agrowon news in marathi, cotton production will decline in north, Maharashtra | Agrowon

उत्तरेकडून १८ लाख गाठींचा पुरवठा घटणार
चंद्रकांत जाधव
बुधवार, 27 जून 2018

नॉर्थ झोनमध्ये कापूस लागवड घटणार नाही, असा अंदाज होता, कारण तेथे पाणी मुबलक असते शिवाय बोंड अळीही नव्हती. जानेवारीपर्यंतच तेथे कापूस पीक घेतात. या भागातील कापूस उत्पादन हमीचे मानले जाते. परंतु तेथे धरणांमधून शेतकऱ्यांना पाणी मिळाले नाही. शिवाय तापमान अधिक होते. यामुळे तेथे पूर्वहंगामी किंवा बागायती कापूस लागवड घटली आहे. 
- अरविंद जैन, माजी अध्यक्ष, खानदेश जीन प्रेस कारखानदार असोसिएशन

जळगाव ः धरणांमधून पूर्वहंगामी कापसासंबंधी पाणी न मिळाल्याने पंजाब, हरियानामध्ये पूर्वहंगामी कापूस लागवड ३० टक्‍क्‍यांनी घटली आहे. याच वेळी राजस्थानातही कापसाखालील क्षेत्र कमी झाले आहे. पाकिस्तानातील पंजाब, सिंध भागातही कमी पाण्यामुळे पूर्वहंगामी कापूस लागवड सुमारे तीन ते साडेतीन लाख हेक्‍टरने घटल्याची माहिती आहे. बाजारात पुढील कापूस हंगामात (१ ऑक्‍टोबर २०१८ ते ३० सप्टेंबर २०१९) सुमारे १८ लाख गाठींचा पुरवठा कमी होईल, अशी भीती कापूस उद्योगातील जाणकार, अभ्यासकांनी व्यक्त केली आहे.

मागील हंगामात पंजाब, हरियानात कापसावर बोंड अळी नव्हती. तेथे पूर्वहंगामी कापूस अधिक घेतला जातो. राजस्थानातही पंजाब व हरियानालगतच्या भागात पूर्वहंगामी कापूस असतो. मे ते जूनदरम्यान या भागात धरणांतून मिळणाऱ्या पाण्यावर कापूस लागवड केली जाते. मोसमी पाऊस जुलैतच या भागात येतो. परंतु पंजाब, हरियानामध्ये धरणांतून कापूस उत्पादकांना पाणी मिळाले नाही. शिवाय मे अखेरीस तापमानही ४२ सेल्सिअसवर होते. अजूनही तेथे ४० सेल्सिअसपर्यंत तापमान आहे. यामुळे पंजाबमध्ये तीन लाख हेक्‍टरवर पूर्वहंगामी कापूस लागवड अपेक्षित असताना तेथे दोन लाख ४५ हजार हेक्‍टवर मेअखेरपर्यंत लागवड झाली.

हरियानामध्ये मेअखेर पाच लाख ४० हजार हेक्‍टरवर लागवड अपेक्षित होती, तेथे चार लाख ८५ हजार हेक्‍टरवर लागवड झाली. तर राजस्थानात एक लाख २८ हजार हेक्‍टरवर पूर्वहंगामी कापूस लागवड अपेक्षित होती, तेथे फक्त ९८ हजार हेक्‍टरवर लागवड झाली आहे. सुमारे ३० टक्के लागवड उत्तरेकडे कमी आहे. 
पूर्वहंगामी कापसाचे उत्पादन कोरडवाहू कापूस पिकापेक्षा अधिक, लवकर व दर्जेदार असे असते. परंतु उत्तर भागात सुमारे एक लाख ४० हजार हेक्‍टरने पूर्वहंगामी कापसाखालील क्षेत्र कमी झाले आहे.

पुढे कोरडवाहू कापूस लागवडही कमी होण्याची शक्‍यता आहे. कारण या भागात मोसमी पाऊस २ किंवा ४ जुलैनंतर सक्रिय होईल. या भागातून सुमारे १४ ते १६ लाख गाठींचा (एक गाठ १७० किलो रुई) पुरवठा कमी होईल, अशी शक्‍यता आहे. उत्तरेकडील मिलांसाठी ही धोक्‍याची घंटा आहे. सध्याच्या हंगामात या उत्तर भागातून ५६ लाख गाठींचा पुरवठा झाला आहे. त्यात राजस्थानमधून २१ लाख, हरियानामधून २४ लाख आणि पंजाबमधून ११ लाख गाठींचे उत्पादन झाले आहे, अशी माहिती मिळाली.

