AGRO MONEY : Turmeric | Agrowon

हळदीला आधार
दीपक चव्हाण
सोमवार, 21 ऑगस्ट 2017

"गेल्या तीन वर्षांत हळदीत फारसा पैसा मिळाला नाही. केवळ पारंपरिक पीक आहे, बेणे मोडू नये म्हणून हळदीची लागण करतोय. दोन दोन वर्षे हळदचा स्टॉक ठेवून काही फायदा झाला नाही. त्यामुळे हळदीचे काही क्षेत्र उसाखाली वळते होतेय. या वर्षी पावसाचे प्रमाण कमी आहे. दीर्घकाळपर्यंत जमिनीत कमी प्रमाणात ओल होती. त्यामुळे हुमणीचा प्रादुर्भाव आहे. सध्या पीक हिरवे दिसतेय. पण आत मुळे किती खराब झाली, त्यावर पिकाचा उतारा ठरेल."

गेल्या दोन हंगामांपासून हळदीच्या बाजारात मोठ्या प्रमाणावर चढ-उतार दिसत असून, सर्वसाधारण कल मंदीचाच राहिला. दुसऱ्या फलोत्पादन पाहणीनुसार २०१६-१७ मध्ये १० लाख टन हळदीचे उत्पादन झाले. मागील दोन वर्षांच्या तुलनेत उत्पादनात सुमारे ६ टक्के वाढ झाली. यंदाचा आणि गेल्या वर्षीचा हंगाम हळद उत्पादकांसाठी तोट्याचा ठरला.

या पार्श्वभूमीवर पुढील हंगामातील उत्पादन आणि शिल्लक साठा मिळून राहणारी एकूण उपलब्धता, देशांतर्गत मागणी आणि संभाव्य निर्यात यावर बाजारभावाची चाल अवलंबून राहील. २०१६-१७ मध्ये देशातून १.१६ लाख टन हळदीची निर्यात झाली. त्याचे मूल्य सुमारे १२०० कोटी रुपये होते. वैद्यकीय क्षेत्रातील वाढत्या मागणीमुळे हळदीची निर्यात वाढल्याचे केंद्रीय मसाला बोर्डाने म्हटले आहे.

नऊ महिन्यांचे पीक असलेल्या हळदीची लागवड साधारपणे मे महिन्यापासून सुरू होते. सर्वसाधारणपणे मार्चपासून आवक सुरू होते. दक्षिणेत आगाप जातींच्या पिकांची आवक संक्रांतीनंतर सुरू होते. यंदा जानेवारीपासूनच हळदीमध्ये मंदीचा कल सुरू झाला होता. मागील ऑक्टोबर ते जानेवारी या दरम्यान निजामाबाद बाजारात ७ ते ८ हजार प्रतिक्विंटलदरम्यान बाजारभाव होते. फेब्रुवारीपासून बाजार तुटायला प्रारंभ झाला. मे महिन्यात साडेपाच हजाराचा नीचांक बाजाराने गाठला. पुढे जूनपासून बाजार सावरला. आजघडीला निजामाबाद बाजारात भाव साडेसात हजारांच्या आसपास आहे. एनसीडीईएक्स सप्टेंबर वायदा ७ ते ८ हजार या भाव पातळीत फिरत आहे. जुलैच्या शेवटच्या आठवड्यानंतर बाजारात तेजी दिसली. ऑगस्टच्या दुसऱ्या आठवड्यात वायदा ८ हजारांपर्यंत पोचला होता. मात्र तेथे तो टिकला नाही. उच्चांकी पातळीवरून वायद्यात १० टक्क्यांनी मंदी आली आहे. 

या वर्षी हळदीच्या बेण्याचे भाव अडीच हजार प्रतिक्विंटलपर्यंत खाली गेले. बेण्याला ग्राहकच नव्हता. गेल्या पाच-सहा वर्षांतील सर्वांत कमी दर बेण्याला मिळाला. सातारा जिल्ह्यातील वाई हा हळदीचा पारंपरिक विभाग आहे. दरवर्षी येथे १५ मेदरम्यान लागणी सुरू होतात. येथील शेतकरी महादेव रामचंद्र राजापुरे यांनी दोन एकरांवरील हळद लागवड एक एकरावर घटवली आहे. "गेल्या तीन वर्षांत हळदीत फारसा पैसा मिळाला नाही. केवळ पारंपरिक पीक आहे, बेणे मोडू नये म्हणून हळदीची लागण करतोय. दोन दोन वर्षे हळदचा स्टॉक ठेवून काही फायदा झाला नाही. त्यामुळे हळदीचे काही क्षेत्र उसाखाली वळते होतेय. या वर्षी पावसाचे प्रमाण कमी आहे. दीर्घकाळपर्यंत जमिनीत कमी प्रमाणात ओल होती. त्यामुळे हुमणीचा प्रादुर्भाव आहे. सध्या पीक हिरवे दिसतेय. पण आत मुळे किती खराब झाली, त्यावर पिकाचा उतारा ठरेल."

हळद उत्पादनासाठी प्रसिद्ध असलेल्या हिंगोली जिल्ह्यात पिकाची अवस्था बिकट आहे. " वसमत विभागात सुमारे ५० टक्के पीक नुकसानीत आहे. अजूनपर्यंत पुरेसा पाऊस नाही. ज्यांच्याकडे ठिबकची साधने आहेत, त्यांनी कसेबसे पावसाच्या आशेवर पीक जीवंत ठेवलं आहे. पुढच्या वर्षी हळदीचा उतारा कमी येईल. पुढील काळात जोरदार पाऊस झाला तरच पीक येण्याची आशा आहे," असे वसमत येथील शेतकरी प्रसाद पांडे सांगतात.

`महाराष्ट्रातील विदर्भ- मराठवाड्याप्रमाणे तमिळनाडू, आंध्र प्रदेश, तेलंगणातही पावसाने ओढ दिली होती. चालू आठवड्यात पाऊस सुरू झाला असला, तरी नुकसान व्हायचे ते झाले आहे. यंदा मेमध्ये तापमान जास्त होते. त्यामुळे बेणे खराब झाले. लागवडी कमी प्रमाणात झाल्या. लागवडीच्या आधी बाजारभाव साडेपाच हजार प्रतिक्विंटलपर्यंत घटले होते. हे मंदीचे वातावरण पाहून बऱ्याच शेतकऱ्यांनी लागवडीत हात आखडता घेतला, असे मराठवाड्यातील व्यापाऱ्यांचे निरीक्षण आहे.

हळदीचे भाव २०१० च्या एप्रिल महिन्यात तेजीत होते. सांगली बाजारपेठेत २९ मे २०१० रोजी १६०० रु. प्रति क्विंटल इतक्या विक्रमी भावाची नोंद आहे. मात्र त्यानंतरच्या वर्षात बाजारभाव सातत्याने दबावात राहिले आहेत. जुना उच्चांक बाजार अद्याप मोडू शकलेला नाही. या पार्श्वभूमीवर, यंदाची पावसाची स्थिती पाहता २०१७-१८ मध्ये बाजारभाव नक्कीच किफायती राहतील, असे सांगलीतील व्यापाऱ्यांचे म्हणणे आहे. गेल्या तीन - चार वर्षांत हळदीमध्ये स्टॉकिस्टचे मोठे नुकसान झाले. आता स्टॉकिस्ट पुन्हा सक्रिय झाले आहेत. मागचे नुकसान पुढच्या हंगामात भरून काढता येईल, या अपेक्षेने स्टॉकिस्ट आपल्याकडचा माल लवकर विकण्याची घाई करणार नाहीत, असे दिसते.

- दीपक चव्हाण
(लेखक शेतीमाल बाजार अभ्यासक आहेत.)

इतर अॅग्रोमनी
सर्व पिकांच्या फ्युचर्स भावात वाढीचा कलएनसीडीइएक्समध्ये या सप्ताहात गवार बी, गहू व हरभरा...
सरकारने साखर आयात केली नाही कोल्हापूर : सरकारने पाकिस्तानातून कोणतीही साखर...
दीडशे लाख क्विंटल कापूस शिल्लकजळगाव : देशात आजघडीला सुमारे १५० लाख क्विंटल...
गवार बी वगळता सर्व पिकांच्या फ्युचर्स...एनसीडीइएक्स मध्ये या सप्ताहात हळद, गहू व हरभरा...
पंजाबात गव्हाची १२१ लाख टनांपेक्षा अधिक...चंडीगड : पंजाब राज्यात सरकारी संस्था आणि...
कशी रोखणार पुरवठावाढ?शेतीमाल पुरवठावाढ ( Supply glut) ही मोठी ...
साखरेचा बफर स्टॉक न केल्यास अडचणी...पुणे : देशातील साखरेचे भाव कोसळले आहेत. त्यामुळे...
एमार कंपनी महाराष्ट्रात अन्न...मुंबई : अन्न प्रक्रिया क्षेत्रातील सौदी अरेबियाची...
मक्याच्या भावात घसरणया सप्ताहात सर्वात अधिक घसरण गवार बी मध्ये (८.६...
तीन महिन्यांनंतर परतली तेजी; बाजार उसळलाजानेवारीच्या शेवटच्या आठवड्यापासून ब्रॉयलर्सच्या...
डॉलर वधारल्याने कापसात निर्यात संधीजळगाव : रुपयाचे अवमूल्यन होऊन डॉलरचे दर ६६ रुपये...
चीनमध्ये सोयापेंड निर्यातीला संधीनवी दिल्ली : अलीकडच्या काळात जागतिक दोन आर्थिक...
सरासरी मॉन्सूनमुळे २८.३ दशलक्ष टन...नवी दिल्ली : चांगल्या मॉन्सूनच्या हजेरीच्या...
मका वगळता सर्व पिकांच्या भावात वाढया सप्ताहात हळद, गहू व गवार बी यांच्यातील किरकोळ...
भारतीय कापसाची सर्वाधिक आयात...जळगाव : भारतीय कापसाचा (गाठी) मोठा खरेदीदार...
राष्ट्रीय धोरणात हवे मक्याला स्थानदेशातील एकूण मक्याच्या खपामध्ये पोल्ट्री...
आंबा निर्यातीला सुरवातपुणे  ः महाराष्ट्र राज्य पणन मंडळाच्या वाशी...
पंजाबात गव्हाची ३५ लाख टन खरेदीचंडिगड : पंजाब राज्यात बुधवार (ता.१८) पर्यंत ३४....
रब्बी मका, हळदीच्या भावात वाढया वर्षी सर्वसाधारण पाऊस पडेल असा अंदाज भारतीय...
शेतकऱ्यांना थेट आर्थिक मदत करणेच अधिक...शेतीवरील संकटाला तोंड देण्यासाठी भावांतर योजना...