agrowon news in marathi, cotton production will decline in north, Maharashtra | Agrowon

उत्तरेकडून १८ लाख गाठींचा पुरवठा घटणार
चंद्रकांत जाधव
बुधवार, 27 जून 2018

नॉर्थ झोनमध्ये कापूस लागवड घटणार नाही, असा अंदाज होता, कारण तेथे पाणी मुबलक असते शिवाय बोंड अळीही नव्हती. जानेवारीपर्यंतच तेथे कापूस पीक घेतात. या भागातील कापूस उत्पादन हमीचे मानले जाते. परंतु तेथे धरणांमधून शेतकऱ्यांना पाणी मिळाले नाही. शिवाय तापमान अधिक होते. यामुळे तेथे पूर्वहंगामी किंवा बागायती कापूस लागवड घटली आहे. 
- अरविंद जैन, माजी अध्यक्ष, खानदेश जीन प्रेस कारखानदार असोसिएशन

जळगाव ः धरणांमधून पूर्वहंगामी कापसासंबंधी पाणी न मिळाल्याने पंजाब, हरियानामध्ये पूर्वहंगामी कापूस लागवड ३० टक्‍क्‍यांनी घटली आहे. याच वेळी राजस्थानातही कापसाखालील क्षेत्र कमी झाले आहे. पाकिस्तानातील पंजाब, सिंध भागातही कमी पाण्यामुळे पूर्वहंगामी कापूस लागवड सुमारे तीन ते साडेतीन लाख हेक्‍टरने घटल्याची माहिती आहे. बाजारात पुढील कापूस हंगामात (१ ऑक्‍टोबर २०१८ ते ३० सप्टेंबर २०१९) सुमारे १८ लाख गाठींचा पुरवठा कमी होईल, अशी भीती कापूस उद्योगातील जाणकार, अभ्यासकांनी व्यक्त केली आहे.

मागील हंगामात पंजाब, हरियानात कापसावर बोंड अळी नव्हती. तेथे पूर्वहंगामी कापूस अधिक घेतला जातो. राजस्थानातही पंजाब व हरियानालगतच्या भागात पूर्वहंगामी कापूस असतो. मे ते जूनदरम्यान या भागात धरणांतून मिळणाऱ्या पाण्यावर कापूस लागवड केली जाते. मोसमी पाऊस जुलैतच या भागात येतो. परंतु पंजाब, हरियानामध्ये धरणांतून कापूस उत्पादकांना पाणी मिळाले नाही. शिवाय मे अखेरीस तापमानही ४२ सेल्सिअसवर होते. अजूनही तेथे ४० सेल्सिअसपर्यंत तापमान आहे. यामुळे पंजाबमध्ये तीन लाख हेक्‍टरवर पूर्वहंगामी कापूस लागवड अपेक्षित असताना तेथे दोन लाख ४५ हजार हेक्‍टवर मेअखेरपर्यंत लागवड झाली.

हरियानामध्ये मेअखेर पाच लाख ४० हजार हेक्‍टरवर लागवड अपेक्षित होती, तेथे चार लाख ८५ हजार हेक्‍टरवर लागवड झाली. तर राजस्थानात एक लाख २८ हजार हेक्‍टरवर पूर्वहंगामी कापूस लागवड अपेक्षित होती, तेथे फक्त ९८ हजार हेक्‍टरवर लागवड झाली आहे. सुमारे ३० टक्के लागवड उत्तरेकडे कमी आहे. 
पूर्वहंगामी कापसाचे उत्पादन कोरडवाहू कापूस पिकापेक्षा अधिक, लवकर व दर्जेदार असे असते. परंतु उत्तर भागात सुमारे एक लाख ४० हजार हेक्‍टरने पूर्वहंगामी कापसाखालील क्षेत्र कमी झाले आहे.

पुढे कोरडवाहू कापूस लागवडही कमी होण्याची शक्‍यता आहे. कारण या भागात मोसमी पाऊस २ किंवा ४ जुलैनंतर सक्रिय होईल. या भागातून सुमारे १४ ते १६ लाख गाठींचा (एक गाठ १७० किलो रुई) पुरवठा कमी होईल, अशी शक्‍यता आहे. उत्तरेकडील मिलांसाठी ही धोक्‍याची घंटा आहे. सध्याच्या हंगामात या उत्तर भागातून ५६ लाख गाठींचा पुरवठा झाला आहे. त्यात राजस्थानमधून २१ लाख, हरियानामधून २४ लाख आणि पंजाबमधून ११ लाख गाठींचे उत्पादन झाले आहे, अशी माहिती मिळाली.

