agrowon marathi agralekh on drip subsidy | Agrowon

अडकलेल्या ‘थेंबा’ची वाट करा मोकळी
विजय सुकळकर
मंगळवार, 6 मार्च 2018
एकीकडे पाण्याच्या कार्यक्षम वापराबाबत शेतकऱ्यांना प्रबोधन करायचे; तर दुसरीकडे पाणीबचतीच्या योजनेतच अडथळे आणायचे, हे धोरण योग्य नाही.

मा र्च ते मे महिन्यात राज्यात उन्हाचा चटका वाढणार आहे. भूपृष्ठावरील आणि भूगर्भातील जलसाठे झपाट्याने कोरडे होत आहेत. पिण्यासाठी पाण्याचे हाल होणार असताना पिके जगविण्यासाठी पाण्याचा कार्यक्षम वापर होणे गरजेचे आहे. अशावेळी सूक्ष्म सिंचन, डिफ्युजर तंत्रज्ञानाचा वापर पिके वाचविण्यासाठी वाढणार आहे. विशेष म्हणजे मागील सलग तीन वर्षांच्या दुष्काळापासून पाणी बचतीबाबत शेतकऱ्यांमध्ये कमालीची जागरुकता आली आहे. त्यामुळे दरवर्षी लाखो शेतकरी ठिबक सिंचनासाठी अर्ज करताहेत. परंतु, कधी निधीचा तुटवडा तर कधी अर्ज करणे, पूर्वसंमती मिळविणे ते अनुदान पदरात पाडून घेईपर्यंतच्या क्लिष्ट प्रक्रियेमुळे बहुतांश शेतकरी योजनेच्या लाभापासून वंचित राहतात. सूक्ष्म सिंचन योजनेला गैरप्रकाराचीदेखील दीर्घ परंपरा लाभल्याने खऱ्या लाभार्थ्यांपर्यंत योजना पोचत नाही. केंद्र सरकारने वर्ष २०१७-१८ साठी ठिबक अनुदानाकरिता राज्याला ७६४ कोटी असा विक्रमी निधी उपलब्ध करून देण्याची घोषणा केली. केंद्र राज्य शासन मिळून ६२० कोटी रुपयांचा (३८० कोटी केंद्र तर २४० कोटी राज्य) अनुदान आराखडाही मंजूर करण्यात आला. शेतकऱ्यांमध्ये ठिबकबाबत जागरुकता आणि निधीची अधिक उपलब्धता यामुळे ४ लाख ८५ हजार शेतकऱ्यांनी ठिबक अनुदानासाठी अर्ज केले. त्यातील निम्म्याहून अधिक अर्जांना पूर्वसंमती दिली गेली. परंतु केंद्र शासनाचा निम्मा हिस्सा अजूनही राज्याला मिळाला नसल्यामुळे अनुदान वाटपात अडथळा येऊन ठिबक सिंचन बसविण्याच्या प्रक्रियेला राज्यात ब्रेक लागण्याची शक्यता आहे.

केंद्र-राज्य शासनाचा उद्देश मागेल त्याला ठिबक, पर ड्रॉप मोअर क्रॉप असा असताना अर्ज करून निकषात बसलेल्या सर्व शेतकऱ्यांना योजनेचा लाभ मिळायला हवा. प्रत्यक्षात मात्र पूर्वसंमती दिलेल्या सर्व शेतकऱ्यांना योजनेचा लाभ मिळवून द्यायचा असेल तर मंजूर आराखड्यापेक्षा २५ ते ३० टक्के अधिक निधी लागणार आहे. अशावेळी प्रत्यक्ष गरजेच्या तुलनेत सूक्ष्म सिंचन योजनेसाठी किती कमी निधी उपलब्ध होतो, याची कल्पना यायला हवी. मंजूर निधीही वेळेवर उपलब्ध न झाल्याने शेतकरी लाभापासून वंचित राहत असतील तर ते अधिक दुर्दैवी बाब म्हणावी लागेल. एकीकडे पाणी हा उत्पन्न वाढीसाठी किती महत्त्वाचा घटक आहे, थेंब थेंब पाण्याचा मोजून मापून वापर झाला पाहिजे, असे प्रबोधन शेतकऱ्यांना करायचे तर दुसरीकडे पाणीबचतीच्या योजनेतच अडथळे आणायचे हे धोरण योग्य नाही. राज्यात आता अनुदानाच्या योजनांतील गैरप्रकार कमी करण्याचे प्रयत्न चालू आहेत. अनुदानाच्या योजना ऑनलाइन करणे, त्यास आधार लिंक करणे, लाभार्थ्यांची यादी वेबसाइटवर टाकणे असे उपाय योजनेत पारदर्शकता वाढविण्यासाठी केले जात आहेत. अशावेळी केंद्र आणि राज्य शासनांकडून योजनेतील ठराविक हिश्श्याप्रमाणे वेळेत निधी उपलब्ध व्हायला हवा. उपलब्ध निधी वेळेत खर्च करण्याचेही नियोजन हवे. असे झाले नाही तर कोट्यवधी रुपयांच्या योजना कागदावरच शोभून दिसतील आणि प्रत्यक्ष शेतकऱ्यांना त्याचा काहीही लाभ होणार नाही. केंद्र शासनाने ठिबक अनुदान योजनेच्या अडकलेल्या निधीला तत्काळ मोकळी वाट करून द्यायला हवी. राज्य शासनानेही केंद्राकडे योग्य तो पाठपुरावा करून गरजू शेतकऱ्यांच्या पदरात अनुदानाचा लाभ विनाविलंब टाकायला हवा.

