agrowon agralekh on sustainable way of self sufficiency in fuel | Agrowon

इंधन स्वयंपूर्णतेचा शाश्वत मार्ग
विजय सुकळकर
सोमवार, 27 नोव्हेंबर 2017

जैवइंधनाबाबतच्या शाश्वत धोरणात तेल कंपन्यांकडून इथेनॉलच्या नियमित खरेदीसह कारखान्यांना परवडणाऱ्या दराचे धोरणही ठरवावे लागेल.

इंधनाशिवाय गती नाही आणि गतीशिवाय प्रगती नाही, हे सत्य आहे. वाहने असो की उद्योग-व्यवसायातील यंत्रे-अवजारे. इंधन अथवा विजेशिवाय त्यांची चाके चालतच नाहीत. भविष्यात इंधन आणि विजेची मागणी वाढतच जाणार आहे. अशावेळी जीवाश्म इंधन तसेच कोळसा जाळून वीजनिर्मिती या पारंपरिक, अशाश्वत स्रोतांवर विसंबून राहता येणार नाही. अशा इंधन आणि विजेच्या वापरातून पर्यावरणावर अत्यंत गंभीर परिणामही होत आहेत. अशा वेळी जैवइंधन तसेच अपारंपरिक वीजनिर्मितीला देशात प्राधान्य दिल्याशिवाय आता पर्यायच नाही. केंद्र सरकारचा भर शाश्वत इंधन तसेच विजेच्या स्रोतांवर असल्याचे बोलले जाते. परंतु यांस पूरक ध्येय-धोरणे सध्या तरी राबविली जात नाहीत. आगामी काळात जैवइंधन-इथेनॉलच्या वापरातून नवीन ऊर्जानिती निर्माण होणार असल्याने याबाबतचे शाश्वत धोरण आणणार असल्याचे पुढे येथील ‘वाहतुकीसाठी इथेनॉल’ या परिषदेमध्ये केंद्रीय पेट्रोलियम आणि नैसर्गिक वायूमंत्री धर्मेंद्र प्रधान यांनी स्पष्ट केले. शेतमालाच्या टाकाऊ भागांपासून जैवइंधन (दुसऱ्या टप्प्यातील इथेनॉल) करून आपली इंधनाची गरज भागेल; शिवाय यातून  शेतकऱ्यांचे उत्पन्नही वाढेल, अशी मांडणी केंद्रीय रस्ते वाहतूकमंत्री नितीन गडकरी वारंवार करतात. खरेच या दोन्ही बाबी शाश्वत धोरणाशिवाय शक्य नाहीत, त्यामुळे असे धोरण लवकरात लवकर आणून त्याची अंमलबजावणी सुरू करावी. 

सध्या इंधनाच्या बाबतीत आपण स्वयंपूर्ण नाही. इंधनावरील आयात शुल्कापोटी देशात सात लाख कोटी खर्च करावे लागतात. तर दुसरीकडे तेलबिया असो की भात, गहू, कापूस, तूर यांच्या टाकाऊ पदार्थांमध्ये जैवइंधननिर्मितीची मोठी क्षमता असून, ते केले जात नाही. विशेष म्हणजे या शेतमालास हमीभावाचादेखील सध्या आधार मिळत नाही. इथेनॉलच्या बाबतीत बोलायचे झाले तर तेल कंपन्यांना पेट्रोलमध्ये १० टक्के इथेनॉल मिसळण्याचे उद्दिष्ट ठेवले आहे. परंतु साखर कारखान्यांकडून अपेक्षित प्रमाणात इथेनॉलचा पुरवठा होत नसल्याने ते पाच टक्क्यांपर्यंतच मिसळले जाते. पेट्रोलमध्ये इथेनॉल मिश्रणाचे अपेक्षित उद्दिष्ट साध्य करायचे असेल तर मोलॅसिसपासून तसेच शेतातील टाकाऊ पदार्थांपासून इथेनॉलनिर्मिती करावी लागेल. मागील काही वर्षांत महाराष्ट्रासह देशभरातील इथेनॉलनिर्मिती करणाऱ्या कारखान्यांची संख्या कमी झाल्यामुळे तेल कंपन्यांच्या इथेनॉल मागणीच्या तुलनेत कारखान्यांकडून निम्माच पुरवठा होत आहे. यामागचे मुख्य कारण म्हणजे म्हणजे इथेनॉलचे दर. सध्या मोलॅसिसचे दर कमी असल्यामुळे इथेनॉलनिर्मिती परवडत असली तरी बहुतांश वेळा इथेनॉलचा प्रतिलिटर उत्पादन खर्च आणि मिळणारा दर सारखाच असतो. आठवड्यापूर्वी प्रतिलिटर सुमारे दोन रुपये इथेनॉलच्या दरात वाढ करण्यात आली. परंतु त्याचवेळी मळी वाहतुकीचा कर वाढवून एका हाताने देताना दुसऱ्या हाताने काढून घ्यायचे काम केले आहे.   

