economic survey : AGRICULTURE | Agrowon

स्टॉक लिमिट हटविणे, डीबीटी सुधारणा महत्त्वाच्या
वृत्तसंस्था
सोमवार, 21 ऑगस्ट 2017

शेतमालावरील साठवणूक मर्यादा (स्टॉक लिमिट) रद्दबातल करणे आणि शेतकऱ्यांना विविध अनुदानांचा थेट लाभ देणे (डीबीटी) यांसारख्या चाकोरी मोडणाऱ्या सुधारणांची अधिक आवश्यकता असल्याचे नुकत्याच झालेल्या आर्थिक सर्वेक्षणातून पुढे आले आहे. केवळ किमान आधारभूत किमतींचा उपाय गहू आणि भात वगळता इतर पिकांसाठी फारसा उपयोगी ठरत नसल्याचे निरीक्षण अहवालात नोंदविण्यात आले आहे. 

अहवालातील प्रमुख मुद्दे

शेतमालावरील साठवणूक मर्यादा (स्टॉक लिमिट) रद्दबातल करणे आणि शेतकऱ्यांना विविध अनुदानांचा थेट लाभ देणे (डीबीटी) यांसारख्या चाकोरी मोडणाऱ्या सुधारणांची अधिक आवश्यकता असल्याचे नुकत्याच झालेल्या आर्थिक सर्वेक्षणातून पुढे आले आहे. केवळ किमान आधारभूत किमतींचा उपाय गहू आणि भात वगळता इतर पिकांसाठी फारसा उपयोगी ठरत नसल्याचे निरीक्षण अहवालात नोंदविण्यात आले आहे. 

अहवालातील प्रमुख मुद्दे

  • आवश्यक वस्तू कायदा १९५५ नुसार शेतमालावर स्टॉक लिमिट लावले जाते. (टंचाईच्या काळात बाजारात शेतमालाचा पुरवठा वाढून किमती नियंत्रणात राहाव्यात, यासाठी स्टॉक लिमिट लावले जाते.) परंतु प्रत्यक्षात या उपायामुळे शेतमालाची मागणी कमी होऊन शेतकऱ्यांना कमी भाव मिळतो. त्यामुळे शेतीमालावरील स्टॉक लिमिट, परवाना पद्धती, वाहतूक यावरील सर्व बंधने शिथिल करण्याची गरज आहे. तसेच ज्या कायद्याच्या आधारे ही बंधने लागू केली जातात, तो कायदाही रद्द करण्याची आवश्यकता आहे.  
  •  सद्यःस्थितीत पेरणीचा हंगाम सुरू झाला की स्टॉक लिमिट शिथिल केले पाहिजे, जेणेकरून शेतीमालाची मागणी वाढण्यास मदत होईल. 
  •  शेतीमालाच्या खरेदीच्या हंगामानंतर दोन महिन्यांनी स्टॉक लिमिट हळूहळू अर्ध्यावर आणावे. म्हणजे शेतकऱ्यांचे नुकसान न होता ग्राहकांना मदत होऊ शकेल. सध्या मात्र शेतमालाची खरेदी आटोपत आली किंवा संपली की स्टॉक लिमिट वाढविण्याची मागणी सुरू होते. वास्तविक या काळात साठवणीवरील मर्यादा कमी केल्या पाहिजेत. 
  •  किमान आधारभूत किमतीला राज्य सरकार करत असलेली शेतीमालाची खरेदी या उपायामुळे शेतकऱ्यांना फारसा फायदा होत नसल्याचे आढळून आले आहे.  
  •  यंदा कडधान्यांच्या आधारभूत किमतीत वाढ करण्यात आली आणि मोठ्या प्रमाणावर शेतकऱ्यांकडून कडधान्यांची खरेदी करून २० लाख टन बफर स्टॉक करण्यात आला; परंतु तरीसुद्धा अनेक बाजारपेठांमध्ये शेतकऱ्यांना आधारभूत किमतीच्या खाली माल विकावा लागल्याची उदाहरणे आहेत. असाच अनुभव यंदा गहू या पिकाबाबतही आला आहे. 
  •  शेती किफायतशीर करण्यासाठी शेतकऱ्यांना निविष्ठा कमी खर्चात मिळाल्या पाहिजेत. त्यासाठी थेट लाभार्थी हस्तांतर (डीबीटी) या पद्धतीचा अवलंब करून थेट शेतकऱ्यांच्या बॅंक खात्यात रक्कम जमा करावी. शेतकऱ्यांपर्यंत रोख रक्कम पोचविण्याची प्रक्रिया सशक्त करणे आवश्यक आहे. 