इतर अॅग्रो विशेष
गोकुळानं ‘गणित’ नाही मांडलंपशुपालनातून दूध व्यवसाय म्हणजे मुळातच उद्योग आहे...
ब्राझीलचा धडा घेणार कधी?सातत्याने दोन वर्षांच्या चांगल्या पाऊसमानानंतर...
उत्तर प्रदेशातील कारखान्यांची अतिरिक्त...नवी दिल्ली ः बाजारात साखरेचे पडलेले दर आणि...
भारतात गोड्या पाण्याची उपलब्धता घटलीवॉशिंग्टन ः भारतात उपलब्ध पाण्याचा आणि पाणी...
कापसाच्या ३७० वाणांच्या विक्रीला...नगर  ः बोंड अळीच्या नियंत्रणासाठी कमी आणि...
अधिकाऱ्यांनी कोंडून दिली खुनाची धमकीपुणे  : कृषी खात्यातील पाणलोट व मृद्संधारण...
उन्हाचा चटका कायम राहणारपुणे : राज्यात उन्हाचा ताप वाढल्याने विदर्भ, मध्य...
वादळाने बाष्प खेचून नेले; अरबी समुद्रात...पुणे : अरबी समुद्रात मंगळवारी कमी तीव्रतेचे वादळ...
हिरापूरच्या बैल बाजारात चार कोटींवर...बीड : हिरापूर (ता. गेवराई) येथे बैलांचा आठवडे...
दापोलीत उद्यापासून जॉइंट ॲग्रेस्कोपुणे ः यंदा ४६ वी संयुक्त कृषी संशोधन व विकास...
बफर स्टॉकच्या शक्‍यतेने साखर १००...कोल्हापूर : गेल्या अनेक दिवसांपासून मंदीच्या...
कापूस बियाणे सत्यता पडताळण्यासाठी ‘क्‍...जळगाव ः बोगस कापूस बियाण्याला आळा घालण्यासह...
फळपिकांसह एकत्रित क्रॉपसॅप योजना...मुंबई : राज्यातील प्रमुख फळ पिके व इतर पिकांवरील...
‘महावेध’ देणार शेतकऱ्यांना अचूक...मुंबई : लहरी हवामानामुळे नेहमीच नुकसान सहन करीत...
‘वनामकृवि’ कुलगुरू पदासाठी उद्या मुलाखतीपरभणी : वसंतराव नाईक मराठवाडा कृषी...
सिंचनक्षमता बळकट करून फळबागशेती केली...केळीचे मुख्य पीक, त्याचे निर्यातक्षम उत्पादन,...
‘त्या’ कृषी पर्यवेक्षकांच्या ‘डिमोशन’ला...अकोला ः सन २०११ मध्ये कृषी पर्यवेक्षक पदावर...
फळबाग शेती, रायपनिंग चेंबर, थेट विक्रीडोंगरकडा (जि. हिंगोली) येथील वयाच्या पासष्टीमध्ये...
अकोला जिल्हा प्रशासन शेतकऱ्यांना देणार...अकोला ः देशात राबवल्या जात असलेल्या प्रधानमंत्री...
दक्षिण महाराष्ट्रातील कारखान्यांत ८०...सांगली/कोल्हापूर ः साखरेला दर नसल्याने निराश...