धा जिल्ह्यात कपाशीवर बोंड अळीचा...वर्धा ः जून महिन्यात लागवड करण्यात आलेल्या कपाशी...