    economic survey : AGRICULTURE, शेती, अार्थिक सर्व्हेक्षण

इतर अॅग्रोमनी
सोयाबीनच्या फ्युचर्स भावात नरमाईएनसीडिएक्स मध्ये या सप्ताहात कापूस, साखर, हळद,...
तूर उत्पादकांना दोन हजार बोनस न दिल्यास...अमरावती ः तुरीची शासकीय हमीभाव खरेदी सुरू करावी...
सोयाबीनमध्ये तेजीची शक्यता नाहीदेशातील प्रमुख बाजारपेठांमध्ये सध्या सोयाबीनचे दर...
सीमाबंदीमुळे टोमॅटोचा लाल चिखलकेंद्रीय कृषी मंत्रालयाने ३० मे रोजी...
दूध दर कमी असतानाही मूल्यवर्धित...वाढता उत्पादन खर्च, तुलनेने कमी झालेले दूध दर...
सोयाबीन, मका, हरभऱ्यात नरमाई; साखर, हळद...एनसीडीईएक्समध्ये या सप्ताहात कापूस व साखर वगळता...
कांद्यातील नरमाई किती काळ?कां द्याच्या बाजारात जुलै २०१७ ते फेब्रुवारी २०१८...
शेतकरी कंपन्यांनी राबवला थेट विक्रीचा...राज्यामध्ये शेतकरी उत्पादक कंपन्यांची स्थापना...
सर्व पिकांच्या फ्युचर्स भावात वाढीचा कलएनसीडीइएक्समध्ये या सप्ताहात गवार बी, गहू व हरभरा...
सरकारने साखर आयात केली नाही कोल्हापूर : सरकारने पाकिस्तानातून कोणतीही साखर...
दीडशे लाख क्विंटल कापूस शिल्लकजळगाव : देशात आजघडीला सुमारे १५० लाख क्विंटल...
गवार बी वगळता सर्व पिकांच्या फ्युचर्स...एनसीडीइएक्स मध्ये या सप्ताहात हळद, गहू व हरभरा...
पंजाबात गव्हाची १२१ लाख टनांपेक्षा अधिक...चंडीगड : पंजाब राज्यात सरकारी संस्था आणि...
कशी रोखणार पुरवठावाढ?शेतीमाल पुरवठावाढ ( Supply glut) ही मोठी ...
साखरेचा बफर स्टॉक न केल्यास अडचणी...पुणे : देशातील साखरेचे भाव कोसळले आहेत. त्यामुळे...
एमार कंपनी महाराष्ट्रात अन्न...मुंबई : अन्न प्रक्रिया क्षेत्रातील सौदी अरेबियाची...
मक्याच्या भावात घसरणया सप्ताहात सर्वात अधिक घसरण गवार बी मध्ये (८.६...
तीन महिन्यांनंतर परतली तेजी; बाजार उसळलाजानेवारीच्या शेवटच्या आठवड्यापासून ब्रॉयलर्सच्या...
डॉलर वधारल्याने कापसात निर्यात संधीजळगाव : रुपयाचे अवमूल्यन होऊन डॉलरचे दर ६६ रुपये...
चीनमध्ये सोयापेंड निर्यातीला संधीनवी दिल्ली : अलीकडच्या काळात जागतिक दोन आर्थिक...