agrowon marathi agralekh on balance use of fertilizers | Agrowon

पूरक धोरणच वाढवेल संतुलित खत वापर
विजय सुकळकर
मंगळवार, 3 एप्रिल 2018

युरियाच्या गोणीत पाच किलोची घट केल्याने गोणीचा दर कमी झाल्यामुळे शेतकऱ्यांकडून या खताचा वापर कमी होण्याएेवजी वाढू शकतो. 

केंद्र शासनाने अलीकडे रासायनिक खतांच्या बाबतीत दोन निर्णय घेतले आहेत. युरियाच्या ५० किलोच्या गोणीत ५ किलोची घट तर पालाशयुक्त खतांच्या अनुदानात १० टक्के कपात, असे हे दोन निर्णय आहेत. देशभरात युरियाचा वापर गरजेपेक्षा दुप्पट आहे. हा वापर कमी करण्यासाठी ४५ किलोचीच युरियाची गोणी आता मिळणार आहे. आपल्या देशात रासायनिक खतांचा वापर प्रामुख्याने गोणीवर होतो. गोणीतीलच खताचे प्रमाण कमी केले तर वापर कमी होईल, असे शासनाचे अनुमान आहे. युरियाच्या कमी वापरातून आयात आणि अनुदानावरील ताण कमी करण्याचाही शासनाचा उद्देश आहे. युरियामुळे पिकांची केवळ कायिक वाढ होते. पीक लवकरच हिरवे, लुसलुसित दिसू लागते. युरिया इतर खतांच्या मानाने खूपच स्वस्तही आहे. त्यामुळे देशात युरियाचा वापर अधिक आहे. युरिया गोणी ४५ किलोची केल्याने त्याचे दर प्रतिबॅग २९५ रुपयांवरून २६६ रुपयांवर आले आहेत. युरियाची गोणी पूर्वीपेक्षा कमी दराने मिळते म्हणून शेतकऱ्यांकडून या खताचा वापर कमी होण्याएेवजी वाढू शकतो. हे लक्षात घेऊन युरिया अधिक वापराच्या दुष्परिणामाबाबत शेतकऱ्यांमध्ये प्रबोधन वाढवावे लागेल. 

बहुतांश रासायनिक खतांची बॅग ५० किलोची असते. युरियाच्या बॅगचे वजन कमी केल्याने साठवणूक, वाहतूक हातळणी ही कामे अडचणीची आणि कष्टदायक ठरू शकतात. तसेच सध्या खतांची विक्री पॉश मशिनद्वारे होते. पॉश मशिनच्या वापराने खतांचा अमर्याद वापर, चोरी, गैरप्रकार कमी होणार आहेत. परंतु, इंटरनेट कनिक्टिव्हीटी, बोटांचे ठसे, सॉफ्टवेअरमध्ये वारंवार होत असलेल्या बदलाने विक्रेते त्रस्त आहेत. त्यात ४५ किलोच्या बॅगने गोंधळ वाढू  नये, ही काळजी पण घ्यावी लागेल. 

नत्राच्या (युरिया) अगदी उलट स्फुरद आणि पालाशचे कार्य आहे. या अन्नद्रव्ये घटकांमुळे मुळांची वाढ होते. पिकाला फळे फुले पात्या अधिक लागून उत्पादन वाढ होते. दुर्दैवाची बाब म्हणजे युरियाच्या तुलनेत स्फुरद, पालाशयुक्त खतांनाही अनुदान आहे परंतू युरियाला जीवनावश्‍यक वस्तु कायद्यांतर्गत घेऊन दर वाढू दिले नाहीत. त्यामुळे शेतकऱ्यांकडून या खताचा वापर वाढला तर स्फुरद, पालाशयुक्त खतांचा वापर कमी होत आहे. त्यातच आता पोटॅशयुक्त खतांच्या अनुदानात तब्बल १० टक्के कपातीच्या निर्णयाने या खतांचे दर अजून वाढतील. त्यांची मागणी कमी होऊन वापरही घटेल. अर्थात शासनाच्या अलीकडच्या दोन्ही निर्णयाने रासायनिक खतांचा असंतुलित वापर वाढण्याचीच शक्यता अधिक आहे. रासायनिक खतांच्या संतुलित वापरासाठी शासनाने स्फुरद, पालाशयुक्त खते, डीएपी, १०ः२६ः२६, २०ः२०ः०, सूक्ष्म अन्नद्रवे या संयुक्त, मिश्र खतांचे दरही नियंत्रणात ठेवायला हवेत. या खतांची कार्यक्षमता अधिक असून, यामुळे पिकांची रोगप्रतिकार शक्ती वाढते, बदलत्या हवामान काळात पिके विविध ताण सहनशिल बनतात, ही खते पिकांचे उत्पादन आणि गुणवत्ता वाढीस कारणीभूत ठरतात. अशावेळी या खतांचे दर कमी ठेवून त्यांचा शेतकऱ्यांकडून अधिकाधिक वापर होईल, हे शासनाने धोरण असायला हवे.     

