agrowon marathi agralekh on uncontrolled import of unregistered pesticides | Agrowon

घातक अनियंत्रित आयात
विजय सुकळकर
शनिवार, 14 एप्रिल 2018

घातक अशा अनधिकृत, अनोंदणीकृत कीडनाशकांच्या आयातीत देश-विदेशांतील नफेखोर व्यापाऱ्यांबरोबर या देशातील नियंत्रक यंत्रणेचाही सहभाग आहे, ही अधिक दुर्दैवी बाब म्हणावी लागेल. 

 देशात दरवर्षी परदेशांतून मोठ्या प्रमाणात अनोंदणीकृत कीडनाशकांची आयात प्लॅंट क्वारंटाईन विभागाच्या अटी, शर्तीला चक्क धाब्यावर बसून होत आहे. हा विषय केवळ या देशात बहुराष्ट्रीय कंपन्यांची मक्तेदारी प्रस्थापित होण्यापुरता मर्यादित नाही, तर या देशातील शेतीसह एकंदरीतच जैवविविधता उद्‌ध्वस्त करून मनुष्य-प्राणी-पक्षी यांच्या जिवांवर बेतणारा आहे. यवतमाळ जिल्ह्यातील शेतकरी, शेतमजुरांच्या विषबाधा प्रकरणानंतर अनोंदणीकृत निविष्ठांचे उत्पादन, आयात, विक्रीचा प्रश्न एेरणीवर आला. गेल्या तीन दशकांपासून फर्टिलायझर ॲक्ट, पेस्टिसाइड ॲक्टमध्ये नमूद केलेल्या घटकांशिवाय शंभरहून अधिक कृषी निविष्ठांचे उत्पादन, आयात आणि विक्री देशात अनधिकृतपणे सुरू आहे. यामध्ये प्रामुख्याने द्रावके, वनस्पती वाढप्रवर्तक, वाढरक्षक, स्टिकर्स तसेच जैविक-खते, कीडनाशके यांचा समावेश आहे. गंभीर बाब म्हणजे अनोंदणीकृत आयात होणाऱ्या कीडनाशकांचा व्यापार देशात १८० अब्ज रुपयांच्या वर अाहे. एवढ्या मोठ्या कीडनाशकांची आयात त्यातील कुठल्याही घटकांच्या माहितीशिवाय होत असेल, तर कीडनाशकांच्या विषबाधेने शेतकरी, शेतमजूर मरणार नाहीत तर काय? याचा गांभीर्याने विचार व्हायला हवा.  

या देशात कोणतीही निविष्ठा अथवा तंत्रज्ञान रीतसर मार्गाने पाठविण्यात उशीर होत असेल, अथवा त्यात काही अडसर येत असेल, तर आम्ही अनधिकृत मार्गाने पाठवू आणि पुढे ते अधिकृत करून घेऊ, असा  पायडांच विदेशी नफेखोर पाडत आहेत. हा प्रकार कुठेतरी थांबवावा लागेल. कापसातील बीटी तंत्रज्ञान परवानगीपूर्वीच गुजरातमध्ये दाखल झाले होते. आता कापसाच्या एचटी जाती परवानगी नसताना देशभर पोचल्या आहेत. अब्जावधी रुपयांच्या अनोंदणीकृत कीडनाशकांचा देशातील व्यापार याच मानसिकतेचा भाग म्हणावा लागेल. खरेतर पिके-मनुष्य-प्राणी यांना घातक जिवाणू-विषाणूंचा शिरकाव या देशात होऊ नये म्हणून त्याची तपासणी करून परवानगी देण्याची पद्धत आहे. त्यासाठी शासनाची स्वतंत्र यंत्रणा काम करते. आयातीनंतरही देशांतर्गत विक्रीत बोगस निविष्ठांवर नियंत्रण ठेवण्याचे काम राज्याच्या निविष्ठा गुण नियंत्रण विभागाकडे आहे. अशी यंत्रणा असताना एचटीसारखे तंत्र असो की सक्रिय घटकांच्या माहितीविना येणारे कीडनाशके असोत, हे देशात येतातच कशी, हा खरा प्रश्न आहे.

