agrowon agralekh timely note ragweeds spreed | Agrowon

रॅगवीडचा विळखा वेळीच ओळखा
विजय सुकळकर
गुरुवार, 7 सप्टेंबर 2017

कुठलेही विदेशी तण, घातक किडी, सूक्ष्मजीव यांचा देशात प्रवेश रोखण्यासाठी नियम, कायदे आहेत. परंतु त्यांचे काटेकोर पालन होत नाही. यंत्रणेचेही याकडे दुर्लक्ष होत आहे, ही बाब गंभीर म्हणावी लागेल.

गेल्या अनेक वर्षांपासून अत्यंत घातक, विषारी अशा विदेशी तणांचा शिरकाव आपल्या देशात होत आहे. गाजर गवत, कुरडू, रानमोडी, जलपर्णी ही याबाबतची अलीकडची काही उदाहरणे आहेत. या तणांचा देशात शिरकावच झाला नाही तर त्यांचा झपाट्याने प्रसार होऊन आज ही तणे सर्वत्र पसरली आहेत.

शेतजमिनीबरोबर जिथे कुठे पडीक जागा असेल तिथे गाजर गवत उगवलेले दिसते. रानमोडी हे प्रामुख्याने जंगल-वनात वाढणारे तण. या तणाने कोकणासह संपूर्ण पश्‍चिम घाट व्यापून ते आता शहरे आणि शेतातही पोचले आहे. जलपर्णी तर आपल्याकडे शोभिवंत वनस्पती म्हणून विदेशातून आणली गेली असल्याचे संदर्भ सापडतात.

आज देशभरातील बहुतांश जलसाठ्यांमध्ये जलपर्णी आढळते. या तणांचे नियंत्रण करणे हे शेतकऱ्यांसह सर्वांचीच डोकेदुखी होऊन बसले असताना राज्यात रॅगवीड नावाच्या नवीनच तणाची नुकतीच भर पडली आहे. विदेशी तणांच्या नियंत्रणासाठी शेतकऱ्यांचा खर्च वाढला असून पिकांचे उत्पादन घटत आहे. चारा, खाद्य गवतात ही विषारी तणे मिसळल्याने त्याचा दुग्धोत्पादनावर प्रतिकूल परिणाम दिसून येत आहे. या तणांच्या ऍलर्जीचा मानवासह पशुधनाला त्रास होतोय.

महत्त्वाचे म्हणजे जलपर्णी, रानमोडी ही तणे इतर वनस्पतीला वाढूच देत नसल्याने आपली जैवविविधता धोक्‍यात आली आहे. विदेशी तणांचे नैसर्गिक शत्रू (पशू-पक्षी-कीटक) आपल्याकडे उपलब्ध नसतात. तसेच नवीन तणाबाबत सुरवातीच्या काळात प्रभावी नियंत्रणाचे उपायसुद्धा मिळत नाहीत.

रॅगवीड हे मूळचे उत्तर अमेरिकेतील तण आहे. तेथून ते युरोपसह जगभर पसरत आहे. आपल्या देशात एका दशकापूर्वी ईशान्य भारतात आढळून आलेल्या या तणाकडे शासनासह सर्वांचेच दुर्लक्ष होत आहे. त्यामुळे हे तण देशभर पोचत आहे. ऍग्रोवनमध्ये याबाबत माहिती आल्यानंतर राज्याच्या विविध भागातून आमच्याकडेसुद्धा असेच तण दिसत असल्याच्या प्रतिक्रिया वाचक कळवित आहेत.

खरे तर कुठलेही विदेशी तण, घातक किडी, रोगास कारणीभूत सूक्ष्मजीव यांचा देशात प्रवेश रोखण्यासाठी नियम, कायदे आहेत. प्लॅंट क्‍वारंटाईन नावाचा स्वतंत्र विभाग यावर काम करतो. परंतु नियम-कायद्यांचे काटेकोर पालन होत नाही, यंत्रणेचेही याकडे दुर्लक्ष होत आहे, ही बाब अत्यंत गंभीर म्हणावी लागेल.

