agrowon marathi agralekh on agril dept employees transfer | Agrowon

बदल्यांची यंत्रणा बदला
विजय सुकळकर
शुक्रवार, 27 एप्रिल 2018

सोयीच्या ठिकाणी बदली करून घेण्यासाठी चाललेली धडपड म्हणजे प्रशासकीय कार्यप्रणालीत थेट हस्तक्षेप असून, यात लोकहितापेक्षा स्वहित अधिक असते.

कोणत्याही विभागातील प्रशासकीय अधिकारी, कर्मचारी एकाच ठिकाणी वर्षानुवर्षे राहिल्यास गैरप्रकारांना प्रोत्साहन मिळू शकते. हे टाळण्यासाठी प्रशासकीय कार्यप्रणालीचाच एक भाग म्हणून तीन वर्षांनी त्यांची बदली केली जाते. अशा बदलीस सार्वत्रिक बदली म्हणतात. या बदल्या प्रामुख्याने एप्रिल-मे महिन्यात होतात. तर विशेष कारणास्तव अर्थात एखादा उपक्रम प्रभावीपणे राबवून ठराविक कालमर्यादेत पूर्ण करण्यासाठी मंत्री, मुख्यमंत्र्यांना सक्षम अधिकारी लागतो, अथवा एखादा गैरप्रकार उघडकीस आला तर अशा अधिकाऱ्याची बदली केली जाते. या बदल्या मध्यावधी प्रकारात मोडतात. प्रशासकीय कामकाज योग्य पद्धतीने चालण्यासाठी या दोन्ही प्रकारातील बदल्या संबंधित यंत्रणेकडून अत्यंत अभ्यासपूर्ण आणि पारदर्शीपणे होणे अपेक्षित असते. राज्यातील कृषी विभागात मात्र बदल्यांच्या बाबतीत ना यंत्रणा उरली ना पारदर्शकता. त्यामुळे सर्वत्र बेबंदशाही पसरल्याचे वातावरण आहे. कृषीतील अधिकारी, कर्मचारी यांच्या बदल्यांचा खेळ थेट मंत्रालयातून चालतो. यात मोठ्या प्रमाणात राजकीय हस्तक्षेप होत आहे. एवढेच नव्हे तर राज्यकर्त्यांनी मंत्रालयातील वरिष्ठ अधिकाऱ्यांच्या संगनमताने बदल्यांबाबतचा स्वतंत्र कायदा, त्यातील नियम, अटी हे सर्व धाब्यावर बसवून पूर्ण यंत्रणा आपल्या ताब्यात घेतली घेतली आहे. विशेष म्हणजे यावर संबंधित खात्याचे मंत्री, मुख्यमंत्र्यांचा वरदहस्त आहे. 

बदल्या, पदोन्नती, पदभरतीतील वाढते गैरप्रकार कमी करण्यासाठी नागरी सेवा मंडळ स्थापन करण्याचे आदेश सर्वोच्च न्यायालयाने दिले होते. त्यानुसार अशी मंडळे स्थापन झालीसुद्धा. परंतू काही अधिकारी, राजकारण्यांनी ही मंडळे खिळखिळी करून टाकलीत. गंभीर बाब म्हणजे कृषी विभागात नागरी सेवा मंडळाच्या बाहेर एक छुपे, भ्रष्ट लोकांचे मंडळ तयार झाले असून बदल्यांमध्ये त्यांचीच मनमानी चालत असल्याचे कळते. अभ्यासू, ध्येयाने प्रेरित, स्वच्छ पारदर्शक कारभार करणारे अधिकारी मनाप्रमाणे बदल्यांच्या खेळात पडतच नाहीत. त्यांना कोठेही टाकले तरी ते चांगलेच काम करतात. तर कामचुकार, भ्रष्ट अधिकारीच मलईदार पद लाभावे म्हणून बदलीसाठी आग्रही असतात. खरे तर प्रशासन कार्यप्रणालीत कोणतीही ढवळाढवळ न करता आपल्यावर सोपविलेल्या सेवा अधिकारी, कर्मचाऱ्यांनी जनतेला बहाल करायला हव्यात. असे असताना सोयीच्या ठिकाणी बदली करून घेण्यासाठी चाललेली धडपड म्हणजे प्रशासकीय कार्यप्रणालीत थेट हस्तक्षेप असून, यात लोकहितापेक्षा स्वहित अधिक असते. मागेल तेथे बदलीच्या फोफावत चाललेल्या मानसिकतेने कृषी विभागातील कामकाजाचा बट्याबोळ वाजत आहे. आधीच शेती क्षेत्रात नवनवीन आव्हाने पुढे उभी राहत आहेत. ही आव्हाने पेलून शेती क्षेत्राला अडचणीतून बाहेर काढण्यासाठी कार्यक्षम अधिकाऱ्यांची गरज आहे. अशावेळी गैरमार्गाने बदलीच्या मागे लागलेल्या कामचुकार अधिकारी, कर्मचाऱ्यांना शासनाने त्यांची जागा दाखवून द्यायला हवी. बदल्यांतील बेबंदशाहीत खालपासून वरपर्यंत एक स्वतंत्र यंत्रणा उभी राहिलेली आहे. ही यंत्रणा उद्ध्वस्त करावी लागेल. त्याचबरोबर कृषी विभागात योग्य ठिकाणी योग्य अधिकाऱ्याची वर्णी लागावी म्हणून नागरी सेवा मंडळाच्या रुपाने उभ्या राहिलेल्या यंत्रणेतील राजकीय हस्तक्षेप संपुष्टात आणून त्यांना त्यांच्या पद्धतीने काम करू द्यावे. असे झाले तरच कृषी विभागातील कामाला गती येऊन त्याचे अपेक्षित परिणाम दिसू लागतील.

