agrowon news in marathi, availability of fresh water decreased in India, Maharashtra | Agrowon

भारतात गोड्या पाण्याची उपलब्धता घटली
वृत्तसेवा
बुधवार, 23 मे 2018

आम्ही पहिल्यांदा एकापेक्षा जास्त उपग्रहाद्वारे निरीक्षणे नोंदविली आहेत. यामध्ये जगातील अनेक भागात पाण्याचा अतिरेकी वापर झाल्याचे आढळून आले. भारतात गोड्या पाण्याचे स्राेत घटत असल्याचे निदर्शनास आले आहे. 
- मॅट रॉडेल्ल, शास्त्रज्ञ, गोड्डार्ड स्पेस प्लाइट सेंटर, ‘नासा’

वॉशिंग्टन ः भारतात उपलब्ध पाण्याचा आणि पाणी स्राेतांचा अतिवापर केला जातो. त्यामुळे येथे गोड्या पाण्याच्या उपलब्धतेत गंभीर घट झाली आहे, असा निष्कर्ष ‘नासा’ पृथ्वीच्या उपग्रहाद्वारे केलेल्या अभ्यासातून पुढे आला आहे.

‘नासा’च्या गोड्डार्ड स्पेस प्लाइट सेंटर येथील शास्त्रज्ञ हे जगातील कोणत्या भागात मानवी व्यवहारामुळे गोड्या पाण्याचे स्राेत बदलत आहे आणि त्याची कारणे काय याचा अभ्यास करतात. या अभ्यासाच्या निष्कर्षाचा अहवाल नंतर प्रसिद्ध केला जातो. शास्त्रज्ञांनी जगातील ३४ भागातील १४ वर्षातील बदलाचे निरीक्षण केले आणि जागतिक गोड्या पाण्याची काय प्रवृत्ती आहे याचा अभ्यास केला. ‘नासा’ने नुकताच याविषयीचा अहवाल प्रसिद्ध केला आहे. 

‘‘मानवाची पाणी व्यपस्थापन पद्धती, हवामान बदल, निर्गाचे बदलते चक्र इत्यादी वेगवेगळ्या घटकांमुळे पृथ्वीवरील ओली जमीन ही आणखी ओली होत आहे आणि कोरडी जमीन ही आणखी कोरडी होत आहे,’’ असे नासाने या अहवालात म्हटले 
आहे. 

उत्तर भारतात पाणीपातळी घटली
उत्तर भारतात भात आणि गहू ही जास्त पाणी लागणारी पिके घेतली जातात. या पिकांना सिंचनासाठी येथे पाण्याचा अतिवापर होत आहे. परिणामी या भागातील भूजलाचा अतिरेकी उपसा होत आहे. त्यामुळे या भागातील पाण्याची उपलब्धता कमी होत आहे. तसेच ‘नासा’ने अभ्यास केलेल्या काळात या भागात सरासरी पाऊस झाला आहे. परंतु या भागातील भूजलाचा आधीच अतिरेकी उपसा झाला आहे. त्यामुळे पावसाळ्यात पाऊस झाला तरी विहीर आणि भूजलाचे पुनर्भरण होणे शक्य नाही. त्यामुळे यापुढील काळात या भागात दुष्काळ पडल्यास पाणी उपलब्ध राहणार नाही, असे अहवालात नमूद केले आहे.

या भागातील स्त्रोत घटले
भारतातील उत्तर आणि पूर्व भाग, मध्य आशिया, कॅलिफाेर्निया आणि आॅस्ट्रेलिया या देशांमध्ये गोड्या पाण्याच्या अतिवापरामुळे उपलब्ध पाण्याचे स्राेत घटत आहेत. याचे परिणाम हे देश किंवा हा भाग पाणी टंचाईच्या स्वरूपात भोगत आहे. पृथ्वीवर पिण्यासाठी आणि शेतीसाठी गोडे पाणी हा मुख्य स्राेत आहे. जगात अनेक भागात पाणी वापर हा स्थिर आहे तर अनेक भागात यात वाढ किंवा घट होत आहे. 