रॅगवीड हे तण सूर्यफुलांच्या बिया तसेच पशुपक्ष्यांच्या खाद्यातून देशात येत असेल तर त्यास अटकाव घालणे अवघड नाही. आयात केल्या जाणाऱ्या या पदार्थांची कसून तपासणी करून पुढील काळात या तणाच्या बिया देशात येणार नाहीत, हे पाहावे. तसेच ज्या ज्या भागात रॅगवीड तणाचा प्रसार झालेला आहे, त्या भागांत कृषी विभागाने या तणाची शेतकऱ्यांना ओळखी पटावी यासाठी प्रबोधनात्मक कार्यक्रम हाती घ्यायला हवा.

प्रादुर्भावग्रस्त परिसरात ताबडतोब सर्वेक्षण करून त्याचा पुढील फैलाव रोखण्यासाठी शेतकऱ्यांना मार्गदर्शन करावे. या तणाच्या प्रभावी नियंत्रणासाठी संशोधनाचे काम हाती घेऊन एकात्मिक नियंत्रणाचे उपाय द्यायला हवेत. विदेशी तणांबाबत यापूर्वीचे आपले अनुभव अत्यंत वाईट आहेत. विषारी रॅगवीडचा विळखा देशाला पडेपर्यंत त्याच्या कायमस्वरूपी निर्मूलनाचा कार्यक्रम हाती घ्यायला हवा.

इतर संपादकीय
कृषिकेंद्रित ग्रामविकासाची पायाभरणी! स्वातंत्र्योत्तर कालखंडापासून भारतीय कृषी...
जाणिवेचा दुष्काळ नको राज्य शासनाने दुष्काळ जाहीर...
वृक्ष होऊन जगू यामागील आठवड्यात असाच एक मुलाखतीचा सुंदर, कार्यक्रम...
एकत्र या, निर्यात वाढेलकेंद्रात मोदी सरकार सत्तेत आल्यापासून शेतमाल...
कपाळावर कंकू नसेल; पण मनगटात ताकद आहे...शेतकरी मोर्चाच्या बॅनरपासून ते पहिल्या रांगेत...
शिल्लक कांद्याचे करायचे काय?कांद्याचे भाव दिवसेंदिवस खाली खाली येत आहेत....
ऑपरेशन ‘मनीऑर्डर’शेतीमालास मिळत असलेल्या अत्यंत कमी दराबाबत...
‘स्मार्ट’ पाऊल पडते पुढे प्रचलित बाजार व्यवस्थेत उत्पादक आणि ग्राहक या...
शेतकऱ्यांच्या आर्थिक स्वातंत्र्यातच... नियोजनवादी औद्योगिकीकरण दुसऱ्या महायुद्धानंतर...
शेत तेथे हवे शेततळेमहाराष्ट्रात २०१२ ते २०१४ सलग तीन वर्षे भीषण...
शेतीच्या शोषणातून आर्थिक विकास अशक्यभांडवलशाही औद्योगीकरण  सतराव्या शतकात...
संघर्ष वाढला; मदतही वाढवा वन्यजीव प्राण्यांच्या हल्ल्यात मृत्यू पावलेल्या...
काळ्या आईचे जपूया आरोग्यपृथ्वीवर निवास करणाऱ्या सुमारे ६.७ अरब...
यांत्रिकीकरणात घडवूया क्रांतीराज्यात आत्तापर्यंत १७१ अवजारे बॅंका तयार झाल्या...
शेतरस्त्यातून जाते देश विकासाची वाटजुन्या हैद्राबाद संस्थानातील जिल्ह्यांत...
अस्वस्थ वर्तमान अन् स्वस्थ शासनदेशाच्या कानाकोपऱ्यातील शेतकरी प्रचंड अडचणीत आहेत...
शेतकरी उत्पादक कंपन्यांसाठी ‘स्मार्ट’...महाराष्ट्र शेतकरी उत्पादक कंपनी चळवळीत अग्रेसर...
शेती कल्याणासाठी हवे स्वतंत्र वीजधोरणसगळा भारत दीपोत्सव (दिवाळीचा सण) साजरा करत असताना...
सामूहिक संघर्षाचे फलितसामाजिक प्रतिष्ठेच्या आवरणाखालील मागासलेपणाच्या ...
कोरडवाहू शेतकऱ्यांना प्राधान्य कधी?२०१८ चा दुष्काळ हा ‘न भूतो न भविष्यती’ असा आहे....