agrowon marathi agralekh on vegetable rate | Agrowon

हिरवे स्वप्न भंगताना...
विजय सुकळकर
गुरुवार, 22 मार्च 2018

उन्हाळ्यात भाजीपाल्याची आवक थोडी कमी होते आणि मागणीत वाढच असते. त्यामुळे दर पडण्याचा प्रश्नच उद्भवत नाही.

ढोबळ्या मिरचीला भाव नसल्यामुळे लातूर जिल्ह्यातील एका शेतकऱ्याने रस्त्याच्या कडेलाच ढोबळी टाकून देऊन घरी परतल्याची पोस्ट फेसबुकवर एकाने शेअर केली. त्यानंतर फ्लॉवर आणि टोमॅटोचे पीक जालना जिल्ह्यातील एक शेतकरी रागारागाने फावड्याने उद्ध्वस्त करीत असल्याचा व्हिडिओ व्हॉट्सॲपवर नुकताच व्हायरल झाला. याशिवाय राज्यातील अनेक शेतकऱ्यांनी भाजीपाला काढायचा सोडून त्यावर नांगर फिरविला अथवा शेळ्या-मेंढ्या, गाई-म्हशी चरावयास सोडल्या आहेत. राज्यातील नाशिक आणि कोल्हापूर हे दोन जिल्हे भाजीपाला उत्पादनात आघाडीवर आहेत. येथील शेतकरी परिसरातील मोठ्या गावापासून ते पुणे-मुंबईच्या बाजारात आपला भाजीपाला पाठवतात. सातत्याने भाजीपाला घेणाऱ्या या शेतकऱ्यांना बाजारपेठेचा बऱ्यापैकी अभ्यासदेखील आहे; परंतु कुठल्याही बाजारपेठेत सध्या कोबी, टोमॅटोला एक ते दोन रुपये प्रतिकिलोच्या वर दर मिळत नसल्याने या पिकांचा उत्पादन खर्च तर सोडा; तोडणी, वाहतूक खर्चदेखील निघेनासा झालाय. ज्वारी, बाजरी, गहू, भात ही अन्नधान्ये पिके शेतकरी घरी खाण्यासाठी घेतात, त्यातून त्यांनी नफ्याची अपेक्षाच करू नये, असा एक समजच बनला आहे. कडधान्ये, तेलबिया ही पिके घरगुती उपयोगाबरोबर थोड्याफार आर्थिक मिळकतीसाठी शेतकरी घेत आलाय; परंतु कमी दरामुळे ही पिकेही परवडेनाशी झाली आहेत. ही सर्व पिके जिरायती शेतीत घेतली जातात. या पिकांना फारसे पर्याय उपलब्ध नसल्याने शेतकरी हतबल असतो. पाण्याची सोय असलेला शेतकरी हातात पैसा खेळता राहावा म्हणून अशा पारंपरिक पिकांना बगल देत भाजीपाल्यासारखी नगदी पिके घेतो; परंतु त्यांचाही तोडणी, वाहतुकीचा खर्च निघत नसल्याने शेतकऱ्यांचे हिरवे स्वप्न भंग पावत आहे.

महागाई थोडी आटोक्यात असल्याचा आनंद केंद्र सरकार साजरा करतेय; परंतु कुठल्याच शेतमालास बाजारात दर नसल्याने शेतकऱ्यांचे कंबरडे मोडले अाहे, त्याकडे त्यांचे लक्ष दिसत नाही. दुसरीकडे महागाई दर कमी असला, तरी त्याचा प्रत्यक्ष फायदा ग्राहकांना होताना दिसत नाही. याचा अर्थ आवक वाढली, बाजारात मागणीच नाही, म्हणून भाजीपाल्याचे दर कमी आहेत, या सबबीत काहीही तथ्य दिसत नाही. भाजीपाल्याची लागवड शेतकरी वर्षभर करतोय, याची आवकही सातत्याने चालू असते. उलट उन्हाळ्यात भाजीपाल्याची आवक थोडी कमी होते आणि मागणीत  वाढच असते. त्यामुळे दर पडण्याचा प्रश्नच उद्भवत नाही. हा सगळा व्यापाऱ्यांचा डाव असतो. मागे ॲग्रोवनने केलेल्या एका सर्वेक्षणात फळे-भाजीपाल्याला शेतकऱ्यांना मिळणारा दर आणि ग्राहकांना द्यावा लागणारा दर यात चार ते पाच पटींचा फरक असल्याचे दिसून आले आहे. आजही टोमॅटो, फ्लॉवर शेतकऱ्यांकडून एक ते दोन रुपये किलोने घेतले जात असले तरी ग्राहकांना त्यासाठी १५ ते २० रुपये मोजावे लागत आहेत. दरातील हा फरक कमी करण्यात बाजार यंत्रणा, शासनाकडून काहीही प्रयत्न होत नाहीत. यावर तत्कालिक उपाय उत्पादक ते ग्राहक थेट मार्केटिंग हा असली तरी त्यातही अडचणी आहेत. शहरानजीकचे काही शेतकरी, त्यांचे गट थेट मार्केटिंग करीत असून, त्यांना विक्री न झालेल्या शेतमालाची साठवणूक, विक्रीचे ठिकाण उपलब्ध होत नाही. या अडचणी दूर करण्यासाठी बाजार यंत्रणा, स्थानिक शासन-प्रशासनाने मदत करायला हवी. फळे-भाजीपाला या नाशवंत शेतमालाची बाजार रिस्क कमी करुन सातत्याने योग्य दर मिळण्यासाठी त्यांचे क्लष्टरनिहाय मूल्यवर्धन करावे लागेल, हेही सर्वांनीच लक्षात घ्यायला हवे.

