agrowon news in marathi, availability of fresh water decreased in India, Maharashtra | Agrowon

भारतात गोड्या पाण्याची उपलब्धता घटली
वृत्तसेवा
बुधवार, 23 मे 2018

आम्ही पहिल्यांदा एकापेक्षा जास्त उपग्रहाद्वारे निरीक्षणे नोंदविली आहेत. यामध्ये जगातील अनेक भागात पाण्याचा अतिरेकी वापर झाल्याचे आढळून आले. भारतात गोड्या पाण्याचे स्राेत घटत असल्याचे निदर्शनास आले आहे. 
- मॅट रॉडेल्ल, शास्त्रज्ञ, गोड्डार्ड स्पेस प्लाइट सेंटर, ‘नासा’

वॉशिंग्टन ः भारतात उपलब्ध पाण्याचा आणि पाणी स्राेतांचा अतिवापर केला जातो. त्यामुळे येथे गोड्या पाण्याच्या उपलब्धतेत गंभीर घट झाली आहे, असा निष्कर्ष ‘नासा’ पृथ्वीच्या उपग्रहाद्वारे केलेल्या अभ्यासातून पुढे आला आहे.

‘नासा’च्या गोड्डार्ड स्पेस प्लाइट सेंटर येथील शास्त्रज्ञ हे जगातील कोणत्या भागात मानवी व्यवहारामुळे गोड्या पाण्याचे स्राेत बदलत आहे आणि त्याची कारणे काय याचा अभ्यास करतात. या अभ्यासाच्या निष्कर्षाचा अहवाल नंतर प्रसिद्ध केला जातो. शास्त्रज्ञांनी जगातील ३४ भागातील १४ वर्षातील बदलाचे निरीक्षण केले आणि जागतिक गोड्या पाण्याची काय प्रवृत्ती आहे याचा अभ्यास केला. ‘नासा’ने नुकताच याविषयीचा अहवाल प्रसिद्ध केला आहे. 

‘‘मानवाची पाणी व्यपस्थापन पद्धती, हवामान बदल, निर्गाचे बदलते चक्र इत्यादी वेगवेगळ्या घटकांमुळे पृथ्वीवरील ओली जमीन ही आणखी ओली होत आहे आणि कोरडी जमीन ही आणखी कोरडी होत आहे,’’ असे नासाने या अहवालात म्हटले 
आहे. 

उत्तर भारतात पाणीपातळी घटली
उत्तर भारतात भात आणि गहू ही जास्त पाणी लागणारी पिके घेतली जातात. या पिकांना सिंचनासाठी येथे पाण्याचा अतिवापर होत आहे. परिणामी या भागातील भूजलाचा अतिरेकी उपसा होत आहे. त्यामुळे या भागातील पाण्याची उपलब्धता कमी होत आहे. तसेच ‘नासा’ने अभ्यास केलेल्या काळात या भागात सरासरी पाऊस झाला आहे. परंतु या भागातील भूजलाचा आधीच अतिरेकी उपसा झाला आहे. त्यामुळे पावसाळ्यात पाऊस झाला तरी विहीर आणि भूजलाचे पुनर्भरण होणे शक्य नाही. त्यामुळे यापुढील काळात या भागात दुष्काळ पडल्यास पाणी उपलब्ध राहणार नाही, असे अहवालात नमूद केले आहे.

या भागातील स्त्रोत घटले
भारतातील उत्तर आणि पूर्व भाग, मध्य आशिया, कॅलिफाेर्निया आणि आॅस्ट्रेलिया या देशांमध्ये गोड्या पाण्याच्या अतिवापरामुळे उपलब्ध पाण्याचे स्राेत घटत आहेत. याचे परिणाम हे देश किंवा हा भाग पाणी टंचाईच्या स्वरूपात भोगत आहे. पृथ्वीवर पिण्यासाठी आणि शेतीसाठी गोडे पाणी हा मुख्य स्राेत आहे. जगात अनेक भागात पाणी वापर हा स्थिर आहे तर अनेक भागात यात वाढ किंवा घट होत आहे. 

