स्टॉक लिमिट हटविणे, डीबीटी सुधारणा महत्त्वाच्या
वृत्तसंस्था
सोमवार, 21 ऑगस्ट 2017

शेतमालावरील साठवणूक मर्यादा (स्टॉक लिमिट) रद्दबातल करणे आणि शेतकऱ्यांना विविध अनुदानांचा थेट लाभ देणे (डीबीटी) यांसारख्या चाकोरी मोडणाऱ्या सुधारणांची अधिक आवश्यकता असल्याचे नुकत्याच झालेल्या आर्थिक सर्वेक्षणातून पुढे आले आहे. केवळ किमान आधारभूत किमतींचा उपाय गहू आणि भात वगळता इतर पिकांसाठी फारसा उपयोगी ठरत नसल्याचे निरीक्षण अहवालात नोंदविण्यात आले आहे. 

अहवालातील प्रमुख मुद्दे

शेतमालावरील साठवणूक मर्यादा (स्टॉक लिमिट) रद्दबातल करणे आणि शेतकऱ्यांना विविध अनुदानांचा थेट लाभ देणे (डीबीटी) यांसारख्या चाकोरी मोडणाऱ्या सुधारणांची अधिक आवश्यकता असल्याचे नुकत्याच झालेल्या आर्थिक सर्वेक्षणातून पुढे आले आहे. केवळ किमान आधारभूत किमतींचा उपाय गहू आणि भात वगळता इतर पिकांसाठी फारसा उपयोगी ठरत नसल्याचे निरीक्षण अहवालात नोंदविण्यात आले आहे. 

अहवालातील प्रमुख मुद्दे

  • आवश्यक वस्तू कायदा १९५५ नुसार शेतमालावर स्टॉक लिमिट लावले जाते. (टंचाईच्या काळात बाजारात शेतमालाचा पुरवठा वाढून किमती नियंत्रणात राहाव्यात, यासाठी स्टॉक लिमिट लावले जाते.) परंतु प्रत्यक्षात या उपायामुळे शेतमालाची मागणी कमी होऊन शेतकऱ्यांना कमी भाव मिळतो. त्यामुळे शेतीमालावरील स्टॉक लिमिट, परवाना पद्धती, वाहतूक यावरील सर्व बंधने शिथिल करण्याची गरज आहे. तसेच ज्या कायद्याच्या आधारे ही बंधने लागू केली जातात, तो कायदाही रद्द करण्याची आवश्यकता आहे.  
  •  सद्यःस्थितीत पेरणीचा हंगाम सुरू झाला की स्टॉक लिमिट शिथिल केले पाहिजे, जेणेकरून शेतीमालाची मागणी वाढण्यास मदत होईल. 
  •  शेतीमालाच्या खरेदीच्या हंगामानंतर दोन महिन्यांनी स्टॉक लिमिट हळूहळू अर्ध्यावर आणावे. म्हणजे शेतकऱ्यांचे नुकसान न होता ग्राहकांना मदत होऊ शकेल. सध्या मात्र शेतमालाची खरेदी आटोपत आली किंवा संपली की स्टॉक लिमिट वाढविण्याची मागणी सुरू होते. वास्तविक या काळात साठवणीवरील मर्यादा कमी केल्या पाहिजेत. 
  •  किमान आधारभूत किमतीला राज्य सरकार करत असलेली शेतीमालाची खरेदी या उपायामुळे शेतकऱ्यांना फारसा फायदा होत नसल्याचे आढळून आले आहे.  
  •  यंदा कडधान्यांच्या आधारभूत किमतीत वाढ करण्यात आली आणि मोठ्या प्रमाणावर शेतकऱ्यांकडून कडधान्यांची खरेदी करून २० लाख टन बफर स्टॉक करण्यात आला; परंतु तरीसुद्धा अनेक बाजारपेठांमध्ये शेतकऱ्यांना आधारभूत किमतीच्या खाली माल विकावा लागल्याची उदाहरणे आहेत. असाच अनुभव यंदा गहू या पिकाबाबतही आला आहे. 
  •  शेती किफायतशीर करण्यासाठी शेतकऱ्यांना निविष्ठा कमी खर्चात मिळाल्या पाहिजेत. त्यासाठी थेट लाभार्थी हस्तांतर (डीबीटी) या पद्धतीचा अवलंब करून थेट शेतकऱ्यांच्या बॅंक खात्यात रक्कम जमा करावी. शेतकऱ्यांपर्यंत रोख रक्कम पोचविण्याची प्रक्रिया सशक्त करणे आवश्यक आहे. 

