agrowon news in marathi, availability of fresh water decreased in India, Maharashtra | Agrowon

भारतात गोड्या पाण्याची उपलब्धता घटली
वृत्तसेवा
बुधवार, 23 मे 2018

आम्ही पहिल्यांदा एकापेक्षा जास्त उपग्रहाद्वारे निरीक्षणे नोंदविली आहेत. यामध्ये जगातील अनेक भागात पाण्याचा अतिरेकी वापर झाल्याचे आढळून आले. भारतात गोड्या पाण्याचे स्राेत घटत असल्याचे निदर्शनास आले आहे. 
- मॅट रॉडेल्ल, शास्त्रज्ञ, गोड्डार्ड स्पेस प्लाइट सेंटर, ‘नासा’

वॉशिंग्टन ः भारतात उपलब्ध पाण्याचा आणि पाणी स्राेतांचा अतिवापर केला जातो. त्यामुळे येथे गोड्या पाण्याच्या उपलब्धतेत गंभीर घट झाली आहे, असा निष्कर्ष ‘नासा’ पृथ्वीच्या उपग्रहाद्वारे केलेल्या अभ्यासातून पुढे आला आहे.

‘नासा’च्या गोड्डार्ड स्पेस प्लाइट सेंटर येथील शास्त्रज्ञ हे जगातील कोणत्या भागात मानवी व्यवहारामुळे गोड्या पाण्याचे स्राेत बदलत आहे आणि त्याची कारणे काय याचा अभ्यास करतात. या अभ्यासाच्या निष्कर्षाचा अहवाल नंतर प्रसिद्ध केला जातो. शास्त्रज्ञांनी जगातील ३४ भागातील १४ वर्षातील बदलाचे निरीक्षण केले आणि जागतिक गोड्या पाण्याची काय प्रवृत्ती आहे याचा अभ्यास केला. ‘नासा’ने नुकताच याविषयीचा अहवाल प्रसिद्ध केला आहे. 

‘‘मानवाची पाणी व्यपस्थापन पद्धती, हवामान बदल, निर्गाचे बदलते चक्र इत्यादी वेगवेगळ्या घटकांमुळे पृथ्वीवरील ओली जमीन ही आणखी ओली होत आहे आणि कोरडी जमीन ही आणखी कोरडी होत आहे,’’ असे नासाने या अहवालात म्हटले 
आहे. 

उत्तर भारतात पाणीपातळी घटली
उत्तर भारतात भात आणि गहू ही जास्त पाणी लागणारी पिके घेतली जातात. या पिकांना सिंचनासाठी येथे पाण्याचा अतिवापर होत आहे. परिणामी या भागातील भूजलाचा अतिरेकी उपसा होत आहे. त्यामुळे या भागातील पाण्याची उपलब्धता कमी होत आहे. तसेच ‘नासा’ने अभ्यास केलेल्या काळात या भागात सरासरी पाऊस झाला आहे. परंतु या भागातील भूजलाचा आधीच अतिरेकी उपसा झाला आहे. त्यामुळे पावसाळ्यात पाऊस झाला तरी विहीर आणि भूजलाचे पुनर्भरण होणे शक्य नाही. त्यामुळे यापुढील काळात या भागात दुष्काळ पडल्यास पाणी उपलब्ध राहणार नाही, असे अहवालात नमूद केले आहे.

या भागातील स्त्रोत घटले
भारतातील उत्तर आणि पूर्व भाग, मध्य आशिया, कॅलिफाेर्निया आणि आॅस्ट्रेलिया या देशांमध्ये गोड्या पाण्याच्या अतिवापरामुळे उपलब्ध पाण्याचे स्राेत घटत आहेत. याचे परिणाम हे देश किंवा हा भाग पाणी टंचाईच्या स्वरूपात भोगत आहे. पृथ्वीवर पिण्यासाठी आणि शेतीसाठी गोडे पाणी हा मुख्य स्राेत आहे. जगात अनेक भागात पाणी वापर हा स्थिर आहे तर अनेक भागात यात वाढ किंवा घट होत आहे. 