पाकिस्तानातही टंचाईचा फटका
पाकिस्तानात मार्च ते जुलैदरम्यान कापूस लागवड केली जाते. कापूस लागवड सुरू असतानाच मुलतान येथील राष्ट्रीय कापूस संशोधन केंद्राने बीटी (बॅसिलस थुरिलेंझीस) कापूस वाणाबाबत तेथे शंका व्यक्त केली. यावरून शेतकरी, कापूस उद्योगात गोंधळ वाढला. यातच पंजाब, सिंध भागात कमी पाण्यामुळे कापूस लागवड घटली आहे. पाकिस्तानातील काही गावांमध्ये पिण्याच्या पाण्यासंबंधी काश्‍मिरातील धरणातून प्रतिदिन तीन लाख लिटर पाणी सोडले जात होते. तेथेही जुलैमध्येच मोसमी पाऊस सक्रिय होत असतो. २४ लाख ९६ हजार हेक्‍टर तेथे अपेक्षित असते. त्यांची उत्पादकता ६६६ किलो रुई प्रतिहेक्‍टरी आहे. तेथून सुमारे ११८ ते १२० लाख गाठींचे उत्पादन अपेक्षित होते. परंतु तेथेही सुमारे तीन ते साडेतीन लाख हेक्‍टरने पूर्वहंगामी कापसाखालील क्षेत्र कमी होण्याचे संकेत असून, आठ ते १० लाख गाठींचे उत्पादन तेथेही कमी होण्याची शक्‍यता जाणकारांनी व्यक्त केली आहे. 

उत्तरेकडे पूर्वहंगामी कापसाखालील कमी झालेले क्षेत्र असे (हेक्‍टरमध्ये)
पंजाब

५५ हजार 

राजस्थान
३० हजार

हरियाना 
५४ ते ५५ हजार

अपेक्षित उत्पादन
४० ते ४२ लाख गाठी

पंजाब, हरियाना, राजस्थानातून या हंगामात अपेक्षित उत्पादन
५६ लाख गाठी

प्रतिक्रिया
उत्तरेकडे कापूस लागवड कमी दिसत आहे. पण उत्पादन यंदा चांगले येईल. गाठींचा फारसा कमी पुरवठा या भागात होणार नाही. कारण बोंड अळी तेथे नाही. 
- राजाराम दुल्लभ पाटील, कार्यकारी संचालक, लोकनायक जयप्रकाश नारायण सहकारी सूतगिरणी, शहादा (जि. नंदुरबार)

 

 

इतर अॅग्रो विशेष
मोदींनी सर्वात मोठी आरोग्य योजना '...रांची- पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी झारखंडची...
कृषिपंपासाठी बड्या कंपन्यांच्या निविदाबारामती - राज्यातील दोन लाख ९० हजार शेतकऱ्यांच्या...
मराठवाड्यातील ८६४ प्रकल्पांत ३३ टक्‍केच...औरंगाबाद : मराठवाड्यातील पाणीसाठ्यांमधील उपयुक्‍त...
ऊस ठिबक योजनेसाठी लेखापरीक्षकाची नेमणूक पुणे : राज्यात ऊस लागवडीसाठी ठिबक अनुदान...
इथेनॉलमधील फरक ओळखण्यासाठी यंत्रणानवी दिल्ली ः देशात तीन प्रकारच्या मोलॅसिसपासून...
‘ग्लायफोसेट’वर बंदी नाहीपुणे : मानवी आरोग्याला धोकादायक असल्याचा कोणताही...
विदर्भात पावसाची दमदार हजेरीपुणे : बंगालच्या उपसागरातील ‘दाये’ वादळाने बाष्प...
बचत गटांतून मिळाली विकासाला उभारीअस्तगाव (ता. राहाता, जि. नगर) हा तसा सधन परिसर....
कांदाचाळीसाठी सव्वाशे कोटींचा निधीनगर  ः एकात्मिक फलोत्पादन विकास...
शेती, आरोग्य अन्‌ शिक्षणाचा जागरगावाच्या शाश्वत विकासासाठी शेती, आरोग्य, शिक्षण...
महाराष्ट्राची सिंचनक्षमता आता 40 लाख...मुंबई - शेतीयोग्य जमिनीतील केवळ 18 टक्‍के...
देशात ऊस लागवड 51.9 लाख हेक्टरवरनवी दिल्ली ः मागील वर्षी अतिरिक्त साखर...
देशातील कृषी संशोधन व्यवस्था खिळखिळी...पुणे: केंद्र सरकारने देशातील १०३ पैकी ६१...
मराठवाड्यात ३५ टक्के खरिप पीककर्ज वाटपऔरंगाबाद : मराठवाड्यात खरीप पीककर्ज वाटप...
सुधारित तंत्राद्वारे केली केळी शेती...ब्राह्मणपुरी (ता. शहादा, जि. नंदुरबार) येथील...
पाणी अडवले, पाणी जिरवले पाण्याचे संकट...नांदेड जिल्ह्यातील तालुक्याचे ठिकाण असलेल्या...
राज्यात पाच कीटकनाशके विक्रीला दोन...अकोलाः राज्यात कीटकनाशक फवारणीद्वारे विषबाधा...
उत्तर महाराष्ट्र, उत्तर कोकणात...पुणे : बंगालच्या उपसागरातील ‘दाये’ चक्रीवादळाने...
अकोला कृषी विद्यापीठात ड्रोनद्वारे...नागपूर ः ड्रोनद्वारे फवारणीचा राज्यातील पहिला...
विदर्भात आज अतिवृष्टीचा इशारा पुणे ः बंगालच्या उपसागरात तयार झालेल्या कमी दाब...