agrowon agralekh on hopes on rabi season | Agrowon

आता मदार रब्बीवर
विजय सुकळकर
गुरुवार, 14 सप्टेंबर 2017

रब्बी हंगाम आढावा बैठक आजच पुणे येथे होणार असल्याने क्षेत्रवाढीनुसार बी-बियाणे, तसेच इतर निविष्ठा पुरेशा प्रमाणात उपलब्ध करून गरजेनुसार वितरणाचे नियोजन कृषी विभागाने करायला हवे.

मॉन्सून यावर्षी उशिरा परतणार, असा अंदाज हवामान विभागाने आधीच वर्तविला होता, त्यास आता पुष्टी मिळाली आहे. राजस्थानच्या पश्‍चिम भागात अजूनही पाऊस पडत असल्यामुळे येत्या आठवडाभरात तरी मॉन्सूनचा परतीचा प्रवास सुरू होणार नाही, हा पाऊस थांबल्यावरच तो सुरू होईल, असा आत्ताचा अंदाज आहे.

खरे तर मॉन्सूनचा परतीचा प्रवास हा सर्वसाधारणपणे सप्टेंबरच्या मध्यावर (15 सप्टेंबर) सुरू होतो. मॉन्सूनच्या या उलट प्रवासास दीड महिना लागतो. परंतु मागील एका दशकातील मॉन्सूनचा परतीचा प्रवास पाहता, बहुतांश वेळा तो सप्टेंबरच्या तिसऱ्या-चौथ्या आठवड्यात सुरू होऊन ऑक्‍टोबर-नोव्हेंबरमध्ये राज्यात पाऊस पडत आहे. यावर्षीही सप्टेंबर ते नोव्हेंबरदरम्यान राज्यात पावसाचे प्रमाण अधिक राहणार असल्याबाबतचा अंदाज आहे.

परतीच्या पावसावर राज्यातील रब्बी हंगामाचे भवितव्य ठरते. यावर्षी पावसाच्या उशिरा माघारामुळे रब्बी हंगामातील क्षेत्र सुमारे दोन लाख हेक्‍टरने वाढेल, असा अंदाज आहे. चालू खरिपापासून अपेक्षित लाभ मिळणार नाही, असेच चित्र दिसते. पावसाच्या लहरीपणाने मूग, उडदाची उत्पादकता घटली. सोयाबीन कापसालाही रोग-कीडीने ग्रासले असल्यामुळे ही पिकेही अडचणीत आहेत. शेतीचा एक हंगाम साधला नाही, तर त्याची कसर दुसऱ्यात काढायची, असा विचार करून शेतकरी कंबर कसतोय. परंतु मागील काही वर्षांपासून मॉन्सून नाही तर मार्केट यांच्या कचाट्यात हंगाम दर हंगाम शेतकऱ्यांचा तोटाच होतोय.

निरभ्र आकाश, स्वच्छ सूर्यप्रकाश, थंड कोरडी हवा, असे रब्बी हंगामात पिकांना पोषक वातावरण असते. या हंगामात खरिपाच्या तुलनेत रोग-किडींचा प्रादुर्भावही कमी असतो. विशेष म्हणजे पावसाच्या अनिश्‍चिततेमुळे होणाऱ्या नुकसानाचा धोकाही रब्बी हंगामात कमीच असतो. त्यामुळेच रब्बी हंगाम अधिक शाश्‍वत मानला जातो. राज्याचा विचार करता रब्बी ज्वारी, हरभरा, करडई ही पिके उपलब्ध ओलावा अथवा संरक्षित सिंचनावर घेतली जातात. तर गहू, मका, वाटाणा आणि भाजीपाला ही पिके खात्रीशीर पाण्याच्या उलब्धतेवर घेतली जातात.

यावर्षी उपलब्ध ओलाव्याचे प्रमाण चांगले राहणार आहे. विदर्भ वगळता बहुतांश भागांतील धरणेही बऱ्यापैकी भरली असल्याने कमी तसेच अधिक पाणी लागणाऱ्या पिकांचेही क्षेत्र रब्बी हंगामात वाढणार आहे. रब्बी हंगाम आढावा बैठक आजच पुणे येथे होणार असल्याने क्षेत्रवाढीनुसार बी-बियाणे, तसेच इतर निविष्ठा पुरेशा प्रमाणात उपलब्ध करून गरजेनुसार वितरण याबाबतचे नियोजन कृषी विभागाने करायला हवे.