घातक अशा या अनोंदणीकृत कीडनाशकांच्या आयातीत देश-विदेशांतील नफेखोर व्यापाऱ्यांबरोबर नियंत्रक यंत्रणेचाही सहभाग आहे, ही दुर्दैवी बाब म्हणावी लागेल. भारतीय लघू व मध्यम कीडनाशक उत्पादक संघाच्या माध्यमातून पुढे आलेल्या या प्रकरणाची सखोल चौकशी व्हायला हवी. पीक संरक्षणाच्या अनुषंगाने कीडनाशके हा अत्यंत महत्त्वाचा घटक असतो. त्यावर शेतकऱ्यांचा मोठा खर्चही होतो. अशा वेळी त्याच्या फवारणीचे योग्य ते परिणाम शेतकऱ्यांना मिळायलाच हवेत. अशा वेळी आयात होणाऱ्या कीडनाशकातील सक्रिय घटक हे क्वारंटाईन अथवा गुण नियंत्रण विभागाला, तर त्याच्या गुणवत्तेबाबत शेतकऱ्यांना माहिती असायलाच हवी. शेतकऱ्यांनीसुद्धा कीडनाशके अथवा कोणतीही निविष्ठा खरेदी करताना ते कोठून आयात झालेले आहे, कोणत्या कंपनीचे आहे, त्यातील घटक कोणते, ते प्रमाणित आहे की नाही, याची खात्री करूनच खरेदी केल्यास अनोंदणीकृत निविष्ठांना आळा बसेल. शेतकऱ्यांची फसवणूकसुद्धा टळेल.

इतर अॅग्रो विशेष
परभणी, राहुरी कृषी विद्यापीठांना पाच...परभणी ः भारतीय कृषी संशोधन परिषदअंतर्गत कृषी...
कोकण, मध्य महाराष्ट्रात हलक्या ते मध्यम...पुणे : पावसाला पोषक हवामान झाल्याने आठवड्याच्या...
‘आरएसएफ’च्या मूळ सूत्रात घोडचूकपुणे: शेतकऱ्यांना हक्काचा ऊसदर मिळवून देणाऱ्या...
साखर कारखान्यांची धुराडी आजपासून पेटणारपुणे: राज्यातील साखर कारखान्यांच्या गाळप हंगामाला...
सहकारी बॅंकांना एकाच छताखाली आणणार :...पुणे ः सहकार क्षेत्राला ‘अच्छे दिन’ आणण्यासाठी...
चला मिरचीच्या आगारात राजूरा बाजारात...मिरचीचे आगार अशी ओळख अमरावती जिल्ह्यातील राजूरा...
‘एसआरटी’ तंत्राने मिळाली उत्पादनासह...पेंडशेत (ता. अकोले, जि. नगर) या कळसूबाई शिखराच्या...
तुटवड्यामुळे कांद्याच्या दरात सुधारणानवी दिल्ली ः देशातील महत्त्वाच्या कांदा उत्पादक...
कृषी विद्यापीठांचे संशोधन आता एका...मुंबई ः राज्यातील चारही कृषी विद्यापीठांनी केलेले...
महाराष्ट्रातील दुष्काळग्रस्तांना...शिर्डी: महाराष्ट्रात यंदा पाऊस कमी झाला....
कोल्हापुरी गुळाचा गोडवा यंदा वाढणारकोल्हापूर : यंदाच्या पावसाळ्यात गुजरात,...
कमी दरांवरून जिनर्सचा ‘सीसीआय’च्या...जळगाव ः भारतीय कापूस महामंडळाच्या (सीसीआय) कापूस...
होय, आम्ही बदलू शेतीचे चित्र... ‘शाळेत सुरू असलेल्या कृषी शिक्षण अभ्यासक्रमातून...
‘पंदेकृवि’च्या सुवर्णमहोत्सवी वर्षाचा...अकोला :  डॉ. पंजाबराव देशमुख कृषी विद्यापीठ...
शेतीपासून जितके दूर जाल तितके दुःख...पुणे : शेतीशी जोडलेली माणसं ही निसर्ग आणि मानवी...
नाबार्डच्या व्याजदरातच जिल्हा बँकांना...मुंबई : राज्य बँकेला नाबार्डकडून मिळणाऱ्या...
कोकण, पश्‍चिम महाराष्ट्रात काही ठिकाणी...पुणे : कोकण अाणि पश्‍चिम महाराष्ट्रात काही ठिकाणी...
अकोला, बुलडाणा जिल्ह्यांत कोरडवाहू...अकोला : अकोला आणि बुलडाणा जिल्ह्यात कोरडवाहू...
अठरा गावांनी केली कचऱ्यापासून गांडूळखत...गावे आणि वाडीवस्त्याही स्वच्छतेत अग्रभागी...
‘सीसीआय’च्या खरेदीला दिवाळीत मुहूर्तमुंबई : देशातील महत्त्वाच्या कापूस उत्पादक...