इतर अॅग्रो विशेष
उगवत्या सूर्याच्या देशातील मोहक शेतीह वाई वाहतुकीच्या माध्यमातून एखाद्या राष्ट्राचे...
...तरच वाढेल डाळिंब निर्यातफॉस्फोनिक ॲसिडच्या अंशामुळे (रेसिड्यू) डाळिंबाची...
बुलडाण्यात ३३ टन रेशीम कोष उत्पादनबुलडाणा  : जिल्ह्यातील शेतकरी पारंपरिक...
भारतीय दूध सुरक्षितनवी दिल्ली ः भारतातील दुधाच्या दर्जाबाबात सतत...
राज्यात हुडहुडी वाढली... पुणे : किमान तापमानाचा पारा घसरल्याने राज्यात...
धार्मिक स्थळांनी द्यावा दुष्काळासाठी...नागपूर ः राज्यातील सर्वधर्मीय धार्मिक स्थळांनी...
चारा छावण्यांऐवजी थेट अनुदानाचा विचार ः...मुंबई ः दुष्काळी भागात चारा छावण्यांमध्ये होणारा...
देशी बियाण्यांच्या संवर्धनासाठी रंगणार...पुणे : देशी बियाण्यांचे संवर्धन आणि प्रसारासाठी...
खरेदी न झालेल्या हरभरा, तुरीसाठी...सोलापूर : हमीभाव योजनेतून शेतकऱ्यांनी हरभरा व तूर...
दुष्काळाचे चटके सोसलेले साखरा झाले ‘...लोकसहभाग मिळाला तर कोणत्याही योजना यशस्वी होऊ...
‘जनावरं जगवायची धडपड सुरू हाय’सातारा ः शाळू (रब्बी ज्वारी) केलीय. पण पीक...
परभणी जिल्ह्यात ज्वारीवर अमेरिकन लष्करी...परभणी ः परभणी जिल्ह्यात यंदा प्रथमच रब्बी...
सीड हब म्हणून भारताचा उदयनवी दिल्ली ः आशिया खंडात भारत देश ‘सीड हब’ म्हणून...
ब्राझीलचे साखर उत्पादन निम्मे घटलेनवी दिल्ली ः आंतरराष्ट्रीय बाजारात साखरेचे सतत...
गोंदिया जिल्हा अधीक्षक अधिकारी बऱ्हाटे...गोंदिया ः नगर जिल्ह्यात राबविण्यात आलेल्या...
शेतीपंप वीजवापर घोटाळा आयोगाच्या...मुंबई ः महावितरणची प्रचंड वितरण गळती व चोऱ्या...
राज्यात थंडी वाढली; नाशिक ११.५ अंशांवरपुणे : उत्तरेकडील थंड वाऱ्यांचे प्रवाह दक्षिणेकडे...
संत्रा बागेतील उत्कृष्ठ व्यवस्थापनाचा...किडी-रोग, पाण्याचे अयोग्य व्यवस्थापन आदी...
फॉस्फोनिक रेसिड्यूमुळे डाळिंब निर्यात...पुणे : निर्यातक्षम डाळिंबात युरोपसाठी फॉस्फोनिक...
चिकाटी, प्रयत्नवादातून शून्यातून...उस्मानाबाद जिल्ह्यातील देवसिंगे (तूळ) येथील रमेश...