स्थिती चिंताजनक
शास्त्रज्ञ जय फेमिग्लायटी म्हणाले, की हा अभ्यास करताना आम्हाला जलशास्त्रीय बदल आढळले आहेत. ही स्थिती चिंताजनक आहे. आम्हाला एक विशिष्ट पॅटर्न पाहायाला मिळाला. ज्या भागात उच्च अक्षांश आणि उष्ण कटिबंधीय प्रदेश आहे. तेथील ओली जमीन ही अती ओली होत आहे, आणि कोरडी जमीन ही जास्त कोरडी होत आहे. भूजलाच्या अतिरिक्त उपशाने पाणीपातळी खोल गेल्याने त्याचा परिणाम जमीन कोरडी होण्यावर झाला आहे. 

अहवालातील निष्कर्ष

  • जगातील अनेक भागात गोड्या पाण्याचे स्त्रोत घटले
  • मानवाची पाणी व्यपस्थापन पद्धती, हवामान बदल, निर्गाचे बदलते चक्र याचा परिणाम
  • भारत, मध्य आशिया, कॅलिफाेर्निया आणि आॅस्ट्रेलियातील पाण्याची उपलब्धता घली.
  • पृथ्वीवरील ओली जमीन ही आणखी ओली होत आहे आणि कोरडी जमीन ही आणखी कोरडी होत आहे
  • उत्तर भारतात गहू आणि भात या पिकांमुळे पाण्याचा अतिरेकी वापर
  • जलस्त्रोत घटल्याने ग्लोबल वाॅर्मिंगचा धोका वाढला. 

इतर अॅग्रो विशेष
‘उजनी’तील पाणीसाठा उणे पातळीत सोलापूर  ः सोलापूर जिल्ह्याची वरदायिनी...
राज्यभरात अन्नत्याग आंदोलनमुंबई ः शेतकरी साहेबराव करपे व कुटुंबीयांप्रती...
मार्चनंतरही पणन करणार कापूस बाजारात...यवतमाळ ः शेतकऱ्यांच्या घरातील कापूस विकल्या...
मढी यात्रेला बुधवारपासून प्रारंभनगर ः होळीच्या दिवशी सकाळी कानिफनाथांच्या समाधीला...
दर्जेदार ऊसबेण्याची केली निर्मिती काशीळ (ता. जि. सातारा) येथील उच्चशिक्षित व...
मतदानासाठी सकाळी सात ते सायंकाळी...अकोला ः देशात होत असलेल्या लोकसभा...
कोकणातील आंबा अडकला धुक्याच्‍या फेऱ्यातवेंगुर्ले, जि. सिंधुदुर्ग : ऐन हंगामातच कोकणातील...
विदर्भात वादळी पावसाची शक्यतापुणे : मध्य भारतात होत असलेल्या वाऱ्यांच्या...
हळदीचे दिवसातून दोन वेळा सौदेसांगली ः सांगली बाजार समितीत गेल्या दोन ते...
पदविकाधारकांना कृषिसेवेचे दरवाजे बंद... पुणे : राज्याच्या शेतकरी कुटुंबातील हजारो...
सर्वसामान्यांचा असामान्य नेतामाजी संरक्षणमंत्री आणि गोव्याचे मुख्यमंत्री मनोहर...
सर्जनशीलतेला सलाम!व र्ष २०१७ च्या खरीप हंगामात कापसावर फवारणी...
प्राणघातक हृदयरोगाचे प्रमाण होतेय कमीगेल्या दोन वर्षामध्ये हृदयरोगाला प्रतिबंध आणि...
अन्नत्याग आंदोलनास प्रारंभ : अमर हबीब,...नवी दिल्ली : शेतकरी आत्महत्यांप्रती सहवेदना आणि...
मच्छीमारी व्यवसायाने आणली समृद्धीगणित विषयात पदवी असूनही बेरोजगार राहणं नशिबी आलं...
काबुली हरभऱ्याने उंचावले अर्थकारण चोपडा तालुक्‍यातील (जि. जळगाव) तापी व अनेर...
जत तालुक्यात द्राक्ष, डाळिंब बागा...सांगली : जत तालुक्यात पश्‍चिम भाग वगळता...
प्रकल्प व्यवस्थापकावर कारवाईचे आदेशपुणे : एकात्मिक पाणलोट व्यवस्थापन...
सहवेदना :आज अन्नत्याग आंदोलनयवतमाळ: शेतकरी साहेबराव करपे व कुटुंबीयांप्रति...
उन्हाची काहिली वाढलीपुणे: राज्यात गेल्या काही दिवसांपासून उन्हाची...