agrowon news in marathi, availability of fresh water decreased in India, Maharashtra | Agrowon

भारतात गोड्या पाण्याची उपलब्धता घटली
वृत्तसेवा
बुधवार, 23 मे 2018

आम्ही पहिल्यांदा एकापेक्षा जास्त उपग्रहाद्वारे निरीक्षणे नोंदविली आहेत. यामध्ये जगातील अनेक भागात पाण्याचा अतिरेकी वापर झाल्याचे आढळून आले. भारतात गोड्या पाण्याचे स्राेत घटत असल्याचे निदर्शनास आले आहे. 
- मॅट रॉडेल्ल, शास्त्रज्ञ, गोड्डार्ड स्पेस प्लाइट सेंटर, ‘नासा’

वॉशिंग्टन ः भारतात उपलब्ध पाण्याचा आणि पाणी स्राेतांचा अतिवापर केला जातो. त्यामुळे येथे गोड्या पाण्याच्या उपलब्धतेत गंभीर घट झाली आहे, असा निष्कर्ष ‘नासा’ पृथ्वीच्या उपग्रहाद्वारे केलेल्या अभ्यासातून पुढे आला आहे.

‘नासा’च्या गोड्डार्ड स्पेस प्लाइट सेंटर येथील शास्त्रज्ञ हे जगातील कोणत्या भागात मानवी व्यवहारामुळे गोड्या पाण्याचे स्राेत बदलत आहे आणि त्याची कारणे काय याचा अभ्यास करतात. या अभ्यासाच्या निष्कर्षाचा अहवाल नंतर प्रसिद्ध केला जातो. शास्त्रज्ञांनी जगातील ३४ भागातील १४ वर्षातील बदलाचे निरीक्षण केले आणि जागतिक गोड्या पाण्याची काय प्रवृत्ती आहे याचा अभ्यास केला. ‘नासा’ने नुकताच याविषयीचा अहवाल प्रसिद्ध केला आहे. 

‘‘मानवाची पाणी व्यपस्थापन पद्धती, हवामान बदल, निर्गाचे बदलते चक्र इत्यादी वेगवेगळ्या घटकांमुळे पृथ्वीवरील ओली जमीन ही आणखी ओली होत आहे आणि कोरडी जमीन ही आणखी कोरडी होत आहे,’’ असे नासाने या अहवालात म्हटले 
आहे. 

उत्तर भारतात पाणीपातळी घटली
उत्तर भारतात भात आणि गहू ही जास्त पाणी लागणारी पिके घेतली जातात. या पिकांना सिंचनासाठी येथे पाण्याचा अतिवापर होत आहे. परिणामी या भागातील भूजलाचा अतिरेकी उपसा होत आहे. त्यामुळे या भागातील पाण्याची उपलब्धता कमी होत आहे. तसेच ‘नासा’ने अभ्यास केलेल्या काळात या भागात सरासरी पाऊस झाला आहे. परंतु या भागातील भूजलाचा आधीच अतिरेकी उपसा झाला आहे. त्यामुळे पावसाळ्यात पाऊस झाला तरी विहीर आणि भूजलाचे पुनर्भरण होणे शक्य नाही. त्यामुळे यापुढील काळात या भागात दुष्काळ पडल्यास पाणी उपलब्ध राहणार नाही, असे अहवालात नमूद केले आहे.

या भागातील स्त्रोत घटले
भारतातील उत्तर आणि पूर्व भाग, मध्य आशिया, कॅलिफाेर्निया आणि आॅस्ट्रेलिया या देशांमध्ये गोड्या पाण्याच्या अतिवापरामुळे उपलब्ध पाण्याचे स्राेत घटत आहेत. याचे परिणाम हे देश किंवा हा भाग पाणी टंचाईच्या स्वरूपात भोगत आहे. पृथ्वीवर पिण्यासाठी आणि शेतीसाठी गोडे पाणी हा मुख्य स्राेत आहे. जगात अनेक भागात पाणी वापर हा स्थिर आहे तर अनेक भागात यात वाढ किंवा घट होत आहे. 

स्थिती चिंताजनक
शास्त्रज्ञ जय फेमिग्लायटी म्हणाले, की हा अभ्यास करताना आम्हाला जलशास्त्रीय बदल आढळले आहेत. ही स्थिती चिंताजनक आहे. आम्हाला एक विशिष्ट पॅटर्न पाहायाला मिळाला. ज्या भागात उच्च अक्षांश आणि उष्ण कटिबंधीय प्रदेश आहे. तेथील ओली जमीन ही अती ओली होत आहे, आणि कोरडी जमीन ही जास्त कोरडी होत आहे. भूजलाच्या अतिरिक्त उपशाने पाणीपातळी खोल गेल्याने त्याचा परिणाम जमीन कोरडी होण्यावर झाला आहे. 