पाकिस्तानातही टंचाईचा फटका
पाकिस्तानात मार्च ते जुलैदरम्यान कापूस लागवड केली जाते. कापूस लागवड सुरू असतानाच मुलतान येथील राष्ट्रीय कापूस संशोधन केंद्राने बीटी (बॅसिलस थुरिलेंझीस) कापूस वाणाबाबत तेथे शंका व्यक्त केली. यावरून शेतकरी, कापूस उद्योगात गोंधळ वाढला. यातच पंजाब, सिंध भागात कमी पाण्यामुळे कापूस लागवड घटली आहे. पाकिस्तानातील काही गावांमध्ये पिण्याच्या पाण्यासंबंधी काश्‍मिरातील धरणातून प्रतिदिन तीन लाख लिटर पाणी सोडले जात होते. तेथेही जुलैमध्येच मोसमी पाऊस सक्रिय होत असतो. २४ लाख ९६ हजार हेक्‍टर तेथे अपेक्षित असते. त्यांची उत्पादकता ६६६ किलो रुई प्रतिहेक्‍टरी आहे. तेथून सुमारे ११८ ते १२० लाख गाठींचे उत्पादन अपेक्षित होते. परंतु तेथेही सुमारे तीन ते साडेतीन लाख हेक्‍टरने पूर्वहंगामी कापसाखालील क्षेत्र कमी होण्याचे संकेत असून, आठ ते १० लाख गाठींचे उत्पादन तेथेही कमी होण्याची शक्‍यता जाणकारांनी व्यक्त केली आहे. 

उत्तरेकडे पूर्वहंगामी कापसाखालील कमी झालेले क्षेत्र असे (हेक्‍टरमध्ये)
पंजाब

५५ हजार 

राजस्थान
३० हजार

हरियाना 
५४ ते ५५ हजार

अपेक्षित उत्पादन
४० ते ४२ लाख गाठी

पंजाब, हरियाना, राजस्थानातून या हंगामात अपेक्षित उत्पादन
५६ लाख गाठी

प्रतिक्रिया
उत्तरेकडे कापूस लागवड कमी दिसत आहे. पण उत्पादन यंदा चांगले येईल. गाठींचा फारसा कमी पुरवठा या भागात होणार नाही. कारण बोंड अळी तेथे नाही. 
- राजाराम दुल्लभ पाटील, कार्यकारी संचालक, लोकनायक जयप्रकाश नारायण सहकारी सूतगिरणी, शहादा (जि. नंदुरबार)

 

 

इतर अॅग्रो विशेष
कौशल्य विकास कार्यक्रमातून मिळतोय एकीचा...राज्यात गेल्या दीड दशकामध्ये गटशेतीचे मूळ...
कौशल्य विकासातून गटशेतीसाठी शेतकरी...मुंबई ः शेतीतून उत्पन्न वाढवायचे असेल तर...
पोषणमूल्यावर आधारित कृषी प्रकल्पास...पुणे : राज्यातील कृषी विज्ञान केंद्रांच्या मदतीने...
हमीभाव न देणाऱ्या व्यापाऱ्यांचे परवाने...सोलापूर : हमीभावापेक्षा कमी दराने शेतमाल खरेदी...
खानदेशात कापूस लागवड वाढण्याचा अंदाजजळगाव : खानदेशात आगामी खरिपात कापूस लागवड किंचित...
अाॅनलाइन नोंदणी न झाल्यास शेतकरीच...अकोला ः शासनाच्या आधारभूत किमतीने तूर खरेदीसाठी...
संपूर्ण शेतीमाल नियमनमुक्त करावापुणे ः राज्य सरकारने संपूर्ण शेतीमाल...
कोरडवाहू फळ संशोधन कार्याला गती...परभणी: पोषण मूल्यांच्या सुरक्षिततेसाठी...
राज्यातील सत्तावीस कृषी महाविद्यालयांचे...पुणे : भारतीय कृषी संशोधन परिषदेची आदर्श...
दुष्काळग्रस्त १५१ तालुक्यांसाठी दोन...मुंबई : राज्यातील खरीप हंगाम २०१८ मध्ये...
विदर्भात उद्यापर्यंत पावसाचा अंदाजपुणे : राज्याच्या कमाल तापमानात सातत्याने वाढ होत...
एकात्मिक कीड नियंत्रणासाठी फेरोमोन...रासायनिक कीडनाशकांना किटक प्रतिकारक होत असून,...
परागकणांचा मागोवा घेण्याची कार्यक्षम...दक्षिण आफ्रिकेतील स्टेल्लेनबाऊच विद्यापीठातील...
खानदेशात पाणीटंचाईच्या प्रस्तावात वाढजळगाव : खानदेशात पाणीटंचाईचे प्रस्ताव वाढत आहेत....
कडाक्याच्या थंडीने गव्हाच्या विविध...सातारा ः येथील वेण्णा तलाव परिसरात असलेल्या...
राहुरी कृषी विद्यापीठाचा दर्जा घसरलापुणे: राहुरी येथील महात्मा फुले कृषी...
कणेरी मठावर देशातील पहिले डिव्हाइन...कोल्हापूर : हजारो फुलझाडांसह विविध प्रकारची...
आंध्र प्रदेशातील एका कंपनीचा परवाना `...नागपूर ः आंध्र प्रदेशातील एका बियाणे कंपनीच्या...
आणखी साडेचार हजार गावांमध्ये दुष्काळी...मुंबई : खरीप हंगाम २०१८ मध्ये राज्यातील ५०...
मराठवाड्यात आज पावसाचा अंदाजपुणे : कमाल तापमानात वाढ झाल्याने राज्यात...