इतर अॅग्रो विशेष
महाराष्ट्राची सिंचनक्षमता आता 40 लाख...मुंबई - शेतीयोग्य जमिनीतील केवळ 18 टक्‍के...
देशात ऊस लागवड 51.9 लाख हेक्टरवरनवी दिल्ली ः मागील वर्षी अतिरिक्त साखर...
देशातील कृषी संशोधन व्यवस्था खिळखिळी...पुणे: केंद्र सरकारने देशातील १०३ पैकी ६१...
मराठवाड्यात ३५ टक्के खरिप पीककर्ज वाटपऔरंगाबाद : मराठवाड्यात खरीप पीककर्ज वाटप...
सुधारित तंत्राद्वारे केली केळी शेती...ब्राह्मणपुरी (ता. शहादा, जि. नंदुरबार) येथील...
पाणी अडवले, पाणी जिरवले पाण्याचे संकट...नांदेड जिल्ह्यातील तालुक्याचे ठिकाण असलेल्या...
राज्यात पाच कीटकनाशके विक्रीला दोन...अकोलाः राज्यात कीटकनाशक फवारणीद्वारे विषबाधा...
उत्तर महाराष्ट्र, उत्तर कोकणात...पुणे : बंगालच्या उपसागरातील ‘दाये’ चक्रीवादळाने...
अकोला कृषी विद्यापीठात ड्रोनद्वारे...नागपूर ः ड्रोनद्वारे फवारणीचा राज्यातील पहिला...
विदर्भात आज अतिवृष्टीचा इशारा पुणे ः बंगालच्या उपसागरात तयार झालेल्या कमी दाब...
राज्यातील १७ जिल्हे दुष्काळाच्या छायेतमुंबई ः राज्यात मॉन्सूनचे आगमन झाल्यानंतर अनेक...
प्रयत्नवादातून उभारलेला बेकर्स वेव्ह...वडगाव मावळ तालुक्यातील (जि. पुणे) दिवड येथील...
चीनसह बांगलादेशची कापूस आयात वाढणारजळगाव ः देशात आॅगस्टअखेर ११२ लाख हेक्‍टरवर...
भाजीपाला शेतीसह कापूस बीजोत्पादनातील...भाजीपाला पिके तसेच कापूस बीजोत्पादन या पद्धतीतून...
मिर्झापूर ः साखळी शेततळ्यांचे गाव‘मागेल त्याला शेततळे` योजनेअंतर्गत मिर्झापूर (ता...
इजा झाल्यानंतर वनस्पती पाठवतात धोक्याचा...जेव्हा वनस्पतींना इजा होते, त्या वेळी वनस्पतीच्या...
ठिबक नोंदणीवरील विक्रेत्यांच्या...नागपूर  ः ठिबक नोंदणीवरील विक्रेत्यांच्या...
कमी दाब क्षेत्राचे निर्माण; पावसाच्या...पुणे   : बंगालच्या उपसागरात कमी दाबाचे...
पावसाने ताण दिल्यामुळे खरीप धोक्यातपुणे ः राज्यात काही ठिकाणी परतीच्या पावसाने हजेरी...
चांदक-गुळूंब अोढा जोडप्रकल्पाने साधली...सातारा जिल्ह्यातील चांदक-गुळुंब (ता. वाई) हा ओढा...