स्थिती चिंताजनक
शास्त्रज्ञ जय फेमिग्लायटी म्हणाले, की हा अभ्यास करताना आम्हाला जलशास्त्रीय बदल आढळले आहेत. ही स्थिती चिंताजनक आहे. आम्हाला एक विशिष्ट पॅटर्न पाहायाला मिळाला. ज्या भागात उच्च अक्षांश आणि उष्ण कटिबंधीय प्रदेश आहे. तेथील ओली जमीन ही अती ओली होत आहे, आणि कोरडी जमीन ही जास्त कोरडी होत आहे. भूजलाच्या अतिरिक्त उपशाने पाणीपातळी खोल गेल्याने त्याचा परिणाम जमीन कोरडी होण्यावर झाला आहे. 

अहवालातील निष्कर्ष

  • जगातील अनेक भागात गोड्या पाण्याचे स्त्रोत घटले
  • मानवाची पाणी व्यपस्थापन पद्धती, हवामान बदल, निर्गाचे बदलते चक्र याचा परिणाम
  • भारत, मध्य आशिया, कॅलिफाेर्निया आणि आॅस्ट्रेलियातील पाण्याची उपलब्धता घली.
  • पृथ्वीवरील ओली जमीन ही आणखी ओली होत आहे आणि कोरडी जमीन ही आणखी कोरडी होत आहे
  • उत्तर भारतात गहू आणि भात या पिकांमुळे पाण्याचा अतिरेकी वापर
  • जलस्त्रोत घटल्याने ग्लोबल वाॅर्मिंगचा धोका वाढला. 

इतर अॅग्रो विशेष
झळा दुष्काळाच्या : शेतशिवार सुने......झळा दुष्काळाच्या ः जिल्हा औरंगाबाद गरज...
पाण्याचे राजकारण कोणीही करणार नाही ः...पुणे: राज्यातील गावा-गावांतील सामान्‍य...
नाशिकच्या आठ तालुक्यांत दुष्काळाचे संकटनाशिक : जुलैच्या पहिल्या आठवड्यात पीकपेरणी करून...
कृषी 'सेवापुलिंग'चे सर्व आदेश रद्दपुणे : कृषी खात्यातील काही महाभागांनी राज्य शासन...
भाताच्या खोडकिडी ल्यूर पाकिटात...चंद्रपूर ः भातावरील खोडकिडीचे पतंग आकर्षित व्हावे...
ग्रामपंचायतींमध्ये पीकनिहाय कृषी संदेश...पुणे: बोंड अळी तसेच पावसाचा खंड असल्यामुळे...
शेतकरी नवराच हवा गं बाई... कोल्हापूर : ‘शेतकरी नवरा नको गं बाई’ म्हणून...
कोकण, मध्य महाराष्ट्राच्या दक्षिण भागात...पुणे : कोकणाच्या सिंधुदुर्ग, रत्नागिरी, मध्य...
‘एमएसीपी’चे फलित काय ?पुणे : जागतिक बॅंकेकडून सुमारे ४५० कोटी रुपयांचे...
एकशेपंचवीस प्रकारच्या देशी बियाणांचा...काळा गहू, काळा हुलगा, लाल उडीद, पांढरे कारळे, साठ...
स्वादयुक्त, निर्यातक्षम आंबेमोहोर...निमझरी (जि. धुळे) येथील मच्छिंद्र, छगन आणि...
केरळला १०० कोटींची मदतकोची : केरळमधील पूरग्रस्त भागाची आज हवाई...
वानरांचा बंदोबस्त करणार कसा? माकडे आणि वानरे हजारो वर्षांपासून जंगलामध्ये,...
योजना चांगली, पण...हा य व्होल्टेज डिस्ट्रिब्युशन सिस्टिम (एचव्हीडीएस...
क्रॉपसॅप निरीक्षणाला अधिकाऱ्यांचा ‘खो'नागपूर ः क्रॉपसॅप प्रकल्पाअंतर्गत आठवड्यातून दोन...
‘दीडपट हमीभाव’प्रश्‍नी जनहित याचिकामुंबई: केंद्र सरकारने खरीप हंगामासाठी शेतीमालाला...
मॉन्सूनच्या काळात ७१८ जणांचा मृत्यूनवी दिल्ली ः देशात यंदाच्या माॅन्सूच्या काळात...
मराठवाड्यातील प्रकल्पांमधील पाणीसाठा...औरंगाबाद : पावसाळा सुरू असला तरी पाऊसच पडत...
कोकण, मध्य महाराष्ट्रात मुसळधारेचा अंदाजपुणे : राज्यात दडी मारलेल्या पावसाला पुन्हा...
वर्धा जिल्ह्यात कपाशीवर बोंड अळीचा...वर्धा ः जून महिन्यात लागवड करण्यात आलेल्या कपाशी...