अहवालातील निष्कर्ष

  • जगातील अनेक भागात गोड्या पाण्याचे स्त्रोत घटले
  • मानवाची पाणी व्यपस्थापन पद्धती, हवामान बदल, निर्गाचे बदलते चक्र याचा परिणाम
  • भारत, मध्य आशिया, कॅलिफाेर्निया आणि आॅस्ट्रेलियातील पाण्याची उपलब्धता घली.
  • पृथ्वीवरील ओली जमीन ही आणखी ओली होत आहे आणि कोरडी जमीन ही आणखी कोरडी होत आहे
  • उत्तर भारतात गहू आणि भात या पिकांमुळे पाण्याचा अतिरेकी वापर
  • जलस्त्रोत घटल्याने ग्लोबल वाॅर्मिंगचा धोका वाढला. 

इतर अॅग्रो विशेष
मुरघास : चाराटंचाईवर उत्तम पर्यायउन्हाळ्यामध्ये किंवा चारा तुटीच्या काळात...
बाजारात टंचाईमुळे ‘पांढऱ्या सोन्या'च्या...जळगाव ः देशात कापसाची सर्वाधिक सुमारे ४० लाख हेक्...
दिवसा वीजपुरवठ्याचे स्वप्न प्रत्यक्षात...मुंबई : मुख्यमंत्री सौर कृषी पंप...
विजयादशमीनिमित्त फुलांना मागणी वाढलीपुणे ः गुरुवारी (ता. १८) साजऱ्या हाेणाऱ्या...
कोकण, पश्‍चिम महाराष्ट्रात पावसाची...पुणे: राज्याच्या कमाल तापमानात चढ-उतार सुरू...
मराठवाड्यात यंदा शेतकऱ्यांचे...औरंगाबाद : कमी पाऊस आणि मोठा खंड यामुळे...
ऊर्जा विभागाच्या योजनांचा शेतकऱ्यांना...मुंबई  : ऊर्जा विभागाने लोकहिताच्या व...
राज्यात २७ लाख हेक्टरवर होणार ज्वारी...पुणे : केंद्र सरकारच्या नव्या धोरणाप्रमाणे...
सणासुदीत अर्थकारण उंचावणारे पेरीडकरांचे...गणपती उत्सवापासून ते अगदी दसरा, दिवाळीस तुळशीच्या...
दुष्काळ, मजूरटंचाई समस्येवर सीताफळ,...अौरंगाबाद जिल्ह्यातील कुंभेफळ येथील श्रीराम शेळके...
कडधान्य कवडीमोल दरात व्यापाऱ्यांच्या...जळगाव : कडधान्याचा हंगाम येऊन एक महिना झाला;...
सकाळी गारठा, तर दुपारी चटकापुणे : राज्यात कमाल तापमान पस्तीशीपार गेले...
नांदेड, परभणी, हिंगोली जिल्ह्यांत...नांदेड ः जमिनीत पुरेशा प्रमाणात ओलावा नसल्यामुळे...
भारतात ३६५ लाख गाठी कापूस होणारमुंबई ः भारतात मागील वर्षीच्या तुलनेत यंदा कापूस...
मुग, उडीद विक्रीत शेतकऱ्यांना ३३०...पुणे ः शासनाची हमीभावाने खरेदीसाठी नोंदणीच सुरू...
खरिपात उत्पादनात घट; हमी दरही मिळेनाऔरंगाबाद : खरिपातील प्रमुख पिकांपैकी मूग, उडीद...
सरकारला दुष्काळचे गांभीर्य ः चंद्रकांत...नगर: राज्यात साधारण दोनशे तालुक्यांत दुष्काळसदृश...
नर्सरी मॅन ऑफ वरुड- जावेद खान अमरावती जिल्‍ह्यातील वरुड मोर्शी या प्रसिद्ध...
दुष्काळातही विस्तारला देशी गोवंश व्यवसायकायम दुष्काळी खानापूर तालुक्यातील अडसरवाडी (जि....
नांदेड, हिंगोली, परभणीतील बारा...नांदेड   ः दुष्काळ व्यवस्थापन संहितेनुसार...