इतर अॅग्रो विशेष
उगवत्या सूर्याच्या देशातील मोहक शेतीह वाई वाहतुकीच्या माध्यमातून एखाद्या राष्ट्राचे...
...तरच वाढेल डाळिंब निर्यातफॉस्फोनिक ॲसिडच्या अंशामुळे (रेसिड्यू) डाळिंबाची...
बुलडाण्यात ३३ टन रेशीम कोष उत्पादनबुलडाणा  : जिल्ह्यातील शेतकरी पारंपरिक...
भारतीय दूध सुरक्षितनवी दिल्ली ः भारतातील दुधाच्या दर्जाबाबात सतत...
राज्यात हुडहुडी वाढली... पुणे : किमान तापमानाचा पारा घसरल्याने राज्यात...
धार्मिक स्थळांनी द्यावा दुष्काळासाठी...नागपूर ः राज्यातील सर्वधर्मीय धार्मिक स्थळांनी...
चारा छावण्यांऐवजी थेट अनुदानाचा विचार ः...मुंबई ः दुष्काळी भागात चारा छावण्यांमध्ये होणारा...
देशी बियाण्यांच्या संवर्धनासाठी रंगणार...पुणे : देशी बियाण्यांचे संवर्धन आणि प्रसारासाठी...
खरेदी न झालेल्या हरभरा, तुरीसाठी...सोलापूर : हमीभाव योजनेतून शेतकऱ्यांनी हरभरा व तूर...
दुष्काळाचे चटके सोसलेले साखरा झाले ‘...लोकसहभाग मिळाला तर कोणत्याही योजना यशस्वी होऊ...
‘जनावरं जगवायची धडपड सुरू हाय’सातारा ः शाळू (रब्बी ज्वारी) केलीय. पण पीक...
परभणी जिल्ह्यात ज्वारीवर अमेरिकन लष्करी...परभणी ः परभणी जिल्ह्यात यंदा प्रथमच रब्बी...
सीड हब म्हणून भारताचा उदयनवी दिल्ली ः आशिया खंडात भारत देश ‘सीड हब’ म्हणून...
ब्राझीलचे साखर उत्पादन निम्मे घटलेनवी दिल्ली ः आंतरराष्ट्रीय बाजारात साखरेचे सतत...
गोंदिया जिल्हा अधीक्षक अधिकारी बऱ्हाटे...गोंदिया ः नगर जिल्ह्यात राबविण्यात आलेल्या...
शेतीपंप वीजवापर घोटाळा आयोगाच्या...मुंबई ः महावितरणची प्रचंड वितरण गळती व चोऱ्या...
राज्यात थंडी वाढली; नाशिक ११.५ अंशांवरपुणे : उत्तरेकडील थंड वाऱ्यांचे प्रवाह दक्षिणेकडे...
संत्रा बागेतील उत्कृष्ठ व्यवस्थापनाचा...किडी-रोग, पाण्याचे अयोग्य व्यवस्थापन आदी...
फॉस्फोनिक रेसिड्यूमुळे डाळिंब निर्यात...पुणे : निर्यातक्षम डाळिंबात युरोपसाठी फॉस्फोनिक...
चिकाटी, प्रयत्नवादातून शून्यातून...उस्मानाबाद जिल्ह्यातील देवसिंगे (तूळ) येथील रमेश...