    economic survey : AGRICULTURE, शेती, अार्थिक सर्व्हेक्षण

इतर अॅग्रोमनी
नगर, नाशिक जिल्ह्यांतून टोमॅटोची आवक... नाशिक : गत सप्ताहात राज्यातील टोमॅटो उत्पादक...
साताऱ्यात वांगी, टोमॅटोची आवक वाढली सातारा ः येथील कृषी उत्पन्न बाजार समितीत...
नागपुरात सरबती गहू २२०० ते २६०० रुपये... नागपूर ः येथील कळमना बाजार समितीत गत...
पितृपंधरवड्यामुळे सोलापुरात गवार, भेंडी... सोलापूर ः सोलापूर कृषी उत्पन्न बाजार समितीच्या...
उत्पादन खर्चात मोठी घट, पोल्ट्रीचा ‘...गेल्या महिनाभरात पोल्ट्री खाद्यासाठी लागणाऱ्या...
तूर, उडीद आणि मूग डाळीवरील निर्बंध काढलेनवी दिल्ली : देशात गेल्या खरिपात तुरीचे बंपर...
इंडोनेशियातून भारतात पामतेल निर्यातीत...मुंबई ः पामतेलाच्या निर्यातीत इंडोनेशिया...
जागतिक मानांकनामुळे मंगळवेढ्याच्या...प्रसिद्ध आहार विशेषज्ञ ऋजुता दिवेकर यांनी आपल्या...
काॅर्पोरेट फार्मिंग काळाची गरज : अतुल...मुंबई : शाश्वत आणि परवडणाऱ्या शेतीसाठी भविष्यात...
साखर, कापसाच्या भावात घसरणया सप्ताहात कापूस, गहू, मका यांचे भाव कमी झाले....
ग्लोबऑइल इंडिया खाद्यतेल परिषद...मुंबई : वनस्पती तेल, खाद्य आणि खाद्य घटक,...
‘सॉल्व्हंट एक्सट्रॅक्टर्स’ची बुधवारी...मुंबई : देशातील खाद्यतेल प्रक्रिया उद्योग...
मध्य प्रदेशात नवीन सोयाबीनची अावक सुरू नवी दिल्ली  ः सोयाबीन उत्पादनात अाघाडीवर...
तीन लाख टन कच्च्या साखरेची आयात होणारनवी दिल्ली : दक्षिण भारतात साखरेचे दर नियंत्रणात...
मका किफायती राहणारदेशात ऑक्टोबरपासून टप्प्याटप्प्याने खरीप मक्याची...
मुंबईत आजपासून तीनदिवसीय साखर परिषदमुंबई : जागतिक पातळीवरील साखरेची मागणी-पुरवठा...
साखरेचा दर पोचला ३६०० वरकोल्हापूर : गेल्या चार ते पाच महिन्यांत साखरेचे...
अॅग्रीउडान स्टार्टअपमध्ये २५ लाखांचे...पुणे : अन्न व कृषी व्यवसाय क्षेत्रात...
शेतीतील बदलत्या तंत्रज्ञानावर अथांग जैन...जळगाव : भारत देश २०२२ मध्ये कसा असावा यासंदर्भात...
वाढत्या उपलब्धतेमुळे बाजार सावध,...येत्या आठवड्यात महाराष्ट्रासह उत्तर भारतात...