स्थिती चिंताजनक
शास्त्रज्ञ जय फेमिग्लायटी म्हणाले, की हा अभ्यास करताना आम्हाला जलशास्त्रीय बदल आढळले आहेत. ही स्थिती चिंताजनक आहे. आम्हाला एक विशिष्ट पॅटर्न पाहायाला मिळाला. ज्या भागात उच्च अक्षांश आणि उष्ण कटिबंधीय प्रदेश आहे. तेथील ओली जमीन ही अती ओली होत आहे, आणि कोरडी जमीन ही जास्त कोरडी होत आहे. भूजलाच्या अतिरिक्त उपशाने पाणीपातळी खोल गेल्याने त्याचा परिणाम जमीन कोरडी होण्यावर झाला आहे. 

अहवालातील निष्कर्ष

  • जगातील अनेक भागात गोड्या पाण्याचे स्त्रोत घटले
  • मानवाची पाणी व्यपस्थापन पद्धती, हवामान बदल, निर्गाचे बदलते चक्र याचा परिणाम
  • भारत, मध्य आशिया, कॅलिफाेर्निया आणि आॅस्ट्रेलियातील पाण्याची उपलब्धता घली.
  • पृथ्वीवरील ओली जमीन ही आणखी ओली होत आहे आणि कोरडी जमीन ही आणखी कोरडी होत आहे
  • उत्तर भारतात गहू आणि भात या पिकांमुळे पाण्याचा अतिरेकी वापर
  • जलस्त्रोत घटल्याने ग्लोबल वाॅर्मिंगचा धोका वाढला. 

इतर अॅग्रो विशेष
जागरूक व्यवहारासाठी माहितीचा अधिकारगाव आणि तालुका पातळीवर शेती क्षेत्राशी संबंधित जी...
पाण्यावर पहाराविहीर अथवा बोअरवेल खोदाईवर नियंत्रण, अधिक खोल...
विदर्भात उद्यापासून पावसाची शक्यता;...पुणे : बंगालच्या उपसागरात तयार होत असलेली...
मराठवाड्यात रब्बी पिकांची होरपळ सुरूऔरंगाबाद : मराठवाड्यातील पेरणी झालेल्या रब्बी...
खानदेशातील विहिरींच्या पाणीपातळीत घटधुळे : अत्यल्प पावसामुळे खानदेशातील...
'पाणी अडवा, पाणी जिरवा’ कृतीत ठेवले...सध्या दुष्काळाच्या झळा राज्यातील शेतकरी सोसताहेत...
साखर मूल्यांकन घटीने कारखानदार धास्तावलेकोल्हापूर : साखरेला उठाव नसल्याने साखर...
कापूस उत्पादकांना मिळाला उत्पादकता...‘महाराष्ट्र व्हिलेज सोशल ट्रान्सफॉर्मेशन (सामाजिक...
कृषी विभागात बदल्यांसाठी 'लॉबी' झाली...पुणे : ऐन दुष्काळात नियमांची मोडतोड करून कृषी...
धुळे बाजार समितीत शेतकऱ्यांकडून ‘टीडीएस...धुळे : कृषी उत्पन्न बाजार समितीमध्ये...
दुष्काळप्रश्नी तत्काळ मदतीसाठी...नवी दिल्ली : राज्यातील दुष्काळी स्थितीवर प्रभावी...
आणखी एका कांदा उत्पादकाची...सटाणा, जि. नाशिक : कांदा दरामुळे त्रस्त...
मेंढपाळांचा ८० रुपयांत २ लाखांचा विमा...औरंगाबाद : राज्यात शेळी-मेंढी पालनावर उपजीविका...
सिंधुदुर्गात पाऊस; आंबा, काजूला मोठा...कणकवली, जि. सिंधुदुर्ग : जिल्ह्यातील काही भागात...
पीक कर्जवाटपात करा आमूलाग्र बदलराज्यातील काही भागांतील कापूस आणि तूर ही पिके...
आपत्ती निर्मूलनासाठी विद्यार्थ्यांनो...अमेरिकेमधील टेक्सास ए. एम. कृषी विद्यापीठांतर्गत...
अन्नद्रव्यांचा समतोल वापर आवश्यक...जमिनीतील अन्नद्रव्यांचा मोठ्या प्रमाणावर होत...
पाणी चोरी करणाऱ्यांवर फौजदारी कारवाईमुंबई : राज्यातील दुष्काळी परिस्थिती लक्षात घेऊन...
फुलांवर रुंजन रोबो मधमाश्‍यांचे...नागपूर : विविध आकर्षक रंगसंगतीसह काही वेळ...
कोल्हापूरात कामगार-अडत्यांच्या वादात...कोल्हापूर : येथील बाजार समितीत तोलाइदार, अडते...