जैवइंधनाबाबतच्या शाश्वत धोरणात तेल कंपन्यांकडून इथेनॉलच्या नियमित खरेदीसह कारखान्यांना परवडणाऱ्या दराचे धोरणही ठरवावे लागेल. आगामी वर्षात साखरेचे उत्पादनवाढीचे संकेत मिळत आहेत. अशा वेळी देशाला गरजेपुरते साखरेच्या उत्पादनाचे नियोजन करून उर्वरित रसापासून थेट इथेनॉल बनविण्याचेही धोरण असावे. शेतातील टाकाऊ पदार्थांपासून जैवइंधननिर्मिती नव्याने होत असल्याने त्याकरिता शेतकऱ्यांपासून ते रिफायरिज स्थापन करण्यापर्यंत सर्व घटकांना पूरक असे धोरण असायला हवे. अशा पूरक धोरणातूनच देश इंधनाच्या बाबतीत स्वयंपूर्ण होईल. 

इतर संपादकीय
कशी टिकेल पांढऱ्या सोन्याची झळाळी?राज्यात कापूस वेचणीला सुरवात होऊन दसऱ्याच्या...
शेतकऱ्यांना कमी खर्चाचे तंत्रज्ञान...शेतकऱ्यांसाठी चालविलेले शेतकऱ्यांचे एक स्वंयपूर्ण...
वाढते नैसर्गिक आणि सामाजिक प्रदूषणकाळानुसार निसर्गामध्ये खूप बदल होत आहे. सर्व ऋतूत...
लढा स्वतंत्र अस्तित्वाचा अस्सल हापूस कोणाचा हा गुंता मागील अनेक...
तुझे आहे तुजपाशी जगाच्या सरासरीच्या दीडपट पाऊस भारतात पडतो तरी...
सूक्ष्म सिंचनात अडचणी मोठ्या राज्यात पाण्याचे दुर्भिक्ष...
अधिवास वाचवा; निसर्ग वाचेलदुर्मीळ होत चाललेल्या पक्ष्यांच्या बाबतीत बोलायचे...
लोकसेवांची पराभवी अंमलबजावणीलोकसेवा हक्क कायद्याची अंमलबजावणी तीन...
असंवेदनशीलतेचा कळसकोणतेही आंदोलन असो ते दडपून वेळ मारून न्यायची,...
सूर्य डाल्याखाली झाकता येणार नाहीआपल्याकडे असलेल्या बळाचा वापर करून आज जरी सरकारने...
दुष्काळाची चाहूल; जपून उचला पाऊलनैर्ऋत्य मोसमी वाऱ्यांनी राजस्थानमधील मुक्काम...
गांधीजींची लोकशाहीवादी निर्णय प्रक्रियामाझ्या वडलांचे मित्र आणि हिंदुस्थानचे संपादक...
इंधनासाठी गोड ज्वारी सर्वोत्तमगोड ज्वारीच्या पिकापासून ज्वारी हे धान्य आणि...
लष्करी अळीचा हल्ला थांबवा हवामान बदलाचा हा काळ आहे. या काळात पिकांवर रोग-...
लष्करी अळीचा हल्ला थांबवाहवामान बदलाचा हा काळ आहे. या काळात पिकांवर रोग-...
आज मराठवाडा मुक्तीदिन ! संग्रामाला झाली...15 ऑगस्ट 1947 रोजी आपला भारत देश स्वातंत्र्य झाला...
‘आयपीएम’चा विसर नकोआयपीएम अर्थात एकात्मिक कीड नियंत्रण तंत्राचा वापर...
खाडी से नही, अब तेल आयेगा बाडी सेभारतीय जनता पार्टीचे छत्तीसगड राज्याचे ...
पीककर्ज द्याऽऽऽ पीककर्जखरे तर हंगामाच्या सुरवातीस पेरणीकरिता शेतकऱ्यांना...
शास्त्राशी सुसंगत असावीत शेतीची कामेआपल्या देशातील शेतीचा तीन हजार वर्षांचा ज्ञात...