कर्जमाफीच्या पार्श्‍वभूमीवर बहुतांश शेतकऱ्यांना खरीप हंगामात पीककर्ज मिळाले नाही. चालू खरिपापासूनही फारशा मिळकतीची अपेक्षा नाही. अशा वेळी रब्बी हंगामासाठी तरी पीककर्जाचा मार्ग मोकळा व्हायला हवा. त्याकरिता कर्जमाफीची प्रक्रिया शासनाला तत्काळ पूर्ण करून रब्बीसाठी कर्ज उपलब्ध करून द्यायला हवे.

पीकविम्याच्या बाबतीतही खरीप हंगामात जसा घोळ घातला तसा रब्बीमध्ये अपेक्षित नसून, अधिकाधिक रब्बीचे क्षेत्र पीकविम्याद्वारे कव्हर व्हायला हवे. रब्बी हंगामासाठी केवळ पाणी उपलब्ध असून चालणार नाही; शेती सिंचनासाठी राज्यभर विजेचा अखंड आणि पूर्ण क्षमतेने पुरवठा व्हायला हवा. असे झाले तरच रब्बीसाठीच्या पोषक वातावरणाचा लाभ शेतकऱ्यांना घेता येईल.

इतर अॅग्रो विशेष
कोकण, दक्षिण- मध्य महाराष्ट्रात आज... पुणे : पश्‍चिम मध्य प्रदेश, मध्य महाराष्ट्र आणि...
जपानमधील शहरी शेतीजपान हे हजारो बेटांपासून तयार झालेले एक विकसित...
कुठे दिलासा, कुठे चिंताराज्यातील शेतकरी परतीच्या पावसाची वाट पाहून थकला...
नाशिक जिल्ह्यातील काही भागाला अवकाळी...नाशिक : नाशिक जिल्ह्यातील अनेक भागात सोमवारी...
सांगलीत वादळी पावसाने द्राक्षबागांचे...सांगली ः द्राक्षाला दर चांगले मिळतील म्हणून लवकर...
अॅग्रोवन सरपंच महापरिषद शनिवारपासून...पुणे  : कृषी, ग्रामविकास आणि जलसंधारण...
अवकाळी पावसाचा पुन्हा तडाखापुणे  ः दक्षिण महाराष्ट्र, मध्य महाराष्ट्र,...
दुष्काळग्रस्तांना मदत, आरक्षणावरून...मुंबई   ः मराठा, मुस्लिम आणि धनगर आरक्षण...
गोड धाटाच्या ज्वारीपासून इथेनॉल नव्हे,...सध्या पेट्रोलसाठी पर्याय म्हणून इथेनॉल...
पिकते तिथेच करा प्रक्रियाहरितक्रांतीच्या काळात देशात साधनसंपत्ती विपुल...
कापूस गाठींचे देशांतर्गत उत्पादन घटणारजळगाव ः कापूस हंगामाच्या दुसऱ्या टप्प्यात...
दुष्काळप्रश्नी विरोधकांचा राज्य सरकारवर...मुंबई : दुष्काळी भागातील शेतकऱ्यांना तातडीने मदत...
वादळी पावसाचा दणकापुणे : कोल्हापूर, सातारा, सांगली जिल्ह्यांत...
कोकण, मध्य महाराष्ट्रात आजही पावसाची...पुणे : पावसाला पोषक हवामान असल्याने राज्यात...
पुरवणी मागण्या : दुष्काळग्रस्तांच्या...मुंबई : हिवाळी अधिवेशनाच्या पहिल्याच दिवशी...
राज्यातील ७४ पाणलोट क्षेत्रांमध्ये अधिक...पुणे  : यंदा कमी पाऊस झाल्याने भूजल...
आयटी क्षेत्रातील नोकरीपेक्षा हिरव्या...शेतीतील विविध संकटांमुळे युवक शेती सोडून नोकरी,...
नवे काश्मीर घडवणारे ‘बसेरा- ए- तबस्सुम'अधिक कदम या कोसेगव्हाण (ता. श्रीगोंदा, जि. नगर)...
पर्यायी चाऱ्यासाठी काटे विरहित निवडूंगमुरमाड, कुरण जमिनी, वालुकामय जमिनी तसेच शेती बांध...
ऊसतोडणीचे काम थांबवले शेतीतून नवी उमेद...शिरूर कासार (जि. बीड) या दुष्काळी